Donderdag 29/09/2022

Nahima Lanjri

vindt dat het integratiedebat nood heeft aan radicale doelstellingen

'We moeten Jahjahs voedingsbodem wegnemen'

'Migrantenrellen bestaan al langer dan de Arabisch-Europese Liga. Laat ons dus niet denken dat alle problemen opgelost zijn met de aanhouding van Abou Jahjah.' CD&V-ondervoorzitster Nahima Lanjri, zelf Borgerhoutenaar van Marokkaanse afkomst, vindt dat het integratiedebat nood heeft aan radicale doelstellingen. 'We moeten voluit kansen geven aan migrantenjongeren die nu geen toekomst meer zien. De overheid kan niet langer gewoon zeggen dat ze die werkloosheid 'wil' terugdringen. Het moet concreter. Met vrijblijvendheid redden we het niet meer.'

Ruud Goossens en Koen Vidal

Parlementslid is ze nog altijd niet, en toch lijkt CD&V-ondervoorzitster Nahima Lanjri ondertussen al bijna een ancien in de Vlaamse politiek. Na de verkiezingen van volgend jaar zetelt de christen-democratische fractieleidster in Antwerpse gemeenteraad, als alles goed gaat, eindelijk ook in een nationale assemblee. Volgens de geruchtenmolen wordt de tweede of derde plaats op de senaatslijst voor haar vrijgehouden. De komende maanden zal Lanjri dus in heel Vlaanderen campagne moeten voeren.

De voorbije week stond haar eigen wijk in het middelpunt van de belangstelling: Lanjri woont in Borgerhout, op een paar honderd meter van de plaats waar Mohammed Achrak vorige week dinsdag werd vermoord. Toch voerde ze de voorbije week niet echt het hoge woord. De vertegenwoordigers van de migrantenorganisaties eisten veel nadrukkelijker hun stem op dan de enkele allochtone politici die de Wetstraat rijk is. Lanjri vindt het een goede zaak. "Ik juich het toe dat die mensen het woord nemen. En ik voel me hoegenaamd niet opzijgeschoven. Mijn telefoon stond ook roodgloeiend."

Het debat is sterk gepolariseerd. Hebt u het gevoel dat u kant moet kiezen?

"We zijn in een opbod terechtgekomen. 'Het integratiebeleid is totaal mislukt', luidt het. 'Er is niets goeds gebeurd.' Of Robert Voorhamme (Antwerps SP.A-voorzitter, RG / KoV), die stoer zegt dat er met de moskeeën niet samengewerkt kan worden. Die overdrijvingen kloppen niet, of ze nu uit Vlaamse of allochtone hoek komen. Vandaag zie je dat je de moskeeën nodig hebt. We mogen niet zeggen dat álles slecht is, ook migrantenjongeren niet. Alleen staan we absoluut nog niet waar we moeten staan.

"Ik heb jaren geleden al gezegd dat het dreigde mis te lopen met de allochtone jongeren. 'Jongeren zijn de toekomst van onze maatschappij', luidt het altijd. Maar als ze geen toekomst meer zien, sta je nergens. Als je ziet dat de werkloosheid bij migrantenjongeren soms vijf keer zo hoog is als het Vlaamse gemiddelde, zit je met een enorm probleem. Dan moet je véél radicaler stelling innemen."

Wij luisteren.

"De overheid kan niet gewoon zeggen dat ze die werkloosheid bij allochtonen 'wil' terugdringen. Het moet nu echt concreter. Ik heb al veel initiatieven gelanceerd in Antwerpen. Bij de Witte Tornado's (de 'vliegende' kuisploegen in Antwerpen, RG / KoV) werken we met een gemengd publiek. Vijf of zes jaar geleden heb ik het Project Integratie Nieuwkomers Antwerpen uitgewerkt. Maar er moet veel meer gebeuren. Hoe kan de overheid aan de privé-sector vragen méér allochtonen in dienst te nemen als ze zelf het goede voorbeeld niet geeft? De stad biedt werk aan 9.000 mensen, en nog eens zoveel bij het OCMW. Wij zijn de grootste werkgever van Antwerpen. Wij zouden dus enorm veel kunnen doen."

U woont in Borgerhout. Bent u erg geschrokken de voorbije week?

"Enorm, ik was geschokt door de moord en wat erop volgde. Wat ik niet begrijp, is dat er niemand van het stadsbestuur naar de Turnhoutsebaan is afgezakt. Vlak na de moord was er al een opstootje maar toen heeft de vader van het slachtoffer de gemoederen kunnen bedaren. Toen de jongeren daarna naar de Turnhoutsebaan trokken, bleef het aanvankelijk ook rustig. Maar dan begon de geruchtenmolen te draaien en luidde het onder andere dat de moordenaar vrijgelaten zou worden. Ik keur de vernielingen absoluut niet goed maar op zo'n moment is dat genoeg om de boel te laten ontploffen.

"De burgemeester had daar moeten zijn om met de jongeren te praten. En als zij niet kon, had een van de schepenen het moeten doen. Ik herinner me dat Magda De Galan, toen burgemeester van Vorst, ooit op haar basketbalsloefen tussen de migrantenjongeren stond. Dat is een belangrijk signaal. Uiteindelijk zijn de jongeren gekalmeerd in de moskee, binnen de migrantengemeenschap. Daar zijn veel tranen gelaten. Spijtig genoeg laat men die níét zien op televisie."

Is Borgerhout een kruitvat, zoals nu beweerd wordt?

"In Borgerhout komt het samenleven, net als op veel andere plaatsen in Antwerpen, vaak neer op een soort lat-relatie. Er is weinig contact tussen de gemeenschappen. Maar er wordt wel erg hard aan gewerkt, zeker in deze wijk. Er bestaan hier tal van projecten die het samenleven willen bevorderen. Je hebt een Marokkaanse vereniging die poetsacties organiseert in de wijk en zo zijn verantwoordelijkheid neemt. Je hebt hier onthaalbureaus die nieuwkomers in de straat ontvangen. Je hebt zaalvoetbalprojecten met jongeren. Er gebeurt hier zóveel."

Wordt het contact moeilijker na de rellen?

"De trekkers willen natuurlijk doorzetten, maar de gewone mensen voelen het misschien wel aan alsof er iets gebroken is. Hoewel... Misschien kan dit ook een keerpunt zijn. De interculturele samenleving is gewoon een realiteit, we zullen alleen maar kunnen samenleven. En we hebben toch ook veel positieve dingen gezien. Kijk hoe die imam de jongeren gekalmeerd heeft."

Hebt u eigenlijk een toegang tot de jongeren? Of bent u voor hen als politicus een buitenstaander?

"Neen. Ik stond gisteren nog op het Groeningherplein en de jongeren spraken me meteen aan. Maar ze maken me ook wel verwijten. Als ik dan zeg wat er allemaal wél voor hen gebeurt, zeggen ze dat ze daar niets van weten. Misschien communiceren we dus te weinig. Ik zeg hen dat ik al jaren werk aan de problemen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Alleen kun je niet van vandaag op morgen voor een oplossing zorgen. We moeten veel meer praten met de doelgroepen zelf. Het contact mag zich niet beperken tot de woordvoerders van de organisaties."

Is dat niet het succes van Dyab Abou Jahjah? Hij heeft het niet over de lange termijn, maar slaat in heel extreme bewoordingen een soort binnenweg in. Dat spreekt aan bij de jongeren.

"Dat is zijn voordeel. Als ik een voorstel lanceer, duurt het maanden en soms zelfs jaren voor er écht iets verandert. Jahjah hoeft daar geen rekening mee te houden. Hij kan het net als Philip Dewinter heel radicaal formuleren, omdat hij geen rekening hoeft te houden met de realiteit."

Kende u Jahjah eigenlijk voor hij een fenomeen werd?

"Tijdens de vorige kiescampagne heb ik al eens met hem in een debat gezeten. Met zijn organisatie, die toen nog Al Rabita heette, had hij uitgehaald naar de allochtone politici. Ik vond dat onterecht omdat hij mij nooit bezig had gezien. En na dat debat in Berchem kwam hij zijn excuses aanbieden. 'Ik weet dat jij de problemen wél hebt aangekaart', zei hij. En achteraf heeft hij dat ook publiek herhaald. Maar ik ben het niet eens met alles wat hij zegt. Sommige van zijn analyses zijn wel correct, maar hij is niet de enige die ze maakt. Het is duidelijk dat er véél meer moet gebeuren voor de migrantenjongeren."

Wat vond u van de reactie op Jahjah de afgelopen maanden?

"Ik heb een groot probleem met de burgerpatrouilles van de Arabisch-Europese Liga. Het is niet Jahjahs taak om met camera's achter de politie aan te hollen. Ik ga niet ontkennen dat er in een stad die voor een derde op het Vlaams Blok stemt, ook bij de politie racisme is. Alleen moet je dat dan aankaarten via de geëigende kanalen. En als die niet functioneren, moet je dát weer aankaarten. Nu zijn er al andere buurtcomités die aankondigen dat ze het AEL willen volgen met camera's. Zo kom je er niet uit.

"Dat belet niet dat ik het totaal ongepast vond toen premier Verhofstadt in het parlement zei dat de AEL wilde patrouilleren om een vrijgeleide te geven aan criminele bendes. Dat slaat toch werkelijk nergens op! Achteraf zei Verhofstadt dat hij zich niet op feiten maar 'op ervaring' baseerde. Hij hééft helemaal geen ervaring. Ik ben de eerste om te zeggen dat criminaliteit moeten worden aangepakt maar doe alstublieft niet alsof de misdaad regeert in deze wijken. Dat Verhofstadt gewoon eens spreekt met de buurtbewoners. Het hoeven niet eens migranten te zijn als hij dat niet wil... Met zijn uitspraken heeft hij de voltallige Marokkaanse gemeenschap gecriminaliseerd. Het lijkt wel alsof iedereen hier bandiet is. Ik voelde mij echt persoonlijk aangevallen."

Het was niet de enige straffe uitspraak in het parlement. 'Desnoods passen we de wet aan om Jahjah te arresteren', zei Duquesne.

"Ik ben het daar niet mee eens, en ik begrijp niet dat mijn partijgenoot Marc Van Peel hetzelfde zei. Het heeft trouwens geen zin om de AEL via de wet te verbieden. We moeten hun voedingsbodem wegnemen. Het Vlaams Blok hebben we toch ook nooit verboden? We moeten iets doen aan de uitzichtloze situatie van de jongeren. Daarmee praat ik geen geweld goed. Ik zeg wél dat een werkloosheidsgraad van 35 procent niet zonder gevolgen blijft."

Mogen we zeggen dat Jahjah dat thema radicaal op de agenda heeft gezet?

"Ik heb toch veel liever iemand als Tarik Fraihi (van de Federatie van Marokkaanse Democratische Organisaties, RG / KoV) en hij spreekt ook radicaal. Vanuit een onafhankelijke positie legt hij de vinger op de zere wonde. Daar moeten we naar luisteren. De AEL heeft daarentegen iets kapotgemaakt. Jahjah creëert een wij-zij-samenleving, terwijl we net een brug moeten bouwen. Sinds de betoging van 3 april en vooral sinds de start van de burgerpatrouilles is het de foute weg opgegaan. En toch zeg ik niet dat de AEL over de hele lijn fout zit. Laat ons vooral niet denken dat de aanhouding van Jahjah alles oplost."

In het parlement zei Marc Van Peel nochtans dat het nu niet het moment is om over sociale achterstand te praten.

"Ik begrijp dat hij zegt dat de sociale achterstand geen voorwendsel mag zijn voor geweld. Maar je moet wel verder kijken. Blijkbaar was er niet veel nodig om de toestand te doen ontploffen. De rellen bestaan ook al langer dan Jahjah: in Lokeren, in Mechelen, in Brussel.

"Morgen (vandaag, RG / KoV) komt de algemene vergadering van CD&V samen. Dat wordt een pittige discussie. Ik weet dat dat er nog heel wat CD&V'ers een probleem hadden met de uitspraken van Marc Van Peel. Hij deed alsof er honderden etalages gesneuveld zijn. Komaan zeg! Zo kom je in een negatieve spiraal terecht. Wie Borgerhout niet kent, moet wel denken dat het hier verschrikkelijk gevaarlijk is. Terwijl het hier wel gespannen maar ook rustig is."

Hebt u geen spijt dat u niet tegen de migrantenjongeren kunt zeggen dat uw partij voor het migrantenstemrecht is?

"Denkt u dat we daarmee alles zullen oplossen? Voor alle duidelijkheid: ik ben een enorme voorstander van stemrecht voor migranten. Alleen gaat het nu vooral over voluit kansen geven aan jongeren die in een uitzichtloze situatie zitten. Trouwens, ook bij andere partijen is men niet altijd even duidelijk. Op de studiedag over integratie van Agalev zaterdag kondigt Mieke Vogels aan wat ze allemaal wil vragen aan de Vlaamse en federale regering. Zij is wel zélf verantwoordelijk voor het migrantenbeleid, hé. Maar nogmaals, we zullen de gemoederen niet sussen met migrantenstemrecht."

Bent u een voorstander van verplichte quota voor werkgevers?

"Neen, maar ik ben wel een voorstander van heel concrete acties. Kijk naar de startbanen die vooral op jongeren gericht zijn. De afgelopen tweeënhalf jaar zijn er 86.000 startbanen ingevuld maar slechts 1,5 procent ging naar allochtonen. Terwijl er bijzonder veel werkloze migrantenjongeren zijn. Dat cijfer móét omhoog. Verhoog het verplichte percentage startbanen voor bedrijven van 3 naar 4 procent en vul dat bijkomende procent in met allochtonen. Zo bied je hen in één klap vijftienduizend jobs aan. Het moet gedaan zijn met de vrijblijvendheid. Als overheid moeten we knopen doorhakken.

"De Brusselse overheid heeft beslist om ook allochtonen aan te werven. Op federaal niveau probeert men nu hetzelfde uit te werken. Maar in de Vlaamse regering is er politiek verzet van minister van Binnenlandse Aangelegenheden Paul Van Grembergen. Wel, zolang dat niet verdwijnt, kun je niet op bedrijven schieten. Vaak doen ze veel meer voor jongeren dan de overheid zelf.

"Met quota creëer je de indruk dat migranten worden aangeworven 'omdat dat nu eenmaal moet'. Dan zullen ze er zelf last van ondervinden. Die mensen moeten gerespecteerd worden voor hun capaciteiten en niet voor hun huidskleur. Je kunt wel zeggen dat bedrijven enkel extra kredieten zoals opleidingscheques krijgen wanneer ze met een actieplan voor de pinnen komen."

Bart Somers zei dit weekend in Terzake dat de allochtone gemeenschap ook zélf haar verantwoordelijkheid moet nemen.

"Ik zeg hetzelfde, we moeten ze op hun verplichtingen wijzen. Ouders moeten bezig zijn met de schoolprestaties van hun kinderen. En als ik één dag na de rellen achtjarige migranten op straat zie rondlopen, begrijp ik dat ook niet. Op zo'n moment moet je je kinderen thuishouden. Vaak hebben ouders geen vat meer op hun kinderen. Daarom heb ik ook ouderbegeleiding voorgesteld. En nog iets: kunnen we de moeders, zowel Vlaamse als allochtone, niet inzetten als vrijwilligers op trams en bussen van De Lijn? Dan kunnen ze hun kinderen in de gaten houden. Dan kunnen ze ze, wanneer nodig, weer naar school sturen. Nu zegt niemand iets als ze moeilijk doen. Terwijl je wanneer je op tijd en op een vriendelijke manier iets zegt, vermijdt dat het escaleert."

U zegt wel iets tegen balorige jongeren?

"Natuurlijk, en achteraf komen ze dan hun excuses aanbieden. Ze hielden zelfs de deur open voor mijn kinderwagen. Voor moeders hebben ze veel respect."

Zijn dat soort ideeën niet bijzonder moeilijk te realiseren in een stad waar één derde van de bevolking extreem-rechts stemt?

"Maar mogen we dan niet voortdoen met die andere 70 procent? Bovendien hoeft dat niet te betekenen dat we die 33 procent Blok-stemmers vergeten. Dat zou verkeerd zijn. We moeten de oorzaken van de onvrede wegnemen. Pak de verloedering, de huisjesmelkers, de sluikstorters en de drugsdealers aan. Het Blok signaleert problemen die reëel zijn. Alleen zijn de oplossingen verkeerd."

Moeten we over dit soort zaken zwijgen in verkiezingstijd?

"Neen, maar laten we er vooral ook over praten als het geen verkiezingen zijn. En laat ons iets doen! Ik heb tegen Chantal Pauwels (Agalev-schepen voor Integratie in Antwerpen, RG / KoV) gezegd dat de tijd van rapporten en beleidsplannen voorbij is. We moeten op één A4'tje zetten wat we willen realiseren. Laat ons zorgen voor gemengde scholen, laat ons zorgen dat migrantenkinderen doorstromen naar het ASO. Laat ons iets doen aan de achterstand op de arbeidsmarkt. En pak het racisme aan."

Wordt u daar vaak mee geconfronteerd?

"Neen, maar vrouwen hebben daar minder last van. Dat blijkt ook uit de cijfers. Ik hóór wel racistische gesprekken maar we moeten niet doen alsof we er allemaal altijd het slachtoffer van zijn. Als je fatalistisch wordt, kijk je niet naar je eigen fouten. Als je de verkeerde opleiding hebt genoten of de taal niet spreekt, is het soms normaal dat je een job niet krijgt."

Over taal gesproken, verengde het debat zich de laatste weken niet te veel tot inburgering?

"Ja, en je moet trouwens niet alleen taallessen geven aan nieuwkomers, zoals nu wordt voorgesteld. Men doet stoer door te zeggen dat inburgering 'verplicht' is maar men laat wel een hele groep migranten in de kou staan. De mensen die hier al vijf of zes jaar leven, komen niet aan bod. Dat zijn ook mensen die de pensioenleeftijd nog niet bereikt hebben en die voor een gezin moeten zorgen. Maar ik denk dat het politieke debat zich wel zal verruimen. Dit ís gewoon een thema, of je het nu wilt of niet. We moeten beseffen dat in Antwerpen honderden nationaliteiten wonen. Elke beleidsmaatregel moet daar rekening mee houden."

Het is met andere woorden ook hoog tijd voor een allochtone schepen.

"Die tijd is gekomen. Zonder dat je dat moet doen ómdat het een allochtone schepen is."

'Ik ben niet de enige CD&V'er die een probleem heeft met de uitspraken van Marc Van Peel in het parlement. Dat wordt nog een pittige discussie'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234