Maandag 03/10/2022

Camps

Oorlogsslachtoffers kunnen alleen herdacht worden als ze gelijk zijn in de dood

null Beeld Stephan Vanfleteren
Beeld Stephan Vanfleteren

Honderd jaar geleden waren er nog frontlijnstaten. Het maakte de ellende van de Eerste Wereldoorlog er niet minder op, maar er was nog zoiets als balsem van de overzichtelijkheid. Vandaag zijn er, in de klassieke betekenis van het woord, geen frontlijnstaten meer, maar des te meer frontlijnmensen en -bendes. Zij voeren oorlog in het hart van stad of regio, soms in de eigen achtertuin.

Het maakt de opdeling in categorieën van goed en fout in de oorlog diffuus. Verwarring met de kracht van een alibi is nu vaak het excuus voor extreme schizofrenie en geweld.

Europese staats- en regeringsleiders zullen tijdens de herdenking van de honderdste verjaardag van de Duitse inval in België mooie woorden spreken over vrede en mensenrechten. De een zal misschien l'étincelle humaine van Jaurès nog even aanroepen, een ander zal aan de knieval van Willy Brandt refereren.

Pacifisten op stelten, dat sowieso.

Over de oorlogsmisdaden van Israël in Gaza zal weinig officieel misbaar zijn. Baby's en kinderen bombarderen lijkt minder misdadig dan een aanval met mosterdgas op leeftijdgenoten. De Gazagruwel heet her en der zelfs legitiem te zijn.

Dood is niet om het even waar en wanneer dood.

De permanente lijkschennis op de plek van de ramp met de MH17 stond na enkele dagen al meer in het teken van geopolitiek dan van puur menselijk verdriet. Althans, het misprijzen van Russen en Oekraïners voor de stoffelijke resten van de slachtoffers leek meer op georchestreerde routine dan op overtuiging. De Russische rebellen zijn het exclusieve gezicht van het kwaad, en dat moet zo blijven, vindt de geopolitiek.

Koehandel met oorlogsfronten: ça passe dwars door alle herdenkingsrituelen en aanverwante commercie heen. Herdenken vraagt nochtans om stilte, niet om handel en parafernalia.

Geen oorlog zonder oorlogsbuit. Premier Mark Rutte, jarenlang weggezet als betekenisloze lachstuip, heeft sinds de rampenvlucht MH17 in Nederland de status van staatsman verworven. Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans, is zelfs ontiegelijk populair na een bewogen toespraak met snik in de VN. Is Timmermans ook zo bewogen over het lot van de kinderen in Gaza? Welnee, dan stuurt het geopolitieke slaafje in hem meteen meel naar de mond.

Oorlogsslachtoffers kunnen alleen herdacht worden als ze gelijk zijn in de dood. Duitsers en Belgen, Israëli's en Palestijnen, Russen en Oekraïners. Belangen, prestige, nationalisme horen niet bij een in memoriam.

Het herdenken van de inval van de Duitsers in België verplicht tot diepe verontwaardiging over de genocide in Gaza en de slachtpartijen in Oost-Oekraïne. Zo niet wordt de Last Post een dansnummer op het graf van de geschiedenis.

Herdenken kan niet zonder vergeven. Zeg dat in Palestina en Oekraïne. De dodenakker aan de IJzer is honderd jaar na dato uitgewaaierd over de halve wereld. Nu dan op de cadans van raketvuur, en in de bloedige paradepas van cynisme en verruïneringslust. Niet op het blijmoedige ritme van een ideologisch anker tot heffe des volks.

Hugo Camps

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234