Woensdag 18/05/2022

ONTRAFELD

De Belgische Anna Boch (1848-1936) had een voorkeur voor ruwe, wat onherbergzame landschappen, die ze schilderde in een persoonlijke stijl tussen impressionisme en luminisme in. Het resultaat zijn composities vol licht- en kleureffecten. De vrij succesvolle Boch behoorde tot de avant-gardekringen van haar tijd.

Keramiek

Anna Boch werd in 1848 in Saint-Vaast nabij La Louvière in een welgestelde familie geboren. Haar vader was Victor Boch, directeur van een faience-imperium dat nog altijd - nu onder de naam Royal Boch - bekendheid geniet voor de productie van tafelserviezen. Het klassieke Copenhagen-servies is met zijn ragfijne, blauwe bloemtekeningen op kommen en borden een deel van ons collectieve geheugen.

Artistieke familie

De ouders van Anna Boch waren uitstekende tekenaars en Anna leerde zelf al op jonge leeftijd tekenen en schilderen. Ze hoefde zich geen zorgen te maken over haar inkomen: het familiefortuin was groot genoeg.

Anna is nooit getrouwd en bleef een onafhankelijke vrouw, die ijverde voor gelijke rechten. Haar zeven jaar jongere broer - Eugène Boch - was ook schilder.

Vrouw

In 1885 werd Anna Boch als enige vrouw lid van Les XX, een losvaste groep avant-gardekunstenaars. Bezieler was de Brusselse advocaat Octave Maus, de neef van Anna.

De kunstenaars van Les XX - onder wie James Ensor en Fernand Khnopff - stelden geregeld hun eigen werk tentoon samen met dat van buitenlandse, toen controversiële schilders als Cézanne, Gauguin en Van Gogh.

Van Gogh

Boch steunde haar collega-schilders door werk aan te kopen. Dat deed ze ook met het schilderij De rode wijngaard, dat Vincent van Gogh in november 1888 in Arles maakte. Boch kocht dat vlammende landschap voor 400 Franse francs op het salon van Les XX in 1890. Het is het enige schilderij dat Van Gogh tijdens zijn leven verkocht.

Anna's broer Eugène Boch was overigens nauw bevriend met Van Gogh en werd ook door de Nederlandse schilder geportretteerd. Anna hing De rode wijngaard in haar huis in de Abdijstraat in Brussel. Ze verkocht het werk weer in 1906. Dat kwam via de Parijse kunsthandel terecht bij de Russische verzamelaar Morozov en, na de revolutie van 1917, in het Poesjkin Museum van Moskou, waar het nog altijd hangt.

Knokke

Eind 19de eeuw werden kunstenaars aangetrokken door de ongereptheid van Knokke, het genadige licht van de Noordzeekust en de authenticiteit van de plaatselijke bevolking in een tijd van oprukkende verstedelijking en industrialisering. Zo ontstond er een losse schilderkolonie, waar de Franse impressionist Camille Pissarro en de Belgische schilder Félicien Rops toe behoorden.

Anna Boch vertoefde er vaak in het huis van haar jongere zus. Er bestaan foto's van Anna, terwijl ze in de open lucht, gezeten onder een parasol, de vissershuisjes van Het Zoute aan het schilderen is.

Paars

Het sfeervolle schilderij Duinen in de zon (62 bij 95 cm) is een momentopname. De duinen baden in het felle licht van een zomerdag, de zon zindert in het zand. Tegelijk overheerst het paars.

Vermoedelijk schilderde Anna het tafereel in de late namiddag: de schaduwen zijn al wat langer. Boch kleurt die schaduwen op typisch impressionistische wijze: ze gebruikt geen zwart maar alle tinten paars, waardoor het schilderij een oplichtende helderheid krijgt.

Streepjes

Het werk is helemaal opgebouwd met streepjes, een bij uitstek impressionistische techniek. Door de paarse streepjes creëert Boch opvallend veel reliëf in het zand. Tegelijk laat ze die streepjes alle richtingen uitwaaieren, zodat de duinen woelig worden als een zee.

Zee

Daartegenover staat de kalme, rimpelloze Noordzee en de even rustige, wolkeloze hemel, geschilderd met korte, horizontale strepen. De zee en de lucht zijn gereduceerd tot een minimale strook bovenaan en vormen een prachtig contrapunt met de dynamiek op de voorgrond. Een beeld van ongerepte natuur, niet verstoord door menselijke activiteit of aanwezigheid.

'Belgische landschappen' van 25 juni tot 20 september in het Museum van Elsene, Jean Van Volsemstraat 71, Brussel.
museumvanelsene.irisnet.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234