Zondag 03/07/2022

AnalyseEuropa

Ook in zijn nieuwe termijn heeft Orbán het voorzien op de ‘Brusselse bureaucraten’ (en andersom)

De Hongaarse premier Viktor Orbán stapt in de auto nadat hij zijn stem heeft uitgebracht bij de presidentsverkiezingen van zondag. Orban won die met overmacht. Beeld Petr David Josek / AP
De Hongaarse premier Viktor Orbán stapt in de auto nadat hij zijn stem heeft uitgebracht bij de presidentsverkiezingen van zondag. Orban won die met overmacht.Beeld Petr David Josek / AP

Na zijn spectaculaire verkiezingsoverwinning zal de Hongaarse premier Viktor Orbán eerder het conflict dan de dialoog zoeken met de EU. Maar de positie van Europa verhardt ook.

Arnout le Clercq

De regeringsleiders van de Europese Unie hebben de komende jaren weer een trotse ‘illiberale democraat’ in hun midden, want de Hongaarse premier Viktor Orbán haalde weer een tweederdemeerderheid in het parlement. De afgelopen jaren lag Orbán op ramkoers met Europa vanwege het uithollen van de rechtsstaat, corruptie met EU-geld en discriminatie van lgbtq+’ers.

Orbán zei al zijn houding richting de EU niet te veranderen. Hij noemde de “Brusselse bureaucraten” als een van de tegenstanders gedurende deze verkiezingen, die met andere internationale spelers zijn verkiezingswinst hadden willen voorkomen.

Onder druk

Maar dinsdagmiddag bleek dat de positie van de EU ook verhardt. Op vragen van het Europees Parlement antwoordde voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, het zogenoemde rechtsstaatmechanisme tegen Hongarije in te zetten. Daarmee kan de Unie lidstaten korten op hun EU-subsidies als ze de rechtsstaat systematisch ondermijnen. Hongarije is de eerste lidstaat waartegen het wordt gebruikt.

Populisme-onderzoeker Daniel Hegedüs van het German Marshall Fund noemt het een logische ontwikkeling. “De afgelopen jaren werd duidelijk dat het niet uitmaakt of je zacht of hard optreedt tegen Orbán – het had alle twee weinig effect. Er is geen reden om soft te zijn, want daarmee verloochen je je democratische principes.” Hard optreden is de enige optie, aldus Hegedüs, en het rechtsstaatsmechanisme is een toereikend en effectief middel. Volgens Orbán is het een toonbeeld van de “linkse politiek” die de EU bedrijft.

Subsidiestromen

Hongarije zit in een benarde positie. Hoewel de regering soms het tegenovergestelde beweert, stagneert de economie. Dit gaat samen met stijgende inflatie. In de maanden voor de verkiezingen gaf de regering zo’n 5 miljard euro extra uit voor cadeautjes aan de kiezer. Maar de miljarden uit het coronaherstelfonds, een andere pot EU-geld, blijven al maanden uit. Nu dreigt de subsidiestroom nog verder op te drogen, geld dat Hongarije hard nodig heeft. Na de aankondiging van Von der Leyen daalden de Hongaarse forint en aandelen op de landelijke beurs meteen in waarde. Overigens neemt het hele proces van het rechtsstaatmechanisme zo’n zes à negen maanden in beslag.

Sommigen vrezen dat Orbán nu dwars gaat liggen bij sancties tegen Rusland om de fondsen voor Hongarije op die manier uit de zak van de EU te schudden. Onderzoeker Hegedüs denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen. “De regering is op twee punten onvermurwbaar: sancties die de energievoorziening in gevaar brengen en het vervoeren van wapens naar Oekraïne over Hongaars grondgebied.” Hier heeft Orbán verkiezingscampagne mee gevoerd, nu draaien kan zijn populariteit schaden. De kans is groot dat Orbán met andere sancties wel meedoet om te voorkomen dat hij verder geïsoleerd raakt.

Polen

Internationaal staat Orbán steeds meer alleen en hij kan niet iedereen tegen zich in het harnas jagen. In Polen ziet Hongarije een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen de EU, maar juist in Warschau, dat Oekraïne onvoorwaardelijk steunt, riep zijn terughoudendheid in de oorlog afgelopen weken ergernis op.

Orbán noemde zijn strategie richting de EU ooit “de pauwendans”, waarbij hij altijd een dubbele agenda heeft: een voor het buitenland en een voor Hongarije. Woensdagmiddag zei hij niet te zwichten voor externe druk om energiesancties tegen Rusland in te stellen. Ook is hij – tegen de EU-lijn in – bereid in roebels te betalen voor Russisch gas. Het is de eerste pauwendans van Orbán na zijn herverkiezing, maar niet zijn laatste. Al heeft hij beduidend minder ruimte dan voorheen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234