Vrijdag 12/08/2022

Osama bin Laden: een blik in degeldladen

Hoe rijk is Osama bin Laden? Driehonderd miljoen dollar, melden de Amerikaanse media. 'Er schiet nog hooguit een paar miljoen dollar over', betogen familieleden van Bin Laden. De VS hebben nu een wereldwijde jacht afgekondigd op het fortuin van de Saoedische (ex?-)miljardair. Het geld blijkt echter al even moeilijk te lokaliseren als de man zelf, meldt Douglas De Coninck.

Telkens u een slok neemt van een frisdrank, bestaat er een reële kans dat u de meest gezochte terrorist ter wereld weer wat rijker maakt. Het was een van de opmerkelijke stellingen die de Britse journalist Simon Reeve in 1999 zijn boek The New Jackals presenteerde. Aanleiding was de uitkomst van het onderzoek omtrent de aanslag op het World Trade Center op 26 februari 1993. Er vielen toen zes doden en 1.042 gewonden, maar de Twin Towers bleven overeind staan. Al was het wel anders bedoeld. De aanslag, zo bleek eind 1997 aan het eind van een strafproces dat drie maanden had geduurd, was uitgevoerd door een commando onder leiding van ene Ramzi Ahmed Youssef, tot net voor de aanslag een anonieme Londense student.

Noch tijdens het vooronderzoek noch tijdens proces bracht Youssef ook maar één woord uit. De enige die iets kon vertellen over zijn motieven was een CIA-agent die in 1995 na zijn arrestatie in Pakistan naast hem was gaan zitten in het vliegtuig dat hem terug naar New York bracht. Youssef zou toen hebben gezegd dat de aanslag "een grote mislukking" was geweest, en dat hij die bewuste middag van de oever van de Hudson-rivier teleurgesteld had toegekeken hoe er wel wat rook opsteeg vanonder het World Trade Center. Maar verder niets. Het was de bedoeling, zei hij, dat de 600 kilogram zware autobom de ene WTC-toren zou doen kantelen zodat hij de andere in zijn val zou meesleuren en er "zeker enkele duizenden" mensen zouden sterven. De media in de VS vonden het verhaal te gek om los te lopen.

Het is nooit bewezen dat Osama bin Laden achter de eerste aanslag op de WTC-torens zat, maar volgens Simon Reeves was dat slechts een kwestie van verschil tussen strikt juridische logica en realiteitszin. Youssef en de anderen moesten toch van iémand geld en instructies hebben gekregen? In 1993 was de Saoedische miljardair nog niet de wandelende mythe die hij vandaag is - en bijgevolg ook geen vanzelfsprekende target. Dus wou Reeve alles weten over Bin Laden. Hij ontdekte dat die wel degelijk Youssef had gefinancierd, en ging op zoek naar de bron van zijn fortuin. Hij stelde dat Bin Laden slapend rijk was geworden, onder meer dankzij een hoeveelheid aandelen in de Soedanese The Gum Arabic Company Ltd. Dat is 's werelds grootste producent van een soort gom die massaal wordt gebruikt als basisproduct in frisdranken. Het spul voorkomt dat er zich bezinksel vormt in blikjes en flesjes en is veel gezonder en handiger dan chemische preparaten. De stof wordt onttrokken aan een aan de acacia verwant plantje, dat nergens zo goed gedijt als in het dorre Soedan. Zeventig procent van alle Arabische gom komt uit Soedan en The Gum Arabic Company (GAC) heeft daar zowat een monopolie. Een van de voornaamste afnemers is... Coca-Cola.

Coca-Cola als sponsor van Bin Laden? Toch is het verhaal van Reeve allesbehalve surrealistisch. Ten tijde van een wereldwijd fors groeiende vraag naar arabic gum, begin jaren negentig, is Bin Laden een prominente inwoner van Soedan. Hij is er een van de zeer zeldzame kapitaalkrachtigen, is goed bevriend met de politieke en religieuze leiders en begint volop te investeren in de lokale economie. In een mail aan De Morgen was general manager Musa Mohamed Karama van GAC deze week echter buitengewoon formeel: "Osama bin Laden is niet, was niet en was nooit aandeelhouder van GAC, en evenmin in een van onze twee dochterondernemingen. Er heeft nooit ook maar één enkele commerciële of financiële transactie plaatsgevonden tussen GAC en Osama bin Laden, zijn bedrijven of zijn associés."

Duidelijker kan niet, maar even later krijgen we een gelijksoortige mail van de Al-Shamal Islamic Bank in Kartoem, een financiële instelling waarvan jaren geleden echt wel ten overvloede is bewezen dat ze begin jaren negentig werd gecontroleerd door Bin Laden. Even een uurtje meelezen op een van de dezer dagen druk bezochte internetdiscussieforums in Soedan doet de ontkenningen plots iets minder overtuigend klinken. Wanneer iemand op 20 september hardop de vraag stelt hoe dat nu ook alweer zat met de belangen van Bin Laden in de Al-Shamal Islamic Bank, breekt een onweer van haatmails los: "Wel ja, ga de Amerikanen een beetje uitleggen op welke doelen ze hun raketten moeten richten." In een van de berichtjes staat het nog explicieter: "Met het oog op onze nationale veiligheid kunnen we beter gewoon liegen."

Osama bin Laden wordt in 1957 geboren als zeventiende kind in een rij van 54. De volledigheid gebiedt ons erbij te vermelden dat daar zeventien moeders voor nodig waren. Een exacte geboortedatum is er niet. De omstandigheden zijn er ook niet naar om het allemaal te registreren. Vader Mohammed bin Laden is in de vroege jaren dertig in Saoedi-Arabië aanbeland als een armzalige gastarbeider uit Zuid-Jemen. Hij verwacht van het leven niet meer dan een eindeloos gesjouw met stenen. De harde werker bewerkstelligt een sprookje. Hij schopt het tot ploegbaas, en tijdens restauratiewerken aan een van de paleizen van koning Koning Saud wordt zijn fenomenale vlijt opgemerkt. Mohammed krijgt de kans om zelf een bouwbedrijfje te beginnen en wordt na enkele jaren de exclusieve aannemer van de koninklijke familie. Halfweg de jaren zestig verwerft hij het monopolie voor alle bouw- en restauratiewerken van paleizen en heiligdommen. Hij sleept ook de contracten voor het renoveren van de heilige steden Mekka en Medina in de wacht en wordt zo een vertrouweling van het Saoedische vorstenhuis. Zijn zonen gaan naar dezelfde elitaire scholen als de prinsen.

Osama is al van in de wieg een familiaal buitenbeentje. Hij is als enige van de 54 ter wereld gebracht door een Saoedische moeder. En dat zal spelen. Osama is dertien wanneer zijn vader in 1968 om het leven komt tijdens een vliegtuigcrash in Texas. Tegen die tijd wordt al niet meer gesproken over het aannemersbedrijf Bin Laden, maar over de Groep Bin Laden. Na de dood van Mohammed zal de familie vier jaar lang ruziën over wie het concern zal leiden. Wanneer de oudste zoon Salem in 1972 het pleit wint, is Osama student aan de - ook weer door zijn vader gebouwde - universiteit van Jeddah. Osama studeert economie en theologie, al laten medestudenten later weten dat "studeren" niet de meest passende term is. Met zijn 1.92 meter, zijn zachte stem en zijn doordringende ogen wordt hij dé ster van het zich zoals overal in Saoedie-Arabië enkel in het hypocriete geheim afspelende nachtleven van Jeddah. Osama is in 1971 wel onder druk van de familie gekoppeld aan een Syrische bruid, maar is eerst en vooral een niet te bedaren playboy. Hij is een overtuigd moslim, dat ook wel, maar dat is iedereen. Hij volgt braafjes de islamlessen. Hoewel er in Jeddah heus geen gebrek is aan studentenverenigingen en actiegroepen, waar dagen na elkaar wordt gediscussieerd over de toestand in het Midden-Oosten, heeft Osama vooral belangstelling voor de ruige feestjes met Libanese prostituees.

Alles verandert in 1980, twee weken na de invasie van Afghanistan door het Rode Leger. Vrienden hebben hem meegetroond naar Peshawar. Osama heeft geen specifiek doel, behalve "eens wat gaan reizen". De Pakistaanse stad is op dat ogenblik een toevluchtsoord voor latere Afghaanse verzetsstrijders, de moedjahedien. Biografen hebben het over "een knop in zijn hoofd" die wordt omgedraaid. De 23-jarige Osama bin Laden is een en al bewondering voor zijn broeders die hun leven wilden geven voor de jihad, de heilige oorlog tegen de goddeloze Russen. Hij keert terug naar huis met een missie: geld en wapens inzamelen voor het Afghaanse verzet. De familie vindt het allemaal best. De Sovjet-Unie is de vijand van de VS, en dus ook van de Saoedi's. Eindelijk gaat Osama eens wat nuttigs doen.

Vanaf 1982 verblijft Osama bin Laden bijna permanent in Afghanistan. Hij is een bron van begeestering, hoop en vooral ook geld voor de moedjahedien. In 1984 laat hij een eerste transitkamp voor moslimstrijders bouwen in Peshawar. In 1986 bouwt hij met steun van zijn familie zes militaire trainingskampen in Afghanistan zelf. Even later trekt hij zelf mee ten strijde. Uit die tijd dateren berichten over bommen die voor zijn voeten worden gegooid maar door een tussenkomst van Allah niet exploderen.

Het aantal gesneuvelden in de Afghaanse oorlog is na enkele jaren niettemin niet meer te tellen, en precies omdat het in grote mate aan hem te danken is dat tot in de verste uithoeken van de Arabische wereld vaders hun zonen naar het Afghaans-Russische front hebben laten vertrekken, voelt Bin Laden de nood aan van een gedegen administratie. In een van zijn trainingskampen richt hij in 1988 Al-Quaeda op. Dat betekent niets meer dan 'de basis'. Al-Quaeda heeft maar één doel en dat is nobel: families her en der aan nieuws helpen over hun zonen aan het front.

Wanneer de Russen zich in 1989 terugtrekken uit Afghanistan, is Bin Laden een gevierd man, een held. Dat smaakt naar meer. Hij vestigt zich opnieuw in Saoedi-Arabië, waar hij in lezingen vol enthousiasme pleit voor een nieuwe jihad, deze keer in Zuid-Jemen. Het enige wat hij ermee oogst, is een absoluut reisverbod en hommeles met de koning. Hij krijgt van zijn familie de raad zich gedeisd te houden en zich bezig te houden met het beheer van een paar takken van de inmiddels meer dan volwaardige multinational genaamd Bin Laden Group.

Osama probeert, maar het lukt niet. In de weken voor de invasie van Saddam Hoessein in Koeweit heeft hij, via contacten her en der, in een brief aan de Saoedische koning Fahad heel exact voorspeld wat er gaat gebeuren. Hij biedt aan om eigenhandig met de oud-strijders van Afghanistan een moslimleger te vormen dat Koeweit zal bevrijden. Hij krijgt als enige reactie te horen dat hij thuis moet blijven en zakenman spelen. De Amerikanen zullen dit varkentje wel even wassen. "Het nieuws veranderde mijn leven compleet", zegt Bin Laden later. Het feit dat oliedollars de bovenhand krijgen op het principe van de heilige grond, raakt hem diep. Tot dan toe heeft hij zich, ondanks zijn huisarrest, erg loyaal opgesteld ten aanzien van het Saoedische vorstenhuis. In april 1991 bekomt hij via zijn broer, die erg close is met de minister van Binnenlandse Zaken, toestemming voor een korte 'zakenreis' naar Pakistan. Eens aangekomen, stuurt hij een briefje terug: "Het spijt me, ik blijf hier." Hij reist door naar Afghanistan, vindt er zijn strijdmakkers terug en tracht tevergeefs wat te bemiddelen in het in een politieke chaos herschapen land. Van het thuisfront krijgt hij te horen dat de Saoedische koning een prijs op zijn hoofd heeft gezet, hij ontsnapt aan een aanslag - slechts een van de veertig die hij in de loop der jaren zal overleven - en eind 1991 neemt hij als een verbitterde banneling de wijk naar het islamitische Soedan.

De Soedanese regering onthaalt de miljardairszoon als een sjeik, en zo laat hij zich ook graag noemen. Hij is de weldoener met dienst, want hij is erin geslaagd een groot deel van zijn vermogen - op dat ogenblik geraamd op ruim 300 miljoen dollar, een slordige 15 miljard frank - mee de reis naar Afrika te laten maken. De familie heeft daar nauwelijks erg in gehad, want kort daarvoor is oudste broer Salem bin Laden - net als zijn vader - omgekomen in een vliegtuigongeval, eveneens in Texas, en met alweer een nieuwe familievete tot gevolg. In Soedan legt Bin Laden de grondvesten voor zijn Ultieme Revanche.

In het straatarme land is alles te koop, ook duizenden verblijfsvergunningen voor evenveel moedjahedien die hem trouw zullen volgen. Later volgt ook een hele stoet oud-strijders uit Bosnië en Tsjetsjenië. Allen maken ze nu deel uit van Al-Quaeda, 'de basis' van weleer. Wat Bin Laden met zijn troepen van plan is, is de autoriteiten in Kartoem geen zorg. Hij geeft de economie een injectie zoals die er nooit eerder een heeft gekend. Hij richt de ene fors gekapitaliseerde firma na de andere op: Quadrat Construction, Quadrat Transportation, Althemar al Mubaraka. Hij is vooral actief in de bouwwereld en bouwt met zijn de firma Al Hijra Construction een voor Soedan levensnoodzakelijke autosnelweg aan tussen Kartoem en de belangrijkste haven.

De meeste firma's worden overkoepeld door Bin Ladens privé-holdings Ladin International en Taba Investment. En die zijn werkelijk op alle fronten actief: fruit, groenten, rubber, visvangst, olie, schapen, scheepvaart, het bankwezen, diamant, software, meststoffen, kamelen en zelfs stierensperma. Of Osama bin Laden er meer geld mee verdient dan hij investeert, is onduidelijk, maar zijn ware bedoelingen zijn wel af te lezen van enkele schimmige contracten die later binnen dit zakelijke kluwen worden gedetecteerd. Gesofistikeerde nachtkijkers, een volumineuze partij Barrett-geweren en een paar antitankraketten uit de VS, militaire duikapparatuur uit Groot-Brittannië en een militair vliegtuig uit Rusland.

Geen mens ligt wakker van wat Bin Laden in Soedan uitspookt. Saoedische inlichtingendiensten rapporteren wel over trainingskampen waar Al-Quaeda nu de vorm aanneemt van een privé-leger, maar de informatie circuleert niet, ook niet wanneer Saoedie-Arabië alle achtergebleven bezittingen van Bin Laden confisqueert en hem eind 1994 het Saoedische burgerschap ontneemt. Osama trekt er zich niks van aan, nodigt enkele van zijn broers en oude vrienden van het thuisfront uit, en krijgt hen zover te investeren in enkele van zijn bedrijven - wat waarnemers later doet vermoeden dat zijn periode in Soedan hem zeker niet armer heeft gemaakt.

In december 1992 wordt een aanslag gepleegd op VS-militairen die in Somalië deel uitmaken van de VN-operatie Restore Hope. Er vallen geen doden. Bin Laden eist achteraf wel de verantwoordelijk op. Hij maakt er geen geheim van dat hij het is die de Somalische milities van wapens heeft voorzien om de VS-troepen te bekampen. In november 1995 ontploft een bomauto voor een Amerikaanse legereenheid in Ryad. Drie mannen worden gearresteerd. Ze gaan tot bekentenissen over: ze zijn gestuurd door Osama bin Laden. Twee jaar later blijkt dat Al-Quaeda ook betrokken is geweest bij een (mislukte) moordaanslag op de Egyptische president Moebarak.

Dat Ramzi Ahmed Youssef en zijn onhandige kompanen in New York de WTC-torens wilden opblazen is dus nooit echt bewezen. In de periode tussen de aanslag en zijn arrestatie in 1995 valt de naam wel in een reeks rapporten van de CIA en andere inlichtingendiensten. Die gaan dan over mislukte aanslagen op de paus en op de Amerikaanse president Bill Clinton, bij hun bezoeken aan de Filippijnen in 1994. Elk van die pogingen wordt toegeschreven aan het netwerk van Osama bin Laden.

Voor de Soedanese regering wordt de toestand vervelend. Het is natuurlijk fijn dat deze mecenas overal autowegen, fabrieken en hotels neerpoot, maar het kan niet de bedoeling zijn dat hij het land op voet van oorlog brengt met de VS. In juni 1996 keert Bin Laden dan maar terug naar Afghanistan. Hij zit er veilig, en lanceert er na twee maanden al zijn eerste fatwa tegen de VS. Al wie moslim is, hoort Amerikanen om te brengen, vindt hij. Op 8 augustus 1998 volgt de praktijk, met de autobommen voor de VS-ambassades in Kenia en Tanzania. Er vallen 224 doden, onder wie twaalf Amerikanen. Plots kent de hele wereld Osama bin Laden, en beseft Washington hoe ongrijpbaar hij en zijn volgelingen zich hebben gemaakt. Clinton laat raketten afvuren op de vermeende trainingskampen van de Al-Quaeda in Afghanistan, maar die komen niet eens in de buurt van de man, die nu de meest gezochte terrorist ter wereld wordt genoemd. In de buurt van Kartoem slaat ook een kruisraket in op de chemische fabriek El Shifa. Het bedrijf 'zou' eigendom zijn van Bin Laden en 'zou' er gifgas produceren. Dat vermoeden blijkt fout. Clinton maakt zich onsterfelijk belachelijk.

Vanuit de hem door het Taliban-regime gewaarborgde schuilplaats blijft Bin Laden de VS jennen. Hij lanceert twee nieuwe fatwa's. Op 12 oktober 2000 knalt een kamikazeterrorist met een klein bootje een immens gat in het Amerikaanse oorlogsschip USS Cole. De aanslag wordt niet opgeëist, maar opnieuw gaan alle verdenkingen richting Bin Laden. In Afghanistan ontvangt de man trouwens vrolijk de ene westerse journalist na de andere, die een na een onder de indruk komen van de rust die hij uitstraalt: "Overal in de wereld gooien de Amerikanen met bommen. Wanneer ik mij daartegen verzet door hetzelfde te doen, noemen ze mij een terrorist."

Hoe rijk is in Osama bin Laden vandaag? Is hij nog steeds de man van 15 miljard? In Soedan zijn niet veel sporen meer terug te vinden. Voor zijn vertrek is Bin Laden een half jaar lang in de weer geweest met het strategisch plannen van zijn vlucht naar Afghanistan. Stromannen beheren er voor hem nog steeds een pak bedrijfsparticipaties, maar zij doen dat volgens een gedecentraliseerde structuur, geheel volgens de imperatieven van het hedendaagse bedrijfsmanagement. "Je kunt Al-Quaeda beter met Kentucky Fried Chicken vergelijken dan met IBM", legde de Amerikaanse terrorisme-expert Brian Jankins onlangs uit in The Guardian. "Bin Laden heeft zijn core business, terrorisme, georganiseerd volgens een franchisesysteem."

De man mag er dan al uitzien als een uit zijn graf opgestane middeleeuwer en zijn favoriete vervoermiddel mag dan al het paard zijn, communiceren met zijn 'zaakvoerders', waar ook ter wereld, doet hij het via het internet. Tijdens zijn zakelijke gloriedagen in Soedan investeerde hij fors in ict en in de opleiding van medestanders in de hedendaagse steganografie (geheime schrijfkunst). Volgens het FBI telt de Al-Quaeda enkele kampioenen van het computergeheimschrift. Eerder deze week meldde USA Today dat Bin Laden daarbij bij voorkeur gebruik maakt van westerse pornosites.

De recentste inside-informatie over het netwerk dat Bin Laden rond zich weefde, dateert van medio 1996 en is afkomstig van Jamal Ahmad al-Fadl. Die Soedanees behoorde vanaf 1990 tot het kransje van zakelijke getrouwen rond Bin Laden. Liever dan hem tot in Afghanistan te volgen, trok Ahmad al-Fadl in 1996 met zijn gezin naar de VS, waar hij zich aandiende als spijtoptant. Hij werd in Washington aanvankelijk gewantrouwd, want hij gaf bij zijn eerste ondervraging al meteen toe dat hij 110.000 dollar had gestolen van Bin Laden en bang was voor represailles. Een betrouwbare getuige? De twijfelaars kregen ongelijk. De aanslagen tegen VS-doelwitten waar Ahmad al-Fadl voor had gewaarschuwd, vonden plaats. Na nauwgezet onderzoek bleken zijn beweringen over het financiële netwerk van Bin Laden grotendeels met de realiteit te stroken. Hij kreeg het statuut van protected witness en werd in februari van dit jaar opgevoerd als kroongetuige tijdens het proces over de aanslagen op de VS-ambassades in Kenia en Tanzania. Het werd, hoewel hij zelf afwezig was, in de eerste plaats het allereerste proces tegen Osama bin Laden.

Ahmad al-Fadl legde justitie in Washington uit dat Bin Laden via zijn Al-Shamal Islamic Bank een geheime rekening had geopend bij een filiaal van de Barclays Bank in Notting Hill in Londen, van waaruit ene Khalid al-Fawwaz de aanslagen op de VS-ambassades zou organiseren. Scotland Yard beet zich vast in het spoor, stelde vast dat het allemaal klopte en, sterker nog, dat al-Fawwaz met een satelliettelefoon enkele vanuit het Afghaanse hooggebergte ontvangen orders had doorgebeld naar de daders.

Ahmad al-Fadl vermeldde ook geheime bankrekeningen in Cyprus, Luxemburg, Dubai, Panama en de Kaaimaneilanden. Ook die gegevens bleken, waar verifieerbaar, correct en zetten oud-CIA-directeur James Woosley ertoe aan een erg agressief dreigement naar de Turks-Cypriotische bewindslui te sturen.

Nog steeds dixit Ahmad al-Fadl zag Bin Laden zijn verbanning uit Soedan ruim op voorhand aankomen en bracht hij zijn hele imperium 'ondergronds'. Dat, zegt hij, hield onder meer in dat hij zijn contactpersonen in Afghanistan er reeds vanaf 1995 toe aanzette om overal waar mogelijk opium op te kopen. Dat zou nu zijn voornaamste handelsactiviteit zijn.

En dan was er ook nog dat verhaal van Al-Fadl over een poging tot aankoop van een lading uranium ter waarde van 1,5 miljoen dollar, waarvan hij echter toegaf dat hij het einde van de onderhandelingen niet meer had meegemaakt. De actuele hypothese van de CIA berust grotendeels op gissingen, informatie van de Mossad en een interview met Bin Laden hemzelve in Time, op 24 december 1998. Daarin wordt hem gevraagd wat er klopt van de geruchten als zou hij over nucleaire en bacteriologische wapens beschikken: "Wapens verwerven om moslims te beschermen, is een religieuze plicht. Ik heb inderdaad dergelijke wapens in mijn bezit." Hij herhaalde het enkele dagen daarna nog voor ABC News: "Ik ben erop uit dergelijke wapens te bekomen. Hoe we die gaan gebruiken, is onze zaak." Verder was er nog dat bericht in de Arabische krant Al-Watan al-Arabi. Daarin heette het eind 1998 dat Osama bin Laden "honderden" nucleaire wetenschappers heeft gerekruteerd in de voormalige Sovjet-Unie voor een naar hun normen fabelachtig salaris van 2.000 dollar per maand. Bluf of ernst?

Op 25 september 1998 wordt in München Mamdouh Salim gearresteerd. Diverse westerse politiediensten zitten al jaren achter hem aan, omdat van hem bewezen wordt geacht dat hij halfweg de jaren negentig verscheidene pogingen heeft ondernomen om nucleair materiaal op te kopen. Salim is een onmiskenbare militant van Al-Quaeda en volgens de aanklacht van de Duitse justitie handelde hij in opdracht - en met geld - van Osama bin Laden. Een maand daarvoor, op 16 augustus 1998, is een Israëlische minister persoonlijk naar Kazachstan getrokken met een bede maatregelen te treffen tegen een vroegere sovjetingenieur, die al een voorschot zou hebben ontvangen van Bin Laden op een som van 120 miljoen frank. Voor dat bedrag zou de man binnen twee jaar een koffertje in elkaar schroeven met een kant en klare atoombom in.

Zou, zou, zou. Hoe rijk is Osama bin Laden vandaag? De berichten komen nu uit alle hoeken tegelijk. In de dagen voor de aanslagen in New York en Washington vonden opvallend veel kortetermijntransacties plaats met aandelen in American Airlines en United Airlines, de twee maatschappijen waarvan Boeings werden omgevormd tot vliegende bommen. Hetzelfde gebeurde bij een aantal verzekeringsmaatschappijen dat de schade aan het World Trade Center moet vergoeden. De speculanten handelden met een degoutante 'voorkennis', die hen ettelijke miljoenen dollars rijker moet hebben gemaakt. Dat sterkt in de VS enkel het vermoeden dat de te zoeken man eens te meer Osama bin Laden is. Alleen hij wordt in staat geacht om zoiets niet alleen te bedenken, maar ook uit te voeren. In Nederland start justitie dan weer een onderzoek naar vermoedelijke zakelijke vertakkingen van Bin Laden in het bedrijfsleven in Amsterdam. Ook hier verdienden 'beleggers met voorkennis' miljoenen - guldens dan - door met aandelen in KLM te goochelen.

Namen van bedrijven? Geen enkele. Zich beroepend op justitiële bronnen vermeldde Het Parool donderdag het bouwbedrijf Al-Hijrah, "de Amsterdamse scheepsbouw" en het meststoffenbedrijf Wadi al-Aqiq, waarvan nu wordt verondersteld dat het vertakkingen zou hebben in verscheidene Europese landen. Bij nader inzicht blijken ook deze gegevens weer terug te gaan op de getuigenis van Ahmad al-Fadl, die het zelf niet vaak genoeg gezegd krijgt: "Ik kan enkel praten over de situatie tot in 1996." En zo gaat het er steeds meer naar uitzien dat betrouwbare gegevens over de portemonnee van Osama bin Laden effectief daar ophouden. Wadi al-Aqiq blijkt alvast alles te zijn behalve een Europese handelaar in meststoffen. Het was de voornaamste landbouwpoot in het zakelijke imperium van Bin Laden in Soedan. Waar zit het geld dan nu, buiten de opiumhandel?

Of misschien is het geld van Osama bin Laden na al die jaren wel gewoon op. Dat is althans de theorie die Chris Backhurst vorige week in The Sunday Times optekende uit de mond van niet nader genoemde "familieleden" van Bin Laden. Zij hebben in 1994 al heel nadrukkelijk met hem gebroken, maar kunnen niet anders dan zijn doen en laten met argusogen te blijven volgen. Volgens hun schattingen schiet van het fortuin van de verloren zoon vandaag hooguit "enkele miljoenen dollars" over. Is dat dan meteen hoopwekkend nieuws? Volgens Blackhurst niet noodzakelijk: "Waarvoor zou hij zoveel geld nodig hebben? Hij leeft als een asceet. Hij vecht geen dure hightechoorlog uit. In de streek waar hij verblijft zijn wapens goedkoper dan voedsel. En de gijzelnemers, vorige week, hadden kleine mesjes bij zich en dozen waarover ze beweerden dat er bommen in zaten. Zijn financiën vereisten enkel een paar vliegcursussen en wat software voor vluchtsimulatie."

Bronnen: Center for Nonproliferation Studies, Frontline, Jane's Intelligence Review, The Guardian The Independent, The Sunday Times, The Times of India.

Of hij nu in Saoedie-Arabië zat, in Soedan of in Afghanistan, ook op financieel vlak had Osama bin Laden altijd een straatlengte voor op de CIAIn 1980 neemt Osama bin Laden het plechtige besluit 'iets nuttigs' te gaan doen: de nergens voor deugende playboy sluit zich aan bij het Afghaanse verzet en groeit uit tot de wereldwijde mecenas van het moslimterrorisme

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234