Woensdag 10/08/2022

'Naschokken kunnen nog weken duren'

In Iran zijn aardbevingen geen uitzondering. Vorig jaar eiste een aardschok in het noordwesten van het land nog meer dan 300 levens. In 1997 vielen meer dan 2500 doden bij twee verschillende schokken. In 1990 kreeg het land de hoogste dodentol tot nu te verwerken. Toen stierven meer dan 40.000 mensen bij een aardbeving in de provincie Gilan. 'Iran ligt in een heel gevoelige regio, waar regelmatig zware schokken genoteerd worden', zegt professor Manuel Sintubin van het departement Geologie van de KU Leuven.

Waarom zijn er zoveel aardbevingen in die regio?

"De aarde bestaat uit verschillende platen, die op bepaalde plaatsen tegen elkaar aan schuren. In dit geval gaat het om de Arabische plaat, waarop onder meer Saoedi-Arabië ligt, en die schuift onder de Euraziatische plaat, waarop wij wonen. Als die twee botsen, komt er heel wat energie vrij en krijg je dus een aardbeving. De regio die daarvan last ondervindt, strekt zich uit van Oost-Turkije over Iran, Pakistan en Afghanistan tot West-India. Het is een van de actiefste regio's ter wereld voor aardbevingen."

Hoe zwaar is de aardbeving van gisteren in Iran?

"Met 6,3 op de schaal van Richter spreken we echt al van een zware aardbeving. Sommige metingen zijn zelfs nog iets hoger. Voor een definitieve bepaling van de kracht moeten alle gegevens naast elkaar gelegd worden. Met die kracht zijn er elk jaar een paar tientallen in de hele wereld."

Er zijn al twee zware naschokken gemeld. Moeten ze daar nog meer schokken verwachten?

"Zeer zeker, langs de breuklijn ontstaat nu een nieuw evenwicht en dat resulteert in naschokken. Dat kan nog dagen, zelfs weken duren. De kracht van de aardbeving zelf heeft geen direct verband met de kracht van de naschokken. Maar bij een zware aardbeving krijg je meestal wel meer naschokken en zijn die over een langere periode gespreid."

Er zouden duizenden doden gevallen zijn en in Iran gaan al stemmen op dat er te weinig aan aardbevingspreventie gedaan wordt. Wat houdt een dergelijke preventie in?

"Een groot deel van de preventie gaat over maatregelen in de bouw. Uiteindelijk zijn het vooral instortende gebouwen die de dodelijke slachtoffers maken bij een aardbeving. Er bestaan gesofistikeerde systemen, waarbij hele gebouwen op veren gezet worden. Die technieken worden onder meer in de VS gebruikt. Maar het kan ook eenvoudiger. Zo kun je met een geraamte in hout of gewapend beton werken, dat de schok gedeeltelijk opvangt. De muren bouw je dan met lichtere materialen, die bij instorting minder slachtoffers maken. Leem is zo'n licht bouwmateriaal."

Veel van de huizen in die regio zijn met leem gebouwd.

"Het zou me dan ook niet verbazen, mochten veel slachtoffers net in nieuwere gebouwen gevallen zijn. In gebieden met veel aardbevingen vind je in de overlevering vaak eeuwenoude bouwtechnieken die ook beschermen tegen instorting. In de traditionele lemen huizen zou de schade dan ook beter kunnen meevallen dan in goedkope nieuwbouw. Bij de grote aardbeving in Turkije was al gebleken dat het niet volstaat dat de regering reglementen oplegt voor de constructie van huizen. Als die niet gecontroleerd worden, lappen de bouwfirma's de regels aan hun laars. Zo kan het dat bij een soortgelijke aardbeving in Californië twee doden vallen en in Turkije of Iran duizenden doden."

Kan de regering nog op andere manieren aan preventie doen?

"Je kunt mensen leren wat ze bij een aardbeving moeten doen. Zo kruip je het best zo snel mogelijk onder een tafel of ga je onder een deurstijl staan. Dat zijn de veiligste plaatsen in een huis. Maar dat moet wel een automatische reflex worden. Je hebt uiteindelijk maar een paar seconden tijd om jezelf in veiligheid te brengen. Het feit dat deze aardbeving gebeurde toen nagenoeg iedereen in bed lag, zal zeker ook het grote aantal doden verklaren. Tegen dat mensen doorhadden wat er gebeurde, was het waarschijnlijk al te laat."

Liesbeth Van Impe

'Het feit dat deze aardbeving gebeurde toen iedereen in bed lag, verklaart het grote aantal doden'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234