Woensdag 05/10/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Overal rond Kiev vertellen Oekraïners over Russische wreedheden: ‘Ze schoten gewoon voor de lol’

Twee vrouwen lopen met boodschappen langs een verwoest gebouw in de Oekraïense stad Borodjanka. Beeld AP
Twee vrouwen lopen met boodschappen langs een verwoest gebouw in de Oekraïense stad Borodjanka.Beeld AP

Niet alleen in Boetsja hielden de Russen huis tijdens hun bezetting van de regio rond Kiev. Uit verschillende andere voorsteden en dorpen komen berichten van standrechtelijke executies, ontvoeringen en plunderingen.

Maarten Albers

Verschillende media berichtten de afgelopen dagen uit Borodjanka, een stad waarvan de Oekraïense president Zelensky dinsdag al waarschuwde dat het aantal slachtoffers daar veel hoger zou kunnen zijn dan in Boetsja.

Onder andere de BCC rapporteerde over de puinhopen van Borodjanka, een stad die nog meer dan veel andere in de regio het doelwit werd van artilleriebeschietingen. Lokale autoriteiten zijn nog druk bezig met puinruimen, maar vrezen dat er zeker 200 doden onder de brokstukken van gebombardeerde appartementengebouwen liggen.

“De hoop sterft als laatste”, antwoordde Anatoli Roednitsjenko, een adviseur van de burgemeester, op de vraag van The Kyiv Independent of hij dacht dat er nog overlevenden onder het puin lagen. Maar: “Jij en ik begrijpen allebei dat niemand van hen nog in leven is.”

Ooggetuigen vertelden de BBC dat de Russen, nadat ze Borodjanka waren binnengetrokken, weigerden om slachtoffers onder het puin vandaan te halen, en dat ze burgers die dat probeerden te doen bedreigden met vuurwapens.

Maar volgens de lokale priester Dmitro bleef het niet bij dreigen. Hij vertelde de BBC dat Russische scherpschutters ook burgers doodden. “Het was op 2 maart, in de buurt van het tankstation. We reden daar langs, gevolgd door twee auto’s met burgers. Ze schoten ze gewoon neer, het was een executie.”

Een vrouw in Borodjanka, bij de overblijfselen van een appartementengebouw. Beeld AP
Een vrouw in Borodjanka, bij de overblijfselen van een appartementengebouw.Beeld AP

De eerste humanitaire hulpgoederen zijn inmiddels aangekomen in Borodjanka, en worden in een sporthal uitgedeeld. Tetjana Sjkliarska vertelde The Kyiv Independent over hoe ze overleefden. “We hadden geen voedselvoorraad, maar we deelden de laatste beetjes die we hadden met anderen. Iedereen probeerde elkaar te helpen.”

Toen het eten opraakte, gingen ze zelf brood maken, met tarwe en een handmatige koffiemolen. “We hadden geen brood en we wilden het zo graag”, vertelt Sjkliarska. “Mijn kinderen vertelden me: ‘Mama, we hadden ons nooit gerealiseerd hoe brood echt smaakt. Nu weten we het.’”

Menselijk schild

Ten noorden van Borodjanka, in Oboechovitsji, sprak de BBC met dorpelingen die door de Russen uit hun huizen werden gejaagd, het lokale schoolgebouw in. De Russische soldaten gebruikten hen daar als menselijk schild tegen het oprukkende Oekraïense leger.

Sommige soldaten waren dronken en ze dreigden hun gijzelaars mee te nemen naar Wit-Rusland. Lidmila Soetkova beschreef de angsten die ze daar gezamenlijk doorstonden in het schoolgebouw. “Toen de explosies kwamen, dachten we: als het dak het begeeft, wordt dit een massagraf.”

De 89-jarige Maria Bilohovost vergeleek de Russen met de Duitsers die in haar jonge jaren Oekraïne bezetten. “Alleen spraken ze Russisch, dus ik kon ze verstaan.” Zij mocht van de Russen thuisblijven, maar haar 2 jaar oude achterkleindochter, die wel werd meegenomen, is nog steeds angstig na wat ze heeft meegemaakt.

Maria’s dochter Olena was bang dat ze allemaal zouden worden neergeschoten. “Ik was bang voor mijn dochter. Ik ben nog steeds bang. Machinegeweren, zoiets zou een 2 jaar oud meisje niet moeten zien.” Tijdens de bezetting probeerden de dorpelingen de Russen zoveel mogelijk te mijden, vertelt Olena. “Eén vrouw ging hout verzamelen om thuis vuur te maken, zij werd in haar been geschoten. Ze deden het gewoon voor de lol.”

Executies

Verder naar het zuiden, in Motizjin, executeerden Russische soldaten volgens een ooggetuige het dorpshoofd, Olga Soetsjenko, en haar man en zoon. De Russen hadden aanvankelijk geprobeerd hen tot medewerking te bewegen, maar toen dat niet lukte werden ze neergeschoten en in een kuil in het bos gegooid. Bij hen lag nog een ongeïdentificeerd vierde lichaam.

Ook uit dorpen ten oosten van Kiev komen berichten over misdaden van het Russische leger. The New York Times was in Nova Basan, waar dorpshoofd Mikola Diatsjenko en negentien andere mannen 25 dagen lang gevangen werden gehouden.

“Het was verschrikkelijk”, herinnert Diatsjenko zich. Hij doorging naar eigen zeggen vijftien schijnexecuties, omdat de Russen informatie van hem wilden lospeuteren over de Oekraïense verdedigingstroepen en munitiedepots in de regio. Ze blinddoekten hem met tape en schoten vlak over zijn hoofd met een geweer. Een ander vertelde dat hij 30 uur lang aan een stoel vastgebonden werd met een granaat tussen zijn benen.

Verslaggevers van de Nederlandse openbare omroep NOS waren iets verder naar het oosten, in Stari Bikiv. Om de Russische opmars te vertragen, bliezen Oekraïners daar aan het begin van de oorlog een brug op. Als vergeldingsactie pakten Russische soldaten zes mannen op en doodden hen met kogels en messteken.

De Russen gingen daarbij willekeurig te werk, vertelt Sergej Baklan, die zijn zwager en neef verloor. “Het waren gewone, vreedzame mensen, die nergens bij betrokken waren.” Lesja, wier man Alexander werd opgepakt toen hij even de schuilkelder verliet om te roken, hoorde de schoten waarmee hij werd vermoord.

Ze konden Alexander en zijn lotgenoten pas ruim een week later begraven, omdat de Russen dat tegenhielden. Omdat ze geen kist hadden, werden de mannen in tapijten gerold. Toen de NOS-journalisten langskwamen, werden de doden opnieuw opgegraven om onderzocht te worden. Lesja: “Ik had liever gehad dat zijn graf niet verstoord was. We willen het niet, maar het moet.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234