Woensdag 28/09/2022

Olympia, Securitas en Magritte

De diefstal van René Magrittes Olympia uit het Magrittemuseum in Jette was (voorpagina)nieuws van Het Laatste Nieuws tot The Independent. Eric Bracke vraagt zich af hoe ver je kan gaan in de beveiliging: ‘Ik meen te weten dat te veel veiligheidsmaatregelen bezoekers op de heupen werkt.’

Gebruikt u wel eens een lijntje Magritte? Ik nooit. Ik ken er wel veel die coke snuiven en weet wat ze er ongeveer voor betalen, maar de straatwaarde van een Magritte, daar zou ik geen bedrag durven opplakken. Het vtm-journaal en sommige kranten wel, zij hadden het over ‘een straatwaarde’ van 700.000 euro voor het schilderij van Magritte dat donderdag in Jette is geroofd tijdens een overval. 700.000 euro voor 4.800 vierkante centimeter (60 x 80 cm) Magritte maakt 145,83 euro per vierkante centimeter. Redelijk veel toch voor een tableau dat niet tot de topwerken van de Brusselse surrealistische schilder behoort. Er is sterker spul van Magritte te vinden dan zijn Olympia uit 1948.

Alfleiding als motief

Maar misschien zien de dieven, of hun opdrachtgevers, Olympia niet als een genotmiddel. Misschien hebben we hier te maken met wat de politie ‘artnapping’ noemt: de ontvoering van een kunstwerk om losgeld af te persen van de verzekering of de eigenaar. Of zou het een afleidingsmanoeuvre kunnen zijn om de aandacht van de onderzoekers af te leiden van een andere zaak?Hoe ongeloofwaardig het ook mag klinken, afleiding zou naar verluidt het motief geweest zijn van de beruchte artnapping die op 22 augustus 2004 in het Munch Museum in Oslo plaatsvond. Twee gemaskerde gangsters stormden die zondagmorgen het museum binnen en dwongen zeventig bezoekers op de grond te gaan liggen. Ze werden er door de ene gangster vijf minuten onder schot gehouden terwijl de andere De schreeuw en de Madonna van Edvard Munch uit de lijst haalde. Twee jaar later werden de werken licht beschadigd teruggevonden, zonder dat er ooit losgeld was geëist.Daarom besluiten dat ook Olympia met de schelp op haar buik binnen twee jaar wel weer boven water zal komen, is voorbarig. De vier schilderijen van Monet, Matisse, Picasso en Dalí die in februari 2006, terwijl buiten het carnaval woedde, in het Museu Chacara do Céu in Rio de Janeiro door vier gewapende mannen, eentje met een handgranaat, werden buitgemaakt, zijn vandaag immers nog altijd spoorloos.In afwachting van meer nieuws dringt de vraag zich op hoe ver je kan gaan in de beveiliging. Verschillende kranten beklemtoonden gisteren dat de diefstal niet gebeurde in het recent geopende Magritte Museum aan het Brusselse Koningsplein, waar de beveiliging veel beter zou zijn. Misschien, maar ik meen ook te weten dat de manier waarop de veiligheid daar wordt gegarandeerd sommige bezoekers danig op de heupen werkt. Drie weken geleden schreef Raymond van den Bogaard in het cultureel supplement van NRC Handelsblad: “Wie in Brussel het nieuwe Magritte Museum wil bekijken, moet eerst met de lift. Er is namelijk geen trap naar boven. Die lift komt niet. Wel tien minuten niet. En wanneer hij tenslotte wel komt, blijkt hij bevolkt door een tweetal mannen in het uniform van de beveiligingsmaatschappij Securitas, die de instappende bezoekers wantrouwig aankijken. Aanvankelijk hield ik nog rekening met het werk van een theatergroep, bezig met een practical joke. Maar het lijkt ze ernst, de twee heren. Ze kijken wantrouwig om zich heen, een van hen loopt zelfs een eind de hal in, om het terrein te verkennen - als wil hij zien of het zelfmoordcommando dat vanochtend heeft opgebeld, al in aantocht is.”Een dergelijke hartelijke ontvangst laat zonder twijfel sporen na: ik vraag me af of Van den Bogaard de presentatie ook zo somber, en de getoonde schilderijen ‘aan de matige kant’ zou hebben gevonden als de entree niet zo naar was geweest.

Amateuristische beveiliging?

Ondertussen schiet men in de berichtgeving op de zogenaamd amateuristische beveiliging van het vroegere woonhuis van Magritte, het René Magritte Museum waar de overval plaatsvond. Ik vind het redelijk goedkoop om conservator André Garitte de volle lading te geven. Garitte verdient lof voor de koppigheid waarmee hij gestreefd heeft om het huis in Jette, waar de kunstenaar ongeveer een kwarteeuw heeft gewoond en een groot deel van zijn oeuvre heeft geborsteld, de bestemming van museum te geven. Op veel steun van de overheid heeft hij daarbij niet kunnen rekenen. Zonder Garitte konden we vandaag niet meer in de dagelijkse omgeving van de surrealistische kunstenaar stappen, een omgeving waaruit Magritte veel van zijn motieven haalde. En zonder Garitte was er natuurlijk ook nooit een kunstoverval geweest in de Esseghemstraat te Jette. Maar of hij daarom mee moet terechtstaan?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234