Maandag 27/06/2022

Niet iedereen is even happig op Jaak uit Bree

Portret

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Eeckhout

Als Jaak Gabriëls (VLD) vandaag in het Vlaams Parlement de eed aflegt als tiende minister in de regering-Dewael is dat voor hem ongetwijfeld een blijde rentree. Tot de parlementsverkiezingen van juni '99 was Gabriëls (57) immers zelf lid van dat Vlaams Parlement. Dat het weerzien met Gabriëls niet voor alle collega-ministers even prettig zal zijn, is zeker.

Het verhaal wil dat de vice-minister-president van de SP, Steve Stevaert, zich vrijdagavond nog het langst verzette tegen de aanduiding van een extra VLD-minister in de Vlaamse regering. Wellicht speelde daarin niet alleen dat met een extra pion de Vlaamse liberalen in de regering-Dewael wel erg sterk voor de dag komen een rol. Ook het feit dat de keuze net op Jaak Gabriëls moest vallen zat Stevaert niet lekker.

De titelvoerende burgemeester van Hasselt houdt uit de vorige regeerperiode weinig prettige herinneringen over aan de titelvoerende burgemeester van Bree. In het Vlaams Parlement en vooral in de kiescampagne van '99 ontpopte Gabriëls zich vanuit de toenmalige VLD-oppositie als een virulente tegenstander van het ruimtelijkeordeningsbeleid van Stevaert. Gabriëls lokte toen in de achtertuin van Stevaert kiezers weg met de belofte dat met de VLD aan het bewind de bulldozers niet meer zouden uitrukken tegen illegale woningen. Dat is overigens een te dure eed gebleken, zo mocht Gabriëls' partijgenoot Dirk Van Mechelen intussen ondervinden.

Ook voor zijn transfer van het federale naar het Vlaamse regeringsniveau had Jaak Gabriëls er al een merkwaardige politieke carrière, van intussen 24 jaar, opzitten. In 1977 trad de toen 34-jarige licentiaat geschiedenis voor het eerst op het nationale voorplan. Dat jaar werd hij tegelijk burgemeester in Bree en kamerlid voor de Volksunie. De Limburger bouwt in zijn eigen gemeente een sterke machtsbasis uit en dat is ook zijn partij niet ontgaan. In '86 mag hij Vic Anciaux opvolgen als VU-voorzitter. De populaire Gabriëls wil zijn partij naar Brees model uitbouwen tot een brede volkspartij en geeft de VU het suffix VVD: Vlaamse Vrije Democraten.

Hij mislukt in zijn opdracht: de VU blijft electorale klappen krijgen en Gabriëls knoopt gesprekken aan met de toenmalige PVV van Guy Verhofstadt om de twee partijen samen te brengen. De VU volgt Gabriëls niet, die in '92 ontslag neemt als partijvoorzitter. Gabriëls kiest samen met enkele andere VU'ers de zijde van Verhofstadt en staat op het stichtingscongres van de VLD op het podium te glunderen als een van de liberale verruimers. Die episode uit zijn carrière levert Gabriëls een tweede tegenstander in de huidige regering-Dewael op: Bert Anciaux. De VU-minister volgde Gabriëls in '92 op als partijvoorzitter en noemde zijn voorganger bij zijn overstap naar de VLD een 'verrader'. De ironie wil dat het Anciaux zelf is die nu op basis van dezelfde analyse als Gabriëls destijds een deel van zijn partij in een groter geheel wil onderbrengen.

Verhofstadt vergat zijn verruimer van het eerste uur niet bij de samenstelling van de federale regering in '99. Gabriëls kreeg met de landbouwportefeuille in volle dioxinecrisis evenwel geen geschenk. De minister startte moeizaam maar kreeg de crisis toch zonder ongelukken onder controle. Ook later wist hij ons land te behoeden voor catastrofes zoals de mond-en-klauwzeerepidemie. Tweemaal kwam hij toch onder enige druk te staan door onduidelijke communicatie. In volle mond-en-klauwzeercrisis bleek de minister onbereikbaar toen hij in Finland was voor een politiek onderhoud dat tegelijk een privé-reisje was. En na de zaak-Sauwens ontkende Gabriëls ook zelf ooit lid geweest te zijn van het extreem-rechtse Sint-Maartensfonds, al kon hij zich niet herinneren of hij niet ooit een steunkaart had gekocht.

Dat Gabriëls als voormalig federaal landbouwminister nu aan dezelfde regeringstafel gaat zitten als Vlaams landbouwminister Vera Dua (Agalev) moet ook de groenen niet echt plezieren. Blijft de vraag of minister-president Patrick Dewael zelf wel zo blij is met de overkomst van zijn gouw- en partijgenoot. Het minste dat men kan zeggen is dat het de VLD electoraal weinig baat kan brengen om twee Limburgers in dezelfde regering te hebben. Zeker in de competitieve liberale partijcultuur is het bovendien niet evident om twee hanen op een mestvaalt te dulden.

Elke Vlaamse regeringspartner heeft wel een reden om nieuwe minister Gabriëls te wantrouwen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234