Dinsdag 04/10/2022

'Natuurlijk is iedereen hier met het referendum bezig'

De Turkse president Erdogan die mogelijk naar Gent komt voor een verkiezingsmeeting. Daar moeten de Turkse Gentenaars toch even bij slikken. Ja, ze zijn zeer begaan met wat er in thuisland Turkije gebeurt. Maar ze willen vooral de serene sfeer in Gent behouden. 'Hier zijn geen spanningen tussen Turken.'

Merhaba." De oudere man met dikke winterjas groet ons vriendelijk als we de onopvallende witte poort in een van de rustigste wijken van Gent binnengaan. In de Grote Moskee in de Kazemattenstraat komen elke middag een honderdtal moslims, vooral van Turkse origine, samen voor het middaggebed. In de cafetaria van de moskee wordt nog snel thee gedronken voor het gebed begint. Over politiek wordt hier niet gepraat, wel over koetjes en kalfjes.

"In de gebedsruimte van onze moskee wordt niet aan politiek gedaan. Iedereen weet dat ook", legt Demir Ali Köse uit. De jongeman is lid van de raad van bestuur van de moskee, is voorzitter van de Unie van Gentse moskeeën en werkt als praktijkassistent aan de Universiteit Gent. Geen politiek dus. Ook niet nu er in ons land volop campagne wordt gevoerd voor het referendum van 16 april in Turkije.

President Erdogan wil de grondwet wijzigen zodat alle macht in het land bij de president zelf komt te liggen, en niet meer bij de premier zoals nu het geval is. Hij wil daarvoor de steun van de Turken, ook die in het buitenland. In Nederland en Duitsland werden verkiezingsmeetings van het ja-kamp al verboden. Ook in ons land worden vragen gesteld bij de campagne.

Maar in de Grote Moskee in Gent moeten de campagnevoerders alvast niet komen, zegt Demir Ali Köse beslist. "Afgelopen weekend kwam hier iemand flyers leggen van het ja-kamp. We hebben hem vriendelijk weggestuurd en de flyers in de vuilnisbak gegooid. Geen politiek is geen politiek."

Nood aan informatie

Niet dat de Turkse Gentenaars niet bezig zijn met het referendum en alles wat ermee te maken heeft. Volgens Saban Gök van de Unie van Turkse Verenigingen in Gent, is ongeveer 60 procent van de Turkse Gentenaars van plan om ja te stemmen. "De rest zegt neen of twijfelt nog. Maar iedereen hier is er wel mee bezig."

De Unie van Turkse Verenigingen legde in 2015 nog bussen in naar de Ethias Arena in Hasselt, waar Erdogan een toespraak hield. Toch is de Unie wel degelijk apolitiek, stelt Gök. "De bedoeling is dat iedereen goed nadenkt voor hij zijn stem uitbrengt. Jullie westerse media kijken heel eenzijdig naar wat er in Turkije gebeurt. Volgens jullie lijkt het alsof het referendum draait om één persoon: president Erdogan. Maar je moet de figuur los zien van het systeem. De regering in Turkije wil alle macht bij één persoon leggen, de president. En wil dus af van het systeem waarbij de premier en de president elkaar kunnen tegenspreken.

"Als het ja-kamp het haalt, dan gaat de grondwetswijziging in 2019 in. Dat jaar zijn er ook verkiezingen. Wie zegt dat Erdogan daarna nog aan de macht is? We moeten dus goed nadenken over de gevolgen van die wijziging op langere termijn, ook na Erdogan. Is dat in het voordeel van Turkije of niet? Dat is de hamvraag."

Om die vraag te kunnen beantwoorden, hebben ook de Turken hier informatie nodig, vindt het ex-gemeenteraadslid voor sp.a. En dus zijn meetings waarop Turkse politici uitleg geven hier zeker welkom. Ondertussen is er zelfs sprake van dat Erdogan zelf naar Gent zou komen. De Unie van Europese Turkse Democraten, die gelieerd is aan de AKP-partij van Erdogan, wil een grote meeting organiseren in Flanders Expo. Mogelijk zal Erdogan aanwezig zijn, al is dat nog niet bevestigd.

Ook al is er een grote nood aan informatie en moeten verkiezingsmeetings kunnen, toch ziet de Turkse gemeenschap in Gent zo'n grote meeting liever niet in haar stad. "Brussel is toch veel centraler", merkt Gök op. Ook in de moskee is een gelijkaardig geluid te horen. "In Gent zijn er geen spanningen tussen Turken met verschillende politieke meningen, zoals in Limburg. En dat willen we zo houden", klinkt het.

Consensus

Dat bevestigt ook de Gentse politie. Volgens historica en journaliste Tina De Gendt, auteur van Turkije aan de Leie, 50 jaar migratie naar Gent, ligt dat aan de zogenaamde kettingmigratie die Gent kende in de jaren 60.

"De migratie van Turken naar Gent was geen officiële migratie, zoals die naar Limburg. Limburg heeft een heel diverse gemeenschap van mensen die van oorsprong geen familie- of andere banden hadden. Dat zorgt ervoor dat een conflict daar erg kan opspelen. De textielbaronnen in Gent werkten echter via het officieuze circuit en transplanteerden zo goed als hele Turkse dorpen naar Gent."

De Turkse gemeenschap in Gent is daardoor hechter en kan ook beter om met onderlinge verschillen, meent De Gendt. "Dat vertaalt zich ook nog altijd naar de Turken hier in Gent. Er is hier een soort consensus dat politiek niet tot ruzie mag leiden. Ofwel wordt erover gezwegen, ofwel wordt er wat lacherig over gedaan."

Of zo'n grote verkiezingsshow barsten in die consensus zal brengen, is moeilijk te zeggen. De Gendt: "Maar het is wel een feit dat zo'n meeting veel volk zal trekken, vooral ook uit het buitenland. En er zal weinig protest tegen zijn. Daardoor zal het lijken alsof alle Gentse Turken pro-Erdogan zijn. Maar de werkelijkheid is veel complexer dan dat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234