Vrijdag 19/08/2022

Op zoek naar een nieuwe dageraad

De baldadige Iraanse jeugd adoreert 'Titanic' en Leonardo DiCaprio

Catherine Vuylsteke

De twintigste verjaardag van de islamitische revolutie in Iran wordt nog tot 11 februari gevierd met de Tiendaagse Dageraad: sport- en cultuurmanifestaties, militaire parades, en lasershows. De festiviteiten kunnen niet maskeren dat het revolutionaire vuur nog maar op een laag pitje brandt.

Meer dan 10.000 kinderen verzamelden zich dinsdag in een sportstadion in Teheran, voor de tweede dag van de Tiendaagse Dageraad: die van de Jeugd, het Zelfvertrouwen, de Hoop en de Opbouw. Keurige nummertjes werden opgevoerd, en overal hingen spandoeken met Khomeini's woorden 'Met uw kracht, jeugd, moet dit land worden getransformeerd.' Maar op de tribunes heerste een heel andere stemming.

De jongeren schenen nauwelijks oog te hebben voor het gebeuren, ze hadden meer aandacht voor de papieren vliegtuigjes die in het rond vlogen, en de voetzoekers die hier en daar ontploften. Een paar keer werd zelfs geprobeerd de Mexican wave uit te voeren, maar die raakte niet voorbij de gesegregeerde tribunes voor meisjes.

Louter een kwestie van jeugdig balen bij een officiële manifestatie? Geenszins. De Iraanse media zien er een zorgwekkende evolutie in. Morteza Manadi vroeg zich onlangs nog in het blad Iran-e-farda af hoe de jeugd dermate in de ban kon raken van de Hollywood-kaskraker Titanic. Niet zomaar een film, meent de journalist, maar eerder een fenomeen. Veel tieners zagen de prent meermaals en het verzamelen van foto's, posters en T-shirts met de beeltenis van Leonardo DiCaprio is een ware rage. "Wat zien ze toch in die film, in die videocassette die van dermate slechte kwaliteit is dat het wel lijkt alsof ze in een bioscoopzaal is gefilmd?"

Wat de journalist nog het meest verbaasde, was de vaststelling, tijdens een reis naar Parijs, dat Franse jongeren die adoratie voor DiCaprio niet deelden. "Zou hij bij ons misschien juist aanslaan als symbool van het Amerikanisme?" Eén ding weet Manadi wel zeker: "Die gekte demonstreert de identiteitscrisis waarmee onze maatschappij worstelt, en waar we geen adequate antwoorden op lijken te kunnen formuleren."

Meer dan de helft van de Iraanse bevolking is jonger dan 25 en vanaf 15 jaar al stemgerechtigd. Dat de jongeren een politieke kracht zijn, bleek overigens al bij de presidentsverkiezingen van mei 1997. Historicus Eric Laureys geeft dan wel aan dat de liberale Khatami de stembusgang won "omdat de conservatieven onderling verdeeld waren", maar het valt niet te ontkennen dat de vrouwen en de jongeren massaal op hem hebben gestemd. Uiteindelijk kreeg Khatami meer dan 70 procent van de stemmen.

Sinds zijn aantreden waait in Iran een nieuwe wind. De anti-Amerikaanse retoriek werd grotendeels afgezworen, tal van nieuwe, onafhankelijke bladen werden opgericht en verscheidene maatschappelijke groepen gingen zich organiseren.

Een conservatieve tegenreactie bleef evenwel niet uit. Er kwamen in de media giftige aanvallen op de sluipende decadentie en vorig najaar werden verscheidene liberale intellectuelen vermoord, anderen verdwenen spoorloos. "Vaak wordt het voorgesteld alsof de strijd tussen conservatieven en liberalen ontstond sinds Khatami president werd", zegt Leyla Hamidi, auteur van het boekje over Iran in de NCOS-NOVIB-Landenreeks. "Maar die dichotomie bestond eerder ook al, ze is met Khatami alleen verhevigd. Hij gaf de liberalen immers een forum."

Khatami's macht is beperkt: het leger, de politie, de justitie en de veiligheidsdiensten zijn in handen van de conservatieven. Toch gelastte hij de ministeries van Informatie en Binnenlandse Zaken een onderzoek in te stellen naar de verdachte moorden en verdwijningen. Aanvankelijk kregen de de traditionele zondebokken de schuld: de CIA, of vermeende agenten van Israël. Maar op 5 januari meldde het ministerie van Binnenlandse Zaken wat menige Iraniër al langer vermoedde: dat de daders zich in de eigen rangen bevonden, en voor het eerst sinds het begin van de revolutie werden veiligheidsagenten gearresteerd voor moorden op burgers.

"Een bemoedigende evolutie", vindt Hamidi dat, maar geenszins een definitieve liberale overwinning. "De conservatieven zullen zich niet zomaar gewonnen geven. Daarom valt te vrezen dat het in de toekomst steeds meer gaat botsen, en dat betekent veeleer meer dan minder geweld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234