Maandag 23/05/2022

NieuwsAfghanistan

Ngo’s hopen dat ze hun werk kunnen voortzetten in Afghanistan: ‘Nooit problemen gehad met de taliban’

Afghanen lopen voorbij een hek met prikkeldraad. Er dreigt een humanitaire crisis. Beeld AFP
Afghanen lopen voorbij een hek met prikkeldraad. Er dreigt een humanitaire crisis.Beeld AFP

Nu de laatste Amerikaanse soldaat op het vliegtuig is gestapt, zijn er na twintig jaar geen westerse militairen meer in Afghanistan. Terwijl hulporganisaties nog niet goed weten hoe het verder moet, dreigt er een grote humanitaire crisis. Twee miljoen kinderen zijn al ondervoed.

Yannick Verberckmoes

“De scholen zijn dicht en er zijn nog weinig dokters die durven te werken”, zucht Jennie Vanlerberghe van de ngo Moeders voor Vrede. De organisatie is al twintig jaar bezig met projecten in Afghanistan, die er vooral op gericht zijn om meisjes en vrouwen vooruit te helpen.

In twaalf dorpen rond de plaats Shakar Darah gingen medewerksters van de ngo les geven aan meisjes en aan vrouwen die nooit een opleiding hebben gehad. “Daar en in de stad Dasht-e-Barchi verzorgden we ook patiënten in het ziekenhuis”, zegt Vanlerberghe. “Maar terwijl de patiënten daar nog zijn, zitten de gynaecologen en een verpleegster nu in Ieper.”

Nu de taliban Afghanistan grotendeels controleren en de Amerikaanse soldaten het vliegveld van Kaboel verlaten, zitten medewerkers van humanitaire organisaties met de handen in het haar. Hun hulp is meer dan ooit nodig. Maar hoe kunnen ze goederen of artsen naar daar krijgen terwijl het land van de buitenwereld wordt afgesloten?

Ook Artsen Zonder Grenzen kampt in de vijf steden waar de organisatie actief is met dat probleem. “In Herat en Lashkar Gah hebben we een pak meer patiënten binnengekregen”, zegt woordvoerder Steven De Bondt. “Nu de gevechten daar geluwd zijn, kunnen mensen zich eindelijk naar de hulpposten verplaatsen. Maar er is overal een tekort aan middelen en personeel.”

Hongersnood

Internationale instanties hebben al aan de alarmbel getrokken. Volgens het Wereldvoedselprogramma van de VN kan een hongersnood 14 miljoen Afghanen treffen. Twee miljoen kinderen zijn al ondervoed. Vorige week waren de hulpverleners van Artsen Zonder Grenzen in Herat getuige van een toestroom aan uitgehongerde kinderen. De prijzen van meel of brandstof in het land zijn flink gestegen, vooral arme mensen hebben moeite om aan eten te geraken.

Voor de ineenstorting van de Afghaanse overheid was de economie erg afhankelijk van buitenlandse donoren. Driekwart van de uitgaven van de voormalige Afghaanse overheid kwamen van geldschieters als het IMF en de Wereldbank, maar hebben de geldkraan nu dichtgedraaid.

Ongeveer 4 procent van de economie kwam voort uit geldsommen die Afghanen uit de diaspora naar hun familie opstuurden. Maar dat gaat voorlopig ook niet meer, omdat Western Union en MoneyGram hun diensten in het land hebben gestaakt.

“Het is heel moeilijk om geld af te halen”, zegt Jaap van Hierden, directeur voor Afghanistan van de Nederlandse organisatie Cordaid. “De bankkantoren zijn wel open, maar particulieren kunnen maar een beperkt bedrag opnemen, om een run op de banken te voorkomen.”

Jaap van Hierden, van ngo Cordaid. Beeld RV
Jaap van Hierden, van ngo Cordaid.Beeld RV

Internationale hulpverlening is een noodzaak voor de Afghaanse bevolking en ook de taliban lijken dat goed te beseffen. Zij hebben al aangegeven dat de hulp mag doorgaan, zolang die niet gebruikt wordt als een middel om politieke invloed uit te oefenen. Hoe de hulporganisaties op termijn concreet hun werk kunnen uitvoeren, weet nog niemand. Maar ze lijken alvast niet van plan te stoppen.

Volgens Axel Vande veegaete, voormalig departementshoofd Internationale Zaken bij het Rode Kruis, zullen de taliban een onderscheid maken tussen de buitenlandse organisaties. Ngo’s die zich inzetten voor vrouwen- of mensenrechten ziet hij niet snel meer actief worden in Afghanistan. Maar voor noodhulp kan er wel een duidelijk kader bepaald worden.

“In Afghanistan is het in het verleden ook nooit makkelijk geweest”, zegt Vande veegaete. “Het voordeel van de taliban is dat ze een duidelijk commando hebben. De ngo’s kunnen met lokale leiders afspraken maken over hoe ze de mensen kunnen helpen. In gebieden waar bendes of losse milities de plak zwaaien, gaat dat veel moeilijker. Als hulpverlener in oorlogsgebied heb je nooit harde garanties over je veiligheid.”

Goedkeuring van taliban

Cordaid is aan het bekijken hoe het een formele goedkeuring kan krijgen van de taliban om haar activiteiten verder te zetten. De organisatie wil doorgaan met noodhulp en gezondheidsprogramma’s en zet andere programma’s dan maar stop. Van Hierden lijkt zich meer zorgen te maken over de financiering dan over de taliban.

“Cordaid was al langer actief in gebieden die onder hun controle stonden”, zegt hij. “We maakten onze afspraken niet met hen, maar met lokale gemeenschappen. De taliban lieten ons dan begaan. Er zijn nooit serieuze problemen met hen geweest.”

Jennie Vanlerberghe (met blauwe sjaal) van de ngo Moeders voor Vrede. Beeld rv
Jennie Vanlerberghe (met blauwe sjaal) van de ngo Moeders voor Vrede.Beeld rv

Bij Moeders voor Vrede is het een heel ander verhaal. Afghaanse medewerksters van de ngo werden volgens Vanlerberghe bedreigd omdat ze voor een buitenlandse organisatie werkten. Om een einde te maken aan de dreigementen wilde Vanlerberghe de ngo laten samensmelten met een Afghaanse organisatie. Maar door de snelle opmars van de taliban is dat niet gelukt.

“We waren bezig met gesprekken”, zegt Vanlerberghe. “Het idee was om samen te gaan met Suhada, een ngo die geleid werd door de activiste Sima Samar. Maar sinds de val van Kaboel is al het contact met hen verbroken. Dus ik weet niet hoe het nu verder moet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234