Donderdag 29/09/2022

'Niemand staat nog stil bij de voetganger'

Dankzij het mobiliteitsplan klagen Gentse voetgangers niet langer over auto's, maar over fietsers. Die racen door het autovrije centrum en negeren het fietsverbod in winkelstraten. De voetganger staat op zijn strepen. Maar waarom luisteren we nu pas naar zijn wensen?

Informatiepalen ontzeggen fietsers de toegang tot de Gentse Mageleinstraat. De meesten stappen af, maar één student rijdt er met opgeheven kin voorbij en slalomt tussen het winkelende voetvolk. Ook in de Langemunt waagt een student zich tussen de voetgangers, maar de zaterdagse drukte dwingt hem met zijn voetjes op de grond.

De invoering van het Gentse mobiliteitsplan op 3 april gooide de verhoudingen tussen de weggebruikers overhoop. Er duiken berichten op over fietsers die mensen overhoop rijden of zich niets aantrekken van het fietsverbod in enkele winkelstraten. De politie schrijft boetes uit, de Fietsersbond roept op tot hoffelijkheid en de Voetgangersbond...

Wacht, er ís geen voetgangersbond. De enige voetgangers die je hoort, zijn de mensen die schelden op fietsers die het verbod negeren. In Vlaanderen is er wel een Voetgangersbeweging, maar die mengde zich niet in het debat over het Gentse mobiliteitsplan. De vzw heeft niet eens een werkende website. Waarom neemt geen enkele belangenvereniging het op voor de voetganger? Terwijl we allemaal voetganger zijn, minstens voor enkele meters per dag.

Nederland fietsland

"De voetganger moet het doen met de kliekjes", zegt logistiek expert Walther Ploos van Amstel in Het Parool. "Voetgangers krijgen restseconden bij stoplichten en op de stoep krijgen ze de restruimte die overblijft nadat alle andere obstakels hun plekje hebben gekregen."

Amsterdam is een paradijs voor de fietser, maar de stadskrant verbaast er zich over dat het voor de voetganger schipperen is. "De positie van voetgangers wordt vaak vergeten in het beleid", waarschuwt ook de organisatie Veilig Verkeer Nederland.

"Niemand staat nog stil bij de voetganger, letterlijk en figuurlijk", erkent verkeersexpert Kris Peeters. "De voetganger is altijd stiefmoederlijk behandeld. Hij is de zwakste én meest vanzelfsprekende verkeersdeelnemer. Daar kijk je over. Het beleid heeft een voetganger altijd bekeken als een uitgestapte automobilist. Vaak ging men er impliciet van uit dat wandelafstanden zo kort mogelijk moesten zijn. Nu nemen we noodgedwongen afscheid van het idee dat we met de wagen tot voor de deur kunnen rijden."

Dat er in Gent frictie bestaat tussen voetgangers en fietsers, ontkent Peeters niet, maar hij vraagt zich af of er een echt probleem is. "Mensen moeten nog nieuwe gewoontes ontwikkelen. Sommige fietsers zijn assertief en de grens tussen assertiviteit en agressie is vaag. Een oud vrouwtje kan sneller een bedreiging zien in een snelle fietser."

Kanarie in de koolmijn

Toch maakt Peeters er zich zorgen over dat het snelheidsdenken zich ook verspreidt onder zwakke weggebruikers. "Er zijn zelfs studies die erop wijzen dat men ook sneller wandelt", zegt hij. "Met al haar goede bedoelingen lijkt de fietswereld de neiging te hebben sommige fouten van de auto te herhalen. Termen als 'fietssnelwegen' verraden die manier van denken. Daarmee bouw je nieuwe conflicten in in je ontwerp."

"De voetganger is essentieel voor de levensvatbaarheid van de stad", stelt onderzoeker Julia Briones in Het Parool. Peeters kan er zich helemaal in vinden. "Zonder voetgangers kom je er niet. Te voet gaan is de meest democratische vorm van voortbewegen. Je hebt er niets voor nodig. Onderzoek toont dat wanneer je meer doet voor voetgangers, er meer sociale contacten zijn, er meer sociale controle is en mensen gelukkiger zijn. Voetgangers zijn de kanarie in de koolmijn. In een stad zonder voetgangers is er geen hoge leefkwaliteit, daar is iets aan de hand."

Sommige steden werken nu toch een voetgangersbeleid uit. Dat Gent fietsers weert tussen 11 en 18 uur noemt Peeters een zeer legitieme keuze. Ploos van Amstel hoopt dat ook Amsterdam de fietser terugfluit. "Geef de voetganger prioriteit, maak van de fietser een gast. Uit onderzoek blijkt dat voetgangers het meest besteden in winkelstraten. Ze zijn schoner, veel beter voor de leefbaarheid, nemen weinig ruimte in en vergen minder investeringen."

In de Gentse Koestraat waagt een fietsend koppel het erop: geen politie te zien, snel even zigzaggen tussen de voetgangers! Na 100 meter beseft het jonge paar dat er geen doorkomen aan is, de voetgangers springen niet meer spontaan opzij. "Kom, we stappen af", zegt de jongen. De voetganger zal zijn plekje niet meer afstaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234