Zondag 25/09/2022

NieuwsNatuur

Nieuw onderzoek: steeds minder sparren en dennen door klimaatverandering

Een medewerker van het Northwest German Forestry Research Institute onderzoekt de droge bast van een naaldboom, nadat deze is besmet met schorskevers. Op de achtergrond dode coniferen door droogte en schorskevers. Beeld Thomas Trutschel / Getty Images
Een medewerker van het Northwest German Forestry Research Institute onderzoekt de droge bast van een naaldboom, nadat deze is besmet met schorskevers. Op de achtergrond dode coniferen door droogte en schorskevers.Beeld Thomas Trutschel / Getty Images

Terwijl de natuur in grote delen van de wereld kampt met grote droogte, hebben onderzoekers vastgesteld dat enkele Noord-Amerikaanse boomsoorten – die ook in Europa voorkomen – in aantal afnemen door opwarming van de aarde. Het gaat onder meer om esdoorns, (zilver)sparren en dennen.

Jean-Pierre Geelen

De zeven onderzoekers publiceerden hun bevindingen woensdag in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. Zij komen tot hun inzichten door het opkweken van ongeveer 4.600 zaailingen van negen verschillende boomsoorten, onder wisselende omstandigheden en op verschillende locaties. Warmte creëerden ze met infraroodlampen, de droogte reguleerden ze met grote plastic zeilen. De wetenschappers bekeken de resultaten over een periode van vijf jaar.

De negatieve effecten deden zich tijdens de onderzoeksperiode niet alleen voor bij de hoogst gecreëerde gemiddelde temperatuurstijging van 3,1 graden Celsius, maar ook al bij een verhoogde gemiddelde temperatuur van 1,6 graden. Die effecten waren het sterkst bij de witte spar Picea glauca en de Abies balsamea, oftewel de balsemzilverspar.

Soorten die beter bestand zijn tegen opwarming, zoals de esdoorn, zijn in de zuidelijker gelegen bosgebieden in Amerika schaarser. De onderzoekers achten het onwaarschijnlijk dat ze zich in die gebieden snel genoeg kunnen vermeerderen om het verlies in de noordelijker regio’s te kunnen compenseren.

Droogte en hitte

Het nieuwe onderzoek bevestigt dat bomen en bossen over de hele wereld kampen met de gevolgen van klimaatverandering. Afgelopen voorjaar publiceerden wetenschappers de resultaten van langlopend onderzoek naar tropische regenwouden in Australië. Sinds de jaren tachtig sterven bomen in Australische regenwouden tweemaal zo snel als voorheen, constateerden zij. Als die trend zich doorzet, stoten regenwouden binnenkort evenveel CO2 uit als zij opnemen.

Nederlands onderzoek toonde dit jaar aan dat soorten als de fijnspar bij toenemende droogte en hitte een grotere sterftekans hebben dan andere coniferen. De spar bleek na de extreme droogte van 2018 gevoeliger voor sterfte dan andere boomsoorten. De naalden raken waarschijnlijk beschadigd, waarna de bomen verzwakken en gevoeliger worden voor insecten en schimmels.

Soorten die bij droogte hun naalden of bladeren laten vallen, hebben betere kansen om te overleven, zo bleek. Met die strategie verminderen de verdamping en verdroging van een boom, waardoor die zijn krachten kan sparen en moeilijke perioden beter doorstaat.

‘Klimaatslim’ bos

Vorig jaar constateerde de Europese Rekenkamer in een rapport dat het oppervlakte bos in de Europese Unie de laatste dertig jaar weliswaar is toegenomen, maar dat de staat van die bossen is verslechterd. Vooral in Centraal-Europa sterven veel fijnsparren als gevolg van droogte. Door de verslechterde staat van bomen en bossen zijn die minder goed in staat om CO2 op te nemen.

Als een van de oplossingen zien wetenschappers een nieuwe vorm van bosbeheer, die draait om het samenstellen van ‘klimaatslimme’ bossen. Die moeten minder monotoon van samenstelling zijn dan veel huidige bossen, en daarnaast worden voorzien van soorten die beter bestand zijn tegen de veranderende klimaatomstandigheden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234