Dinsdag 16/08/2022

'Onmogelijk om niet te zwichten voor dit fenomeen'

Niks is mooier om naar te kijken dan een man en een vrouw die mekaar zoeken en ook nog vinden. Al helemaal als dat gretig gebeurt. Met alles wat het lijf kan, en het hart vermag. Ik hou ongelooflijk van mensen die zo in het leven en de dagen staan. Die opgaan in het nu, omdat er eigenlijk simpelweg niks anders is. En van dansers die zo op een scène staan. Zelden een prachtiger voorbeeld gezien dan Sidi Larbi Cherkaoui en Maria Pagés in Dunas. Met welk rothumeur toeschouwers die zaal ook zijn binnengestapt, ik wed dat het binnen de tien minuten plaats heeft geruimd voor opgeruimder varianten. Onmogelijk was het om niet te zwichten voor al dat bevrijde bewegen, al dat intense praten zonder woorden, al die zachtmoedige liefde die heen en weer spetterde. Onmogelijk om nadien niet recht te veren en hard te klappen. Iedereen vindt echte soorten samen onweerstaanbaar, moest ik denken.

Wat is dat toch een fenomeen: Sidi Larbi Cherkaoui. Zoon van een Marokkaanse vader en een Belgische moeder. Jongetje dat zot was van tekenen, om later tegen de limieten van die twee dimensies aan te lopen, en dan maar te beginnen met dansen. Dat heeft hem als jonge gast gered, zegt hij. Eerst ging hij aan de slag in commerciële circuits, daarna werd hij student bij P.A.R.T.S. Alain Platel pikte hem op nog voor hij goed en wel klaar was met zijn opleiding, eerst als danser, later als choreograaf van Les Ballets C de la B-producties.

In geen tijd veroverde hij Europa. En uiteindelijk werd hij door Het Toneelhuis gevraagd om deel uit te maken van de artistieke kern, om van daaruit door te groeien naar zijn eigen gezelschap: Eastman. Tussendoor heeft hij met een trits topartiesten samengewerkt: van Wim Vandekeybus tot de compagnie van Sasha Waltz, van Akram Khan tot Damien Jalet. En danste hij zelf duetten en zette hij grootse producties op met top-performers uit alle windrichtingen. Prijzen wint hij ook nog, aan hetzelfde verschroeiend tempo waarmee hij voorstellingen maakt, tot de meest prestigieuze toe. En daar blijft hij een fijne kerel bij. Een mens zou voor minder aan bewondering doen.

Het is zo moeilijk om uit te leggen wat ik zo bijzonder vind aan Larbi's producties. Dat ze verrassen en verwonderen door grootse inventiviteit, daar heeft het mee te maken. En dat ze vaak ontploffen van energie en levenslust, zelfs als ze iets unheimlichs vertellen. Dat hij grenzen opzoekt van wat een mens met zijn lichaam kan en dat er toch uit laat zien alsof het allemaal vanzelf gaat. Dat hij als maker stevig reflecteert zonder zich in zijn dans ook maar een moment te verliezen in intellectualisme en concept- dwang. Dat hij kiest voor het artisanale boven wat hip is. Dat hij niet bang is van de grote thema's, en daar iets mee doet dat elk cliché omzeilt.

Hij is de man die het wil hebben over een wereld waarin verschillende culturen samenkomen, misschien allemaal wat minder evident voor sommigen, maar daarom niet minder fascinerend. Over kijken naar mekaar en daarvan leren. Over zoeken naar wat zin geeft en waar de dingen toch ontsporen. Over emoties en wat dat blokkeert en mogelijk maakt. Over contradicties en hoe die complexiteit de kern van de wereld bepaalt. Over zijn privé-fascinaties, hoe niet-cultureel correct die nu en dan ook moge zijn. Ik herinner mij de eerste productie die ik van hem zag: Foi, over waar we in geloven. Ik zie nog zo die scène voor mij waar een aardbeving losbarst: alles en iedereen davert op zijn grondvesten, maar centraal staat één danser op zijn handen: een streep in de lucht, een pilaar van menselijkheid, een baken in de chaos. Ik herinner me dat gevoel van vastzitten en het niet meer weten, op die live uitgevoerde oude muziek, mottigmakend schoon was dat. Daarna kwam Tempus Fugit. Ik had mij al voorbereid op een stevige dosis onbehaaglijkheid, draaglijk gemaakt door de kunst, krijg ik me daar een inspirerende wolk van lichtheid te zien. Met dansers op verticale rekstokken waar ze zich als acrobaten om en aan bewogen als waren het kleine godjes met de wereld aan hun voeten. Feestelijk om zien hoe dezelfde man dat allemaal kan, dat moest ik denken. En dan wil ik Babel nog vermelden, omdat ik daar totaal door overdonderd was, én omdat het opnieuw te zien is in deSingel, eind april, begin mei, en dat u daar naartoe wil, in ieder geval, en dat nu reserveren de boodschap is. Deze productie over spraakverwarring en communicatieproblemen tussen culturen maakte hij samen met Damien Jalet en beeldend kunstenaar Antony Gormley. Alleen al dat begin: één lange rij dansers zit op de grond en maakt een imposante choreografie met alleen maar armen en handen. Het is een voorstelling vol dwingende ritmes, tomeloze actie, buitengewoon vernuftige beelden (man wordt robot, wordt buitenaards grote vogel, wordt koning op troon, je moet het zien om het te geloven), geestige monologen en pure poëzie op scène.

Sidi Larbi Cherkaoui is een grote. Een danser en choreograaf die ontroert en inspireert, die verbluft en beklijft. Ga zien wat van hem te zien valt. U zal er een beter mens van worden.

Griet Op de Beeck is freelance journaliste voor deze krant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234