Vrijdag 30/09/2022

Op zeldzame hoogte

Jan Koller: 'Schoenmaat 47, dat was nauwelijks te krijgen in Tsjechië'

Jan Koller is met elf doelpunten de huidige topscorer in de eerste klasse. De Tsjechische reus (2.02 m en 103 kilo) staat op het verlanglijstje van topclubs PSV en Feyenoord. In Lokeren zijn ze er nu al van overtuigd dat ze hun topspits na dit seizoen niet langer kunnen houden. 'Het kan verkeren', zegt voorzitter Roger Lambrecht. 'Toen de lange hier tweeënhalf jaar geleden toekwam, lachten ze me uit op de bestuursraad. 'Je hebt je een basketter laten opsolferen. Die kan niet voetballen.' Nu spreken diezelfde mensen een andere taal. Onze Jan kan alles, iedereen waardeert hem nu. Tot over de grenzen. En je weet, eens ze uit het buitenland meer dan 100 miljoen gaan bieden, moeten we hem laten gaan. Dan zullen we weer op zoek moeten naar ander talent. Dat is tegenwoordig het lot van alle Belgische clubs om te kunnen overleven.'

Toni Merckx

Jan 'Jantje' Koller werd 25 jaar geleden geboren in het dorpje Lhota, ongeveer 80 kilometer bezuiden Praag. Als tiener kreeg hij al heel snel een flinke groeischeut, was altijd de grootste van de klas. Niet bepaald de morfologie van een doorsneevoetballer. Maar in zijn geboortedorp kon de jeugd voor sportbeoefening enkel terecht in de plaatselijke voetbalclub, zo ook Koller. En in de jeugdreeksen bewees hij alras een neus voor doelpunten te hebben: ongeveer dertig per seizoen, geen uitzondering. Koller: "Tot op mijn zestiende een trainer me kon overtuigen in het doel te staan. Ik aanvaardde zijn voorstel vooral omdat ik dan in een hogere reeks kon spelen. En ik deed het niet onaardig. Maar het verlangen om goals te maken hield de bovenhand. Het duurde niet lang vooraleer ik weer in de aanval stond. Toch heb ik als doelman redelijk wat bijgeleerd over aanvallers. Daar haal ik nu voordeel uit."

Het was in die tijd, 1989, dat tijdens de Fluwelen Revolutie president Gustav Husak werd afgezet, en Alexander Dubcek voorzitter werd van het parlement en schrijver Vaclav Havel president van het toen nog niet opgesplitste Tsjechoslowakije.

"Het einde van 41 jaar communisme. Een hele omwenteling. Voordien konden we op tv enkel de twee Tsjechische staatszenders ontvangen. We moesten Russisch leren op school, maar eerlijk gezegd , ik heb daar nooit veel moeite voor gedaan en nauwelijks gesproken. Ik leerde een job als automechanicien. Veel bezaten we niet. Ik speelde in die tijd met schoenen van het merk Botas. De zool in plastic gegoten en afgewerkt met gewone materie. Mijn maat, nummer 47, was nauwelijks te krijgen. Pas op mijn negentiende speelde ik voor het eerst bij Sparta Praag met een Adidas-schoen."

Bij Sparta Praag, de vaandeldrager van het Tsjechische voetbal, hoorde je drie jaren tot de A-kern. In de zomer van '96 waagde je je kans in Lokeren.

"Een geluk dat het communistisch regime lang opgehouden had te bestaan en de grenzen opengingen. Vroeger kon je voor je 32ste nooit naar het buitenland. Als je dan uiteindelijk toch de toelating kreeg, had dat vaak nog heel wat voeten in de aarde omdat ze bovendien voor goede voetballers veel geld vroegen. Ik heb dus geluk dat die belemmeringen wegvielen."

Jozef Vacenovsky, oud-speler van Lokeren, regelde je transfer. Ook Vaclav Budka en Roman Vonasek verhuisden via zijn bemiddeling naar het Waasland.

"Jozef heeft meer dan dat gedaan. Hij regelde niet alleen onze overgang. Hij bleef enkele maanden in Lokeren, en hielp ons bij de huisvesting en maakte ons overal wegwijs. Dat was nodig, want als je hier toekomt en je spreekt alleen je eigen taal, kom je voor tal van problemen te staan. Nu praat ik al een beetje 'Vlamisch'. Een moeilijke taal. Het heeft lang geduurd voor ik wat woordjes begreep, maar nu trek ik mijn plan."

Ook qua voetbalstijl was het verschil tussen Sparta Praag en Lokeren hemelsbreed.

"Dat is het minste wat je kunt zeggen. Sparta Praag domineert het Tsjechische voetbal. We beschikten over de beste spelers, technisch geschoold. Eens een voorsprong van 2-0 of 3-0, controleerden we rustig de match tot het einde. Het klasseverschil was vaak te groot. Bij Lokeren is het wat anders. In België is de concurrentie veel groter. Er wordt hier ook totaal anders gespeeld. Bij Sparta hoefde een spits nooit te storen of mee te helpen bij balrecuperatie. Hier wel en dat betekent veel meer loopwerk. Lokeren is bovendien een ploeg die de 'pressing' speelt. Dat vergt enorm veel kracht. Spitsen in België worden ook harder aangepakt dan in Tsjechië. Veel duwen, trekken en sleuren. De moeilijkste mandekker vind ik Van Hoyweghen van Aalst."

Tegen Lierse was iedereen onder de indruk van jouw loopvermogen. Je zwoegde over de hele breedte van het terrein, viel vaak ook terug om defensief bij te springen. Hoe houdt een man van 'twee meter en honderd kilo' dat negentig minuten vol?

"Conditie genoeg. Nooit een probleem geweest. Tegen loopwerk zie ik helemaal niet op. Zelfs in de vakanties ga ik regelmatig lopen. Hoe meer ik moet zwoegen, des te beter ik me voel. Tegen Lierse speelde ik zowat de beste match uit mijn carrière, met twee mooie doelpunten. Ik voelde me eerder nooit zo sterk."

Zo sterk dat Eric Gerets je wil meenemen naar PSV.

"Ik kreeg in het begin veel kritiek. Zelfs Boskamp (die hem omschreef als een 'hulk die niet kan ballen', tm) spaarde me niet. Maar ik heb doorgebeten. Altijd maar harder getraind om te bewijzen dat ik toch een goede voetballer ben. Trainer Reynders wou me ook als diepe spits uitspelen. Dat hielp bij mijn ontwikkeling, want dat is zonder discussie de plaats waar ik het best rendeer. De ovatie die ik tegen Lierse kreeg, bewijst dat het publiek me nu in die rol apprecieert. Het deed me deugd."

Je wordt vaak vergeleken met René Eijkelkamp. Begin september zei trainer Willy Reynders daarover: 'Alleen kan je verwachten dat iemand van twee meter beter kopt. Hij moet ook nog wat leper worden. Hij zou de video's van Eijckelkamp eens moeten bestuderen: hoe die de bal afschermt, hoe die in de rug aangespeeld wordt.' Op tweeënhalve maand heb je toch veel opgestoken?

"Ja, maar niet door de video's van Eijkelkamp te bekijken. Toch had de trainer gelijk. En ik heb aan al die details enorm gewerkt. Mijn kopspel is er al veel beter op geworden, niet? Zoiets is ook een mentale kwestie. Durven met je kop naar de bal toegaan. Vroeger schrok ik daar soms voor terug."

Deze week op training lagen de velden er bevroren bij. Voor een 'dubbele meter' een afschrikking?

"Moeilijk om het evenwicht te bewaren. Ik huiver ervan om op een glad veld te moeten spelen. In Tsjechië lag de competitie altijd stil van november tot maart. Zelden werd er op harde of besneeuwde terreinen gespeeld. Ik hoop dat het in België geen al te strenge winter wordt, want dat zou mijn rendement kunnen beïnvloeden."

Als Koller - op wie het hele Lokerse spelstramien is geënt - uitvalt, is er geen doublure.

"Inderdaad, een type speler zoals ik hebben ze in Lokeren niet meer lopen. Dat zou een probleem kunnen worden indien ik lange tijd onbeschikbaar ben. Dan moeten ze inderhaast een gelijkaardig type zoeken of met Pascal Dias en Jean-Paul Lisasi op een andere wijze gaan spelen. Gelukkig ben ik nog niet veel geblesseerd geweest. Hopelijk blijft het zo."

Woensdag speelde Roman Vonasek met Tsjechië tegen Engeland en jij was er niet bij. Dat zal toch veranderen als je topschutter wordt van de Belgische competitie?

"Bondscoach Jozef Chovanec, met wie ik ooit in Praag nog samenspeelde, toonde zich in Lokeren nauwelijks. Jammer, maar dat komt allicht omdat de concurrentie in de spits groot is. Smicer van Lens, Kuka van Nürnberg en Lokvens van Sparta Praag. Dat zijn tegenwoordig de vaste waarden in de aanval. Maar misschien kan hij niet meer om me heen als ik hier topschutter word. Ik zou wat graag in de kern zitten voor Euro 2000, vooral omdat het tornooi in België en Nederland plaatsvindt. Tenminste als we het in in de voorronde in onze groep halen van Schotland, Estland, Faröer , Bosnië en Litouwen."

Mogelijk speel je dan al bij PSV of Feyenoord?

"Ik heb dat ook via de kranten vernomen. In principe lig ik hier tot 2002 onder contract. En ik voel me goed in Lokeren. Prima sfeer, goed publiek. Daarenboven heb ik als alleenstaande veel steun en gezelschap van Vaclav Budka, Martin Penicka en Roman Vonasek. Kunnen we samen ook kaarten, 'cenzer', een spel van bij ons. Anderzijds zou het beter zijn voor mijn taal indien ik wat minder onder landgenoten vertoef. En uiteraard wil ik als voetballer hogerop. Als ik die kans krijg, zal ik ze zeker grijpen. Maar ik lig er niet wakker van. Als ik volgend seizoen met Lokeren Europees kan spelen, zal ik nog altijd even gelukkig zijn als nu."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234