Zondag 26/06/2022

Ontrafeld

Philip Guston (1913-1980), een Amerikaanse schilder van Russisch-Joodse origine, debuteerde onder invloed van de Italiaanse surrealisten en beoefende daarna een verfijnd soort abstract impressionisme. Toen hij in 1970 voor rauwe figuratie koos, werd hij weggehoond door de toenmalige kunstkritiek.

GLOEILAMP

Philip Guston kende zijn klassieken, van Piero della Francesca tot Picasso, en vermengde graag iconische motieven met autobiografische elementen. De gloeilamp duikt vanaf 1970 vaak op in zijn werk. Ze is prominent aanwezig in Picasso's antioorlogsschilderij Guernica, maar verwijst evengoed naar een situatie uit Gustons jeugd. Zijn ouders, Russische Joden die uit Odessa via Montreal naar Los Angeles waren geëmigreerd, hadden het allesbehalve breed en waren krap behuisd. Philip Guston, die eigenlijk Goldstein heette, tekende en schilderde in een kast, waarin een armzalig gloeipeertje hing.

SCHOENEN

Het grootste deel van de achtergrond wordt ingenomen door een stapel oude schoenen. Guston was opgegroeid te midden van afgedankte spullen: zijn vader was een voddenkoopman. De schoenen zorgen voor een opdringerig, verstikkend effect en lijken verder totaal betekenisloos te zijn. Op het bed ligt een bord met eten: ook dat is ordeloos opgetast. Het lijkt erop dat de kunstenaar in zijn kale, claustrofobische ruimte alleen maar omgeven is door wanorde.

CARTOON

Alle elementen van het schilderij hebben dikke, grove contouren en zijn opvallend grafisch, cartoonachtig geschilderd. Guston inspireerde zich graag op de undergroundstrips van Robert Crumb zoals Fritz the Cat. De toenmalige kunstkritiek nam hem dit niet in dank af en ergerde zich aan zijn opzettelijke bad painting. Zijn veelvuldig gebruik van een kleur als roze zal de ergernis alleen maar aangewakkerd hebben. Painting, Smoking, Eatingis ook een monumentaal werk: bijna twee bij 2,6 meter. In de jaren dertig maakte Guston sociaal-geëngageerde muurschilderingen in Mexico en is op die schaal blijven werken.

VERSLAVING

In bed ligt de schilder. Het is geen fraai zelfbeeld: hij heeft een hoofd als een boon, één reusachtig oog, en rookt onafgebroken. Achter het bed staan een aspot en een blik met verfborstels. In vroeger werk had de schilder zichzelf al eens uitgebeeld met de witte puntmuts van de Ku Klux Klan-leden. Dat was bijzonder cynisch, aangezien Guston het geweld van die racistische groepering aan den lijve had ondervonden, maar eigenlijk wilde hij de machteloosheid (en dus de medeplichtigheid) van de schilder uitbeelden. In Painting, Smoking, Eating valt hij ten prooi aan zijn verslavingen: schilderen, roken, eten - dat was uit het leven gegrepen. Voorts wachtte de schilder gelaten op de dood.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234