Dinsdag 09/08/2022

Nobelprijzen

Nobelprijs voor de Economie naar Oliver Hart en Bengt Holmström

null Beeld RV
Beeld RV

De Nobelprijs voor de Economie is dit jaar toegekend aan de Brit Oliver Hart en Bengt Holmström uit Finland. De twee economen krijgen de prijs "voor hun bijdragen aan de contracttheorie". Dat heeft de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen bekendgemaakt.

redactie

De Brits-Amerikaanse Hart (Londen, 1948) is actief aan Harvard. Bengt Holmström (Helsinki, 1949), een Fin, is verbonden aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in de VS. Ze krijgen elk de helft van de 8 miljoen Zweedse kronen (bijna 830.000 euro) die aan de prijs verbonden is.

De contracttheorie beschrijft contracten in de brede zin. "Ontelbare contracten houden de moderne economieën samen. De nieuwe theoretische tools van Hart en Holmström zijn waardevol om 'real life' contracten en instituten alsook potentiële valstrikken bij het opstellen van een contract te begrijpen", zegt de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen.

Contracten zijn er bijvoorbeeld tussen aandeelhouders en het bedrijfsmanagement of tussen een overheid en zijn leveranciers. Omdat er per definitie conflicten ontstaan, moet een contract goed opgesteld zijn zodat partijen beslissingen in ieders belang nemen. Hart en Holmström hebben daarbij de contracttheorie ontwikkeld, klinkt het, een "omvangrijk raamwerk om vele verschillende zaken te analyseren bij het contractueel ontwerp", bijvoorbeeld prestatiegerichte verloning voor leidinggevenden of het privatiseren van publieke activiteiten.

Holmström werkte eind de jaren 70 bijvoorbeeld uit hoe een aandeelhouder het optimale contract opstelt voor de CEO, wiens handelingen deels onzichtbaar blijven voor de aandeelhouder. Hart werkte halverwege de jaren 80 dan weer rond "onvolledige contracten". Dit onderdeel van de theorie kijkt naar de optimale toekenning van controlerechten, omdat een contract onmogelijk alle omstandigheden kan omschrijven. Een toepassing van dit onderzoek gaat over de vraag of een activiteit privaat of openbaar moet zijn.

Officieel geen Nobelprijs

Officieel geldt de bekroning voor Economie niet als een Nobelprijs. De prijs voor economen komt niet voort uit het 'testament' van naamgever Alfred Nobel, maar werd door de Zweedse centrale bank voor het eerst toegekend in 1969. Vandaar de officiële naam: "Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economische wetenschappen ter nagedachtenis van Alfred Nobel".

Hart en Holmström volgen op de erelijst de Brits-Amerikaanse econoom Angus Deaton op. Hij onderzocht welke invloed individuele keuzes van consumenten kunnen hebben op het economische beleid om armoede te bestrijden.

Nobelprijzen 2016

Vorige week maandag ging de Nobelprijs voor de geneeskunde naar de 71-jarige Japanse celbioloog Yoshinori Ohsumi. De onderzoeker van de Technische Universiteit van Tokyo ontrafelde in de jaren negentig hoe cellen zichzelf schoonhouden: een proces genaamd 'autofagie' waarbij ze hun eigen eiwitten verpakken in kleine blaasjes en afbreken.

Colombiaans president Juan Manuel Santos. Beeld AFP
Colombiaans president Juan Manuel Santos.Beeld AFP

Dinsdag kregen de Britten David Thouless, Duncan Haldane en Michael Kosterlitz de Nobelprijs voor de natuurkunde voor de ontdekking van exotische materiaaltoestanden.

Woensdag ging de Nobelprijs voor scheikunde naar onder meer een Nederlander, de Groningse chemicus Ben Feringa. Hij krijgt de prijs voor zijn onderzoek, de laatste decennia, naar moleculaire machines.

Vrijdag ontving de Colombiaanse president Juan Manuel Santos de Nobelprijs voor de Vrede. Santos kreeg de prijs vanwege het vredesakkoord met de FARC. De keuze was verrassend omdat de Colombianen het vredesakkoord vorige week nog in een referendum afwezen.

Donderdag wordt de Nobelprijs voor de Literatuur bekendgemaakt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234