Woensdag 06/07/2022

Onderzoek bijnadoodervaringen krijgt nieuw leven ingeblazen

Groep artsen zal 'uit lichaam treden' wetenschappelijk verifiëren

Artsen in 25 Amerikaanse en Britse ziekenhuizen willen voor eens en voor altijd het mysterie van de bijnadoodervaringen ophelderen. In wat het grootste onderzoek naar het fenomeen moet zijn zullen de 15.000 patiënten die hartstilstand overleefden 'objectief' getest worden.

Door Barbara Debusschere

Southampton l Omdat het wetenschappelijk controversieel is, concentreert het onderzoek zich dit keer niet op verhalen over 'tunnels vol licht' maar op wat mensen die een bijnadoodervaring (bde) beweren te hebben meegemaakt in hun ziekenhuiskamer zouden hebben gezien.

Het onderzoek, dat drie jaar zal duren, staat onder leiding van de Britse dokter Sam Parnia, die op intensive care werkte en eerder al kleinere onderzoeken naar bde voerde. Zo interviewde hij acht jaar geleden patiënten nadat ze werden gereanimeerd na een hartaanval en voor een bepaalde duur klinisch dood waren geweest. Elf procent herinnerde zich dat ze dingen hadden 'gezien' of tenminste 'ervaren'. Intense gevoelens van vreugde en harmonie, de versnelde film van hun leven of de typische 'tunnel van licht' komen het vaakst voor.

Ook de Nederlandse professor Pim van Lommel concludeerde eerder al dat twaalf procent van de patiënten die even klinisch dood waren gelijkaardige 'ervaringen' hadden. Sommigen getuigden dat ze familieleden ontmoetten of buiten hun lichaam traden.

Niet weinig neurologen en andere medici weerleggen die bevindingen met enkele ondertussen klassiek geworden argumenten. Zo zou het tijdelijke zuurstoftekort in de hersenen of de medicijnencocktail die hartpatiënten krijgen hen doen hallucineren. Critici voeren ook aan dat een combinatie van voorkennis, fantasie, resterende zintuiglijke gewaarwordingen en aangeprate herinneringen het fenomeen verklaren.

Problematisch is dat ook niet vast te stellen is wanneer de bde precies plaatsvindt. Misschien gebeurt het wel net voor de hersenactiviteit stopt of opnieuw in gang schiet en de patiënt dus nog niet of niet meer klinisch dood is.

Parnia en zijn collega's willen die valkuilen in hun onderzoek vermijden door zich te concentreren op een aspect van de bde dat wel degelijk te verifiëren valt. Parnia: "Duizenden mensen die een bde hadden hebben al verklaard dat ze 'buiten hun lichaam traden' en 'boven hun bed zweefden'. Velen kunnen daar zeer specifieke details over navertellen, bijvoorbeeld hoe een dokter zich aan een bed stootte. Wetenschappelijk gezien zou dit niet mogen gebeuren. Het kan niet dat iemand wiens hart en hersenen plat liggen wat dan ook waarneemt. Daarom gaan wij checken wat mensen zeggen waar te nemen."

Op speciaal daarvoor aangebrachte planken hoog tegen de muur van reanimatieruimtes zullen de onderzoekers in de 25 deelnemende ziekenhuizen daarom foto's leggen. "We doen dat op zodanige manier dat enkel wie van bovenaf de kamer inkijkt ze kan zien. Als mensen na een hartstilstand zo'n foto in detail kunnen beschrijven, zou er inderdaad sprake zijn van een bewustzijn dat zich 'buiten' de hersenen afspeelt. En als niemand van de 15.000 testpersonen die foto's ziet weten we zeker dat die bijnadoodervaringen illusies of valse herinneringen zijn", aldus Parnia.

Daarnaast zullen de onderzoekers met hoogtechnologische apparatuur ook alle mogelijke veranderingen in de hersenen meten. Gevraagd naar het nut van het grote project zegt Parnia: "In tegenstelling tot wat velen denken, is de dood een proces en geen specifiek moment. Het hart stopt, de ademhaling stokt en de hersenactiviteit valt stil en dan is er een periode, die enkele seconden tot een uur kan duren, waarin reanimatie nog mogelijk is en het stervensproces kan worden omgekeerd. Wat mensen in die periode meemaken geeft een uniek inzicht op wat we wellicht allemaal zullen meemaken als het stervensproces aanvangt."

Dokter Sam Parnia:

Het kan niet dat iemand wiens hart en hersenen plat liggen wat dan ook waarneemt. Daarom gaan wij dat checken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234