Vrijdag 12/08/2022

Nieuwe gaten in ozonlaag op komst

Britse en Europese wetenschappers hebben in de aardatmosfeer sporen van vier chemische ozonvreters aangetroffen. De herkomst ervan is onduidelijk.

Dat schrijven ze in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience,dat vandaag verschijnt. Het Montreal Protocol verbiedt sinds 1987 de productie van zogeheten cfk's om de ozonlaag te beschermen.

Vooralsnog gaat het om relatief lage concentraties van dergelijke chloorfluorkoolwaterstof-verbindingen, samen misschien 74.000 ton die tot 2012 zijn uitgestoten. De verbindingen zijn chemisch net zulke sterke afbrekers van de ozonlaag als de traditionele cfk's die ooit in miljoenen tonnen werden uitgestoten, onder meer uit koelsystemen en spuitbussen. Van twee van de vier stoffen nemen de concentraties de laatste jaren scherp toe.

"Het probleem is vooral dat we totaal niet weten waar deze stoffen vandaan komen", zegt de Utrechtse atmosfeerdeskundige Thomas Röckmann, een van de auteurs van de studie. Dat betekent dat er nog een gat zit in het uitbannen van ozonvretende gassen. Zeker als concentraties oplopen, is het zaak dat gat te dichten."

Volgens Röckmann is het traceren van ozonaantastende gassen 'waar detectivewerk', omdat de chemische industrie maar mondjesmaat informatie vrijgeeft over productieprocessen. Daardoor hebben onderzoekers vaak geen goede chemische vingerafdruk van stoffen, waardoor het ook moeilijk is ze terug te vinden in luchtmonsters.

Volgens de auteurs van het artikel in Nature Geoscience zijn de aangetroffen verbindingen mogelijk ontstaan als tussenproduct, hulpstof of oplosmiddel bij de synthese van andere stoffen, zoals bijvoorbeeld insecticiden. Omdat ze geen eindproduct zijn, zijn ze onder de Montreal-afspraken formeel niet verboden. "Maar ze breken wel degelijk ozon af", zegt Röckmann, die voor de paper de aanwezigheid van de onbekende cfk's in de eigenlijke ozonlaag aantoonde.

Volgens de onderzoeker is dat des te pijnlijker, omdat het internationale Montreal-protocol juist erg goed heeft gewerkt. "De grootste ozonaantasters zijn met groot succes geëlimineerd. Dat heeft de chemische industrie gewoon geregeld. Dan zie ik ook geen reden om dit wel te laten lopen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234