Woensdag 06/07/2022

NieuwsVeiligheid

Nee, ook u kunt niet rijden en gsm’en tegelijk: elk jaar 150 doden door afleiding in het verkeer

Vijftig verkeersdoden per jaar bij automobilisten in ons land zijn te wijten aan afleiding door de smartphone in de hand te houden. Beeld BELGA
Vijftig verkeersdoden per jaar bij automobilisten in ons land zijn te wijten aan afleiding door de smartphone in de hand te houden.Beeld BELGA

Elk jaar vallen er 150 doden en 850 zwaargewonden door afleiding in het verkeer. Grote boosdoener is de gsm, maar ook de soort muziek in de auto en het gespreksonderwerp beïnvloeden je kans op een ongeval.

Steven Swinnen

Autobestuurders zijn ongeveer de helft van de rijtijd afgeleid. Dat blijkt uit een analyse waarin Vias Institute, kenniscentrum voor verkeersveiligheid en mobiliteit, binnen- en buitenlandse studies over afleiding in het verkeer bundelde. “Daar is niet aan te ontkomen. Altijd en overal honderd procent alerte bestuurders is een utopie. We zijn geen robots, we zijn mensen, die soms in gedachten afdwalen”, zegt woordvoerder Stef Willems. “Toch zijn er heel wat afleidingsbronnen die we kunnen uitschakelen of verminderen. Met positieve gevolgen voor het verkeer, want afgeleide bestuurders hebben de neiging minder baanvast te zijn, trager te reageren en informatie uit de omgeving te missen.”

Grootste boosdoener: de smartphone

De politie maakt er een prioriteit van om gsm-gebruik achter het stuur te bestrijden. Wie belt met zijn telefoon in de hand heeft volgens onderzoek 2,2 keer meer kans op een ongeval. In de tijdspanne waarin je een nummer intoetst, is je kans op een ongeval zelfs twaalf keer groter. “Ook een contactpersoon zoeken, een oproep beantwoorden en een gesprek voeren veroorzaken naast fysieke en visuele afleiding ook cognitieve afleiding: je brein is dan met het gesprek bezig in plaats van met het verkeer. Niet handenvrij bellen zorgt voor meer kijktijd weg van de baan, hogere reactietijden, een nauwer gezichtsveld en later en trager remmen.”

Over handenvrij telefoneren en de risico’s die daaraan verbonden zijn is er geen wetenschappelijke consensus. “Het zorgt voor minder fysieke en visuele afleiding, maar in ons hoofd blijft de focus wel bij het telefoongesprek. Veel studies wijzen op een negatief effect, zoals vertraagde reacties en minder focus op verkeersborden, andere voertuigen en de snelheidsmeter. Maar er zijn ook studies die het tegenovergestelde aantonen. Er zou een positief effect zijn, omdat chauffeurs die handenvrij bellen - vooral vanaf middelbare leeftijd - hun gedrag compenseren door trager te rijden, wat de kans op een ongeval aan hoge snelheid verkleint.

“Het hangt ook af van de omstandigheden en het gespreksonderwerp. Naar huis bellen en vragen om de soep op te zetten is wat anders dan bij druk verkeer met krakende verbinding over lastige problemen op het werk vergaderen. We raden bellen af, ook handenvrij. Als je het toch doet, hou je telefoontje dan kort.”

Van de Belgische autobestuurders geeft 28 procent aan dat ze recent hebben gesms’t in de wagen. 22 procent geeft toe dat ze telefoneren met het toestel in de hand tijdens het rijden. Het verhoogt alleszins de kans op een telefoontje naar de hulpdiensten, zo blijkt.

“Smartphones, maar zeker ook tablets, hebben duidelijke negatieve gevolgen op de rijprestatie: langer en frequenter wegkijken van de baan, trage reacties en het baanvak verlaten”, zegt Willems. Bij lezen en schrijven achter het stuur gaat de kans op een ongeval tien keer naar omhoog. Sms’en zorgt voor een zes keer groter ongevalrisico en ook browsen op een smartphone - e-mails lezen en surfen - maakt het rijden 2,7 keer onveiliger.

Passagiers babbelen, maar kijken ook mee

Uit meta-analyse, de resultaten van een reeks onderzoeken samen, blijkt volgens Vias institute dat praten met passagiers negatieve gevolgen heeft voor de verkeersveiligheid. “Het kan leiden tot tragere reacties en ernstiger ongevallen. Maar zoals aangehaald, een nulrisico bestaat niet en een gesprek voeren met passagiers is veiliger dan telefoneren. Dat komt omdat inzittenden doorgaans ook het verkeer volgen. Als er bijvoorbeeld een vrachtwagen bruusk begint te remmen, zal een passagier het gesprek wel even pauzeren, terwijl een vriend aan de telefoon zich van geen onheil bewust is.” Uit onderzoek blijkt dat jongere bestuurders wel vaker afgeleid zijn bij gesprekken, met alle risico’s van dien. “Wellicht toe te wijzen aan een gebrek aan ervaring.”

Al die knopjes: vooral lastig voor ouderen

Moderne wagens met hun snufjes lijken soms wel een halve cockpit. “Interactie met het ingebouwde infotainment - denk aan de gps, radio en airco - veroorzaakt ook afleiding. Oudere bestuurders ervaren daar meer nadeel van. Die interactie vermenigvuldigt de kans op een ongeval met 2,5. We raden aan om je gps altijd vóór vertrek in te stellen. Dat kost je misschien een halve minuut. Al rijdend een adres intypen is zeer gevaarlijk.”

Emotionele reclame is moeilijker te negeren

Lange tijd kijken naar een reclamebord verhoogt de kans op een ongeval met factor zeven. “Vooral borden met bewegende beelden, emotionele lading of in het centrale gezichtsveld zijn moeilijker te negeren. Het moment dat een bord omschakelt naar een andere reclame leidt het meest af. Je riskeert verkeersborden te missen, je volgt korter op je voorligger en hebt een minder vaste baanpositie.”

Blije muziek leidt meest af

Het effect van eten en drinken achter het stuur is beperkt - je kans op een ongeval stijgt ‘slechts’ met 1,8 -, maar het hangt erg af van de situatie. “Een keelpastille nemen of een slokje drinken kan geen kwaad, maar een mandarijntje pellen is wat anders.” Ook het effect van muziek in de wagen is uiteenlopend. “Er is een studie die aantoont dat blije muziek bestuurders het meest afleidt: de controle verslechtert en chauffeurs hebben de neiging op hun stuur te tikken. Droevige muziek zorgt voor het tegenovergestelde: chauffeurs rijden trager en houden hun voertuig beter op de rijstrook.”

Tips van Vias

• Leg je mobiele telefoon buiten handbereik tijdens het rijden.

• Heb je hem toch nodig, bijvoorbeeld voor navigatie, zet dan eerst de ‘niet-storen’-functie aan.

• Stel je navigatie altijd in voordat je vertrekt. Als je hiervoor een mobiele telefoon of navigatietoestel gebruikt, plaats deze dan in een houder.

• Als je toch moet bellen, zet je dan aan de kant.

• Als dat niet gaat, hou het dan zo kort mogelijk en doe het altijd handenvrij.

• Probeer alle vormen van visuele afleiding tijdens het rijden te vermijden. Als passagiers een scherm willen gebruiken, doen ze dat best niet in het gezichtsveld van de bestuurder.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234