Donderdag 30/06/2022

Belangrijk nieuwsOorlog in Oekraïne

Nu Rusland stopt met gasleveringen aan Polen en Bulgarije schieten de prijzen omhoog: hoe groot is de impact?

null Beeld Peter Kovalev/TASS
Beeld Peter Kovalev/TASS

Zowel Polen als Bulgarije krijgen sinds 8 uur vanmorgen geen Russisch gas meer. Dat heeft het Russische staatsgasbedrijf Gazprom gisterenavond aan beide Oost-Europese landen laten weten. Oekraïne spreekt van chantage en een poging ‘onze bondgenoten te verdelen’. Ondertussen schiet de gasprijs omhoog.

Redactie

Wat is er aan de hand?

Rond 16 uur gisterennamiddag kwam er in Polen plots geen gas meer binnen via de Yamal-gasleiding, die uit Rusland komt. Aanvankelijk was het onduidelijk waarom de gastoevoer stokte, maar aan het begin van de avond maakte het Poolse gasbedrijf PGNiG bekend dat de afsluiting bewust was gebeurd door Gazprom, het Russische staatsgasbedrijf.

Het Bulgaarse staatsgasbedrijf Bulgargaz kreeg enkele uren later eveneens een bericht uit Rusland dat er vanaf 8 uur vanmorgen geen gas meer door de pijpleiding zou stromen.

Vanmorgen werd dat dreigement ook uitgevoerd: Gazprom liet enkele minuten na 8 uur weten dat de gasleveringen naar Polen en Bulgarije zoals aangekondigd zijn gestopt. Als beide landen zouden proberen gas af te tappen van de leidingen die door hun grondgebied naar de rest van Europa lopen, zal ook die transit worden stopgezet, dreigt Gazprom nog.

Waarom is de levering stopgezet?

Rusland kondigde vorige maand aan dat “onvriendelijke landen” hun gasrekening in roebels moesten gaan betalen. Tot die landen behoren alle lidstaten van de Europese Unie. Rusland slaat daarmee terug voor de westerse sancties naar aanleiding van de Russische inval in Oekraïne. Tegelijkertijd probeert Rusland een wig te drijven tussen de Europese landen die grotendeels afhankelijk zijn van Russisch gas, dat voor de oorlog goed was voor 40 procent van de Europese gasbehoefte.

Vrijdag verliep het officieuze ultimatum dat Moskou eind maart had gesteld. De stopzetting van vandaag lijkt de eerste echte 'strafmaatregel’.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Wat is het gevolg voor Polen en Bulgarije?

Zowel Bulgarije als Polen zei al dat de sluiting van de Russische gaskraan niet onmiddellijk tot problemen zal leiden. Volgens de Poolse premier Mateusz Morawiecki zijn de gasopslagen in het land voor 76 procent gevuld. Daarnaast doet Polen er alles aan om gas uit andere landen te krijgen.

Bulgarije, dat bijna al zijn aardgas uit Rusland haalt, beschuldigt Rusland er van zijn gasleveringen als “wapen” te gebruiken. Hij voegt toe dat Bulgarije voldoende gas heeft voor een maand.

Wat zijn de gevolgen voor Europa?

Voorlopig blijven de gevolgen voor de rest van Europa nog beperkter dan in Polen en Bulgarije. Ook voor België zijn er voorlopig geen gevolgen.

Russisch gas komt via verschillende pijpleidingen Europa binnen. De Yamal-gasleiding die nu wordt stilgelegd is ook verbonden met Duitsland. Ongeveer 15 procent van het aardgas uit Rusland komt via deze verbinding naar Europa.

Behalve de leidingen die Polen en Bulgarije binnenkomen is er ook een gasleiding die via Slowakije naar West-Europa loopt. Daarnaast is er de Nord Stream-leiding waarmee gas onder de Oostzee door rechtstreeks naar Duitsland wordt vervoerd. Dat land laat weten de gasstromen nauwlettend in de gaten te houden. Volgens netwerktoezichthouder Bundesnetzagentur komt er nog voldoende gas Duitsland binnen.

Is er een impact op de prijs?

Nadat Poolse media als eerste berichtten over het stopzetten van de gastoevoer ging de gasprijs op de toonaangevende beurs in Amsterdam scherp omhoog en steeg die tot 17 procent. Uiteindelijk was de gasprijs bij het slot van de markt 6,6 procent hoger tot 99 euro per megawattuur. Maar toen hadden Polen en Bulgarije nog niet officieel bevestigd dat Rusland de gaskraan dicht zou draaien.

De gasprijs ging deze morgen opnieuw duidelijk omhoog. De prijs voor levering in mei staat 13 procent hoger dan gisterenavond.

Ook de olieprijzen stegen. Zo kost een vat olie van de Amerikaanse soort WTI weer meer dan 100 dollar. De prijs van Brent-olie van de Noordzee steeg met 0,9 procent tot 105,97 dollar per vat.

Hoe reageert Oekraïne?

Andri Jermak, een hoge adviseur van de Oekraïense president Zelensky, stelt dat Rusland Europa begint te “chanteren vanwege onwil om voor gas in roebels te betalen”. Rusland probeert hiermee volgens Jermak “de eenheid van onze bondgenoten te verdelen”. Het land bewijst hiermee bovendien “dat ook energiebronnen een wapen voor hen zijn”, aldus Jermak. Jermak roept Europa op om in reactie op het Russische besluit een volledig embargo op Russische energiebronnen in te voeren, “zodat de Russen hun energiewapens worden ontnomen”.

null Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234