Zondag 02/10/2022

Ook met doping doen de VS hun zin

Tweede wereldwijd antidopingcongres uit startblokken

Van maandag tot woensdag zitten sportbonden en regeringen aan een grote tafel samen in Kopenhagen. Op die tafel ligt een uniforme dopingcode die alle partijen zouden moeten ondertekenen. Met de nadruk op het voorwaardelijke, want ondanks het titanenwerk van het Wereldantidopingagentschap kan het nooit tot een akkoord komen. Al was het maar omdat de Amerikanen net als in de wereldpolitiek toch hun zin doen en boven de wet staan. En de Europese professionele sporten als wielrennen en voetbal zijn het niet eens met de bestraffingsmaat.

Hans Vandeweghe

1. Wat ging vooraf?

De Tour van 1998 en heel wat andere dopingschandalen van dat jaar waren de spreekwoordelijke druppel. Dus organiseerde het IOC in samenwerking met enkele regeringen een groot antidopingcongres begin 1999. Dat het toen in Lausanne vaker over het opstappen van Samaranch ging (kort na het uitlekken van het omkoopschandaal van Salt Lake) belette niet dat het Wereldantidopingagentschap (Wada, Ama in het Frans) werd opgericht.

We zijn inmiddels vier jaar verder. Al die tijd is gebakkeleid over wie hoeveel zou betalen. Vooral het Internationaal Olympisch Comité is totnogtoe een trouwe betaler van de helft van de werkingsmiddelen. Van 3 tot 5 maart gaat in Kopenhagen het tweede wereldwijde antidopingcongres door. In 2000 was het voorname IOC-lid Richard 'Dick' Pound uit Canada voorzitter van Wada geworden. Wada nam toen ook formeel de dopingbestrijding over van het Internationaal Olympisch Comité, waar een gefrustreerde ex-dopingbaas Alexandre de Merode achterbleef. Eind vorig jaar overleed de Merode.

Pound is wel erg ambitieus. Hij wil in zo'n kort mogelijk tijdbestek alle actoren in de strijd tegen doping op één lijn krijgen. In de eerste plaats de sportbonden, maar ook de regeringen. Uit het eerste congres in Lausanne in 1999 was al gebleken dat de dopingbestrijding in elk land anders was. In recordtempo werd een nieuwe antidopingcode geschreven en meerdere keren gereviseerd. In Kopenhagen wil hij de partijen in deze oorlog kleur laten bekennen.

Niet iedereen is ervan overtuigd dat Pound zijn slag thuishaalt. Niet iedereen is ervan overtuigd dat Kopenhagen iets oplevert. Hein Verbruggen, UCI-voorzitter: "Ik ga niet eens naar Kopenhagen. Dat is puur tijdverlies."

3. Wat omvat de dopingcode?

De World Anti-Doping Code (www.wada-ama.org) bepaalt hoe de dopingcontrole gebeurt, wie verantwoordelijk is, het bewijs en de methodes om te testen, de lijst met verboden producten, de procedure en de hele juridische afwikkeling.

De code is al aan versie 3.0, zeventiende update toe en wordt continu gewijzigd. Sinds versie 1.0 zijn wekelijks opmerkingen gemaakt door de betrokken partijen. Het is de bedoeling dat de verschillende partijen zich in één definitieve versie kunnen vinden.

Over de lijst met verboden stoffen is lang gediscussieerd. Aanvankelijk circuleerden er twee lijsten, waarvan één een gezondheidslijst was met producten (corticosteroïden) die niet prestatiebevorderend maar ook niet gezond zijn (maar toch met emmers worden gespoten en geslikt). Jacques Rogge heeft daar een stokje voor gestoken. Uiteindelijk is het compromis dat een product als doping wordt beschouwd als het prestatiebevorderend en/of de gezondheid schaadt en/of tegen de sportieve geest ingaat. Twee van de drie criteria volstaan.

De strijd tegen doping is zoals de strijd tegen de misdaad: niet alle kwaad kan worden uitgeroeid. In die optiek wordt ook de ambitie bijgesteld om alle partijen meteen achter de dopingcode te scharen. Dat geeft aanleiding tot heel wat ergernis. Sporten die zich conformeren aan de dopingcode, riskeren banbliksems bij positieve gevallen, terwijl andere sporten die zich niet meteen geroepen voelen om de code te tekenen, ook geen schade kunnen oplopen.

Notoire dwarsliggers als het om de lengte van de straf gaat, zijn de voetbal-, wieler- en tennisbond. "Een straf van twee jaar voor een wielrenner, betekent het einde van zijn carrière", schreef Hein Verbruggen onlangs nog aan Dick Pound. "Een schutter kan rustig blijven trainen en met wat geluk mist hij geen Olympische Spelen of een WK. Een renner kan zo drie keer de Tour de France op zijn buik schrijven als het tegenzit met de timing." De UCI is niet zinnens mee te gaan in de eis van twee jaar. Dat is ook het standpunt van de voetbalbond Fifa, die de code bijna zeker niet zal ondertekenen. Nog problematischer dan de bonden wordt het om de regeringen op één lijn te krijgen. Niet elk land heeft een dopingwet (Nederland heeft er bijvoorbeeld geen) en een land met een dopingwet (bijvoorbeeld België, twee wetten, maar niet in Brussel) zal die wellicht moeten aanpassen.

Het was Hein Verbruggen die de kat de bel aanbond met een vertrouwelijke brief die vervolgens ook op de redacties van bevriende journalisten belandde. Verbruggens klacht was gegrond. Hij had uit de dopingcode kunnen opmaken dat de Amerikaanse NBA- en NHL-spelers in geval van een positieve plas vrijuit zouden gaan.

Verbruggen steigerde geen klein beetje toen hij was aanbeland bij artikel 23.1.2, dat de specificiteit van de professionele competities behandelt: "Andere sportorganisaties die niet onder de voornoemde tekenpartijen vallen, zullen op uitnodiging van het Wada gevraagd worden de code te aanvaarden..." "Are invited to accept, dat staat er letterlijk", aldus een verbolgen Verbruggen. Dat geldt met name voor de Amerikaanse profsporten waarvan bekend is dat hun spelers alleen in functie van grote toernooien een lidkaart tekenen van de desbetreffende sportbond. In de praktijk: volgens de code die in Kopenhagen op tafel ligt, is de NBA niet verplicht om te straffen. Als een NBA-speler echter positief wordt bevonden op de Olympische Spelen, wordt hij twee jaar uitgesloten van wedstrijden onder de Fiba-koepel (in de praktijk enkel het volgende WK), maar kan hij in eigen land in de NBA rustig zijn gang blijven gaan. Voor heel wat sportbonden zoals de UCI is dat onaanvaardbaar. Een woedende Verbruggen: "Erger nog: dat is de deur openzetten voor nog meer professionele liga's die niet onder de noemer van de internationale bonden opereren. Zo jaag je de topatleten weg van de UCI en Fifa."

Het IOC geeft de olympische sportbonden uiterlijk tot 2004 om zich in te schrijven in de dopingcode. "Wie dat tegen die tijd niet heeft gedaan, komt niet op de Spelen van Athene", bevestigt Jacques Rogge. Dat een NBA-speler die wordt betrapt in Athene vervolgens in de eigen competitie vrijuit gaat, dat stoort Rogge mateloos, maar voor dat probleem ziet hij een andere timing. "De professionele sportorganisaties verplichten zich te conformeren aan de Wada-dopingcode en de bestraffing op nationaal vlak is een zaak van de regeringen. De regeringen zijn een van de hoofdaandeelhouders van het Wada. Die kunnen we niet zo'n strakke timing opleggen als de bonden, maar tegen de Winterspelen van Turijn (februari 2006) moet ook die zaak zijn geklaard. Wie dan nog van onwil getuigt, doet niet mee."

Vrij geïnterpreteerd: als de VS de NBA niet kunnen verplichten om de Wada-code te volgen omdat de VS die internationale code niet hebben opgenomen in hun wetten, dan komen de VS niet op de Winterspelen van Turijn.

Het staat u en mij vrij om daar aan te twijfelen.

De strijd tegen doping is zoals de strijd tegen de misdaad: niet alle kwaad kan worden uitgeroeid

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234