Zondag 02/10/2022

Nederlandse bedrijfswereld vreest economische schade door Wilders

In Nederland groeit het protest tegen een rechtse coalitie van christendemocraten en liberalen met gedoogsteun van de xenofobe Geert Wilders. In open brieven en oproepen vragen oud-prominenten van CDA en PVV af te zien van de samenwerking. Ze waarschuwen ook voor economische schade in het buitenland, een vrees die door het Nederlandse bedrijfsleven wordt gedeeld.

Xenofobe PVV-leider is voor leden van werkgeversorganisatie een ‘permanent punt van zorg’

Niet alleen de export maar ook het vestigingsklimaat voor bedrijven uit de moslimwereld die in Nederland wensen te investeren kan lijden onder de uitspraken van Wilders. Die noemde de moslimcultuur afgelopen weekend nog ‘achterlijk’.

De kritiek van de christendemocratische en liberale achterban op samenwerking met Geert Wilders groeit met de dag. Na eerdere kritiek op de onderhandelingen met de PVV van CDA-ministers van staat zoals Ruud Lubbers en Dries Van Agt kwam er gisteren een open brief in de Volkskrant bij van politici over de partijgrenzen heen, onder wie ook oud-defensieminister Joris Voorhoeve van de liberale VVD, die samen met het CDA onderhandelt over een gedoogakkoord met Wilders’ PVV. “Dankzij het in de afgelopen decennia opgebouwde respect en de ijver tot naleving van de mensenrechten en het volkenrecht heeft Nederland zich kunnen ontwikkelen tot het juridische centrum voor het internationaal recht. Met een kabinet steunend op de PVV zal Nederland de opgebouwde geloofwaardigheid en het vertrouwen van de internationale gemeenschap op dit terrein kwijtraken.”

Ook gewezen Kamervoorzitter en VVD-prominent Frans Weisglas riep de tegenstanders van samenwerking met de PVV in zijn partij op om ‘op te staan en hun kritiek aan partijleider en kandidaat-premier Mark Rutte en het partijbestuur te laten horen’. “Alleen al op grond van onze liberale beginselen hebben wij niets te zoeken bij een partij die groepen mensen stigmatiseert”, zei Weisglas. “Wilders heeft in zo’n constructie ook nog eens alle touwtjes in handen. Het is zo instabiel als wat.”

Prominente gewezen CDA-politici zoals oud-CDA-voorzitter Tineke Lodders, oud-minister Hanja Maij Weggen en oud-Eurocommissaris Frans Andriessen waarschuwden afgelopen weekend in NRC Handelsblad zelfs voor economische schade. “Het buitenland zal met gefronste wenkbrauwen kijken naar een land waarin een partij met opvattingen als die van de PVV zo’n vooraanstaande plek heeft bedongen. Nederland is geen eiland en mede gelet op het belang van de export en de economie, kan ons land zich een dergelijke reputatie in de internationale context niet permitteren.”

Desgevraagd weigerden grote Nederlandse multinationals zoals bankengroep ING en energiegigant Shell zich gisteren in het publieke debat te mengen, maar ze verwezen wel naar de werkgeversorganisatie VNO-NCW waarvan de woordvoerder Rolf van der Kooij klare taal spreekt. “Voor onze leden is Wilders een permanent punt van zorg”, zegt hij. “We krijgen voortdurend signalen van Nederlandse bedrijven die actief zijn in het buitenland, niet alleen in de moslimwereld, maar overal ter wereld vrezen ze negatieve gevolgen.”

Als belangenorganisatie wacht het VNO -NCW wel op de inhoud van het regeer- en gedoogakkoord om specifieke uitspraken te doen over de nieuwe politieke constellatie, maar Van der Kooij zet in de verf “dat we in het verleden al kritiek uitten op de heer Wilders naar aanleiding van zijn (anti-islamitische) film Fitna”.

Van der Kooij wordt sinds deze controverses niet alleen door de Nederlandse, maar ook door de internationale bedrijfswereld aangesproken op Wilders. “Het zijn zaken waar wij, net zoals de Nederlandse overheid, regelmatig uitleg moeten over geven. We worden soms ook aangesproken door ambassadeurs. Details daarover kan ik niet kwijt, maar makkelijk is het niet.”

In 2008 werden na de distributie van Fitna in sommige moslimlanden zelfs Nederlandse producten geboycot. Zo moest Friesland Foods destijds in Maleisië paginagrote advertenties plaatsen om de bevolking op te roepen producten van het merk Dutch Lady niet te boycotten. Vandaag onderdeel van de fusiegroep Friesland-Campina noemt hun woordvoerster een reactie op mogelijke gevolgen van Wilders’ gedoogsteun nog “te prematuur”.

Professor en Vrij Nederland-columnist Ko Colijn, van het Instituut voor Internationale Relaties Clingendael, waarschuwt wel, en niet alleen voor dalende exportcijfers naar moslimlanden. “De Nederlandse bedrijfswereld vreest ook een slecht vestigingsklimaat. Men is bang dat investeerders Londen verkiezen, en niet langer Amsterdam of Eindhoven. Investeerders wisten tot nu toe altijd dat Nederland synoniem stond met stabiliteit. Een minderheidskabinet met gedoogsteun, die mogelijk na een jaar kan vallen, biedt daartoe geen garantie. Een bijkomend probleem is dat kapitaalkrachtige moslims, uit de Golfstaten bijvoorbeeld, Nederland omwille van Wilders links kunnen laten liggen.”

Volgens Colijn is de economische dreiging reëel. “Uit mijn contacten met Buitenlandse Zaken weet ik dat de Nederlandse diplomaten in de moslimwereld erg veel vragen krijgen over de betekenis van de gedoogsteun. Dat is een heel moeilijk verhaal om uit te leggen. In de tijd van Fitna viel de buitenlandse reactie uiteindelijk nog wel mee omdat de ambassades er vooraf voor konden waarschuwen en zich van Wilders konden distantiëren. Nu de indruk wekken dat hij niet te veel voorstelt, gaat in tegen de realiteit: Wilders zit als partner mee aan tafel om te beslissen welke CDA- en VVD-ministers in de toekomstige regering komen. Ondertussen blijft hij in het buitenland de provocatie niet schuwen.”

Op een Australische televisiezender noemde Wilders afgelopen weekend de islamitische cultuur ‘achterlijk’. De PVV-politicus is ook nog altijd van plan om op 11 september in New York een toespraak te houden tegen de bouw van een moskee nabij Ground Zero, de plek waar in 2001 de WTC-torens in puin werden gelegd door Al Qaida-kamikazes.

De Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM, die veel bestemmingen telt in moslimlanden, benadrukte gisteren alvast zich “apolitiek” op te stellen. “Ongeacht welk kabinet er komt, we voeren ons werk uit zoals altijd”, zegt een woordvoerster die benadrukt dat de veiligheidssituatie “niet anders dan anders” scherp in de gaten wordt gehouden. “Maar mocht ze in het gedrang komen, dan zullen we veiligheidsmaatregelen treffen in overleg met de overheden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234