Woensdag 05/10/2022

Paniek voetbalin Charleroi

Waterkanonnen, wapenstokken, zero tolerance, meer dan drieduizend ordehandhavers, Charleroi is vandaag een belegerde stad. 'We zijn op alles voorbereid', zegt burgemeester Van Gompel. Een reportage uit de stad die haar adem inhoudt.

Charleroi, drie uur voor de aftrap van Euro 2000. De patron van Le Royal Nord worstelt nog met een organisatorisch probleem. De prijslijst van zijn biertent wil maar niet blijven hangen, heeft iemand misschien de rol plakband gezien? Zestig frank voor een 33-centiliterpint, ze zullen niet kunnen zeggen dat hij misbruik maakt van zijn unieke positie. De meest vooruitgeschoven bierpost op het voetbalfront, het zal hier vanavond stormlopen. De eerste supporters banjeren door de rue Isaac richting stadion. Joegoslaven en Slovenen zwaaien met nationale vlaggen die alleen kenners van elkaar kunnen onderscheiden. Hebben deze twee landen nauwelijks tien jaar geleden elkaar niet op leven en dood bevochten? Schimpscheuten vliegen over en weer, maar verder valt geen greintje agressiviteit te bespeuren. Vrede op de Balkan, niemand had het anders verwacht. Het is de wedstrijd van zaterdag die heel Charleroi de adem doet inhouden.

Engeland versus Duitsland, twee van 's werelds sterkste voetbalnaties, de sportieve inzet is niet meer dan bijzaak. Sinds de loting in december wordt over deze confrontatie gesproken als betrof het een heruitgave van de Tweede Wereldoorlog. De best voorspelde ramp uit de voetbalgeschiedenis, Charleroi is er van lieverlede beroemd door geworden. Cameraploegen uit de hele wereld reisden naar de hoofdstad van Henegouwen om de hype aan te blazen. De levensgevaarlijke tribune van het Stade du Pays waar de geringste stampei onvermijdelijk in een bloedbad zou ontaarden. De smalle straten van Charleroi waar Britse en Duitse hooligans een vernietigende veldslag zouden leveren, de beelden gingen de planeet rond. En in alle talen klonk hetzelfde refrein: hooligans, hooligans en nog eens hooligans, in Charleroi krijgen ze er stilaan een punthoofd van. "Het zal allemaal best meevallen", houdt de kastelein van Le Royal Nord zich mans. "Er zijn gescheiden campings voor de Engelsen en de Duitsers, veilig ver van hier. Natuurlijk zullen ze zaterdag naar het centrum afzakken. Wel, laat ze maar komen, de politie is op alles voorbereid." Het valt niet te ontkennen: de ordediensten nemen geen enkel risico. Rijkswachters te paard, mobiele eenheden, gemeentepolitie en hulpdiensten, het lijkt alsof de staat van beleg werd afgekondigd. Toch is dit niet meer dan een vingeroefening. Duizend negenhonderd ordehandhavers, zaterdag worden er dat meer dan drieduizend. Op alles voorbereid? Tegen één vijand staat zelfs het grootste politieapparaat machteloos: geruchten die als ongrijpbare kwelgeesten door de stad waren. Dat er wel twintigduizend Engelsen zonder ticket worden verwacht. Kun je nagaan wat er gebeurt als die het collectief op een zuipen zetten? Dat Engelse en Duitse hooligans al maanden geleden afspraken hebben gemaakt om Charleroi in een akker om te ploegen. Ze weten precies waar en wanneer ze elkaar te lijf zullen gaan, het internet staat voor niets, meneer. Dat diezelfde Engelse en Duitse hooligans helemaal niet met elkaar op de vuist willen. Nee, alweer via internet hebben ze het op een akkoordje gegooid om een gemeenschappelijke vijand aan te pakken: de Turken van Charleroi. Immers, iedereen weet toch dat de Engelsen op wraak zinnen na de moord op twee Leeds-fans tijdens de halve finale van de Uefacup in Istanbul? Nee, de branie van de cafébaas in de rue Isaac is misleidend, de Carolo's zijn er helemaal niet gerust op. Desnoods, zo gaat de mare, zullen televisieploegen met bankbiljetten wapperen om eigenhandig rellen uit te lokken en te filmen. Dat laatste is geen gerucht maar een regelrechte kwakkel die onder anderen door de Waalse minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe werd verspreid. "Geef mij maar wielrennen" , zucht een wat oudere agent. "Vijf jaar geleden hadden we hier de aankomst van de Tour de France. Heel Charleroi zag zwart van het volk. Tienduizenden wielerfanaten en niet het minste probleem. Wielrennen, dat is tenminste een feest voor het volk." Hij leunt op een Friese ruiter, staart dromerig voor zich uit. Brugpensioen al in zicht, en dan splitsen ze hem zoiets in de maag. Overuren, ellenlange vergaderingen, alle verloven ingetrokken, het zijn barre tijden voor de arm der wet. En waarom al dat misbaar? Zie hen hier staan, een dozijn agenten en gendarmes verspreid over een rond punt waar nog geen kip te bespeuren valt. Zijn blik rust op het monument in het midden van de verkeersknoop. Spirou alias Robbedoes en Kwabbernoot, boezemvrienden in plastiek vereeuwigd, ambassadeurs van striphoofdstad Charleroi. Geestelijke vader Franquin is al lang dood, maar toch liggen nieuwe avonturen in het verschiet. Naar verluidt wordt de voetbal die Spirou onder de arm klemt straks een geliefkoosd doelwit voor hooligans. Geruchten en nog meer geruchten, het is om gek van te worden. De kalender wijst op dinsdag, de gedachten staan op zaterdag. "Het zal wel meevallen", prakkiseert de agent. "Zaterdag is niet het probleem. Het grootste gevaar loert tijdens de volgende dagen, tussen Engeland-Duitsland en Engeland-Roemenië. Al die supporters die zich hier zitten te vervelen, daar ben ik bang voor. In plaats van wat aan toerisme te doen, er valt hier zoveel moois te bezichtigen. Le Musée de l'Industrie, le Musée du Verre, het kasteel van Fontaine-l'Evêque, het ligt allemaal in de buurt. Maar nee, daar halen ze hun neus voor op. Het enige wat die Engelsen interesseert, is bier zuipen."

Zes uur, ik haast me naar het foeilelijke Palais des Congrès. Een twintigtal confraters van binnen- en buitenlandse pers heeft zich in de Salle des Fêtes verzameld om naar de stand van zaken te luisteren. Het debuut van Charleroi op Euro 2000 verloopt rimpelloos, luidt de sussende boodschap. De zon schijnt, de sfeer is uitstekend, de ordediensten ondervinden niet het minste probleem. "Alle winkels zijn open", onderstreept burgemeester Van Gompel, die er veel aan gelegen is het imago van bezette stad te ontkrachten. "Waar zijn de robocops waarover jullie de mond vol hebben? De politie patrouilleert in hemdsmouwen, zonder helm. Discreet maar waakzaam, dat is onze aanpak. Voetbal in Charleroi moet een feest blijven." Burgemeester Van Gompel moet zowat de minst charismatische redenaar van het westelijk halfrond zijn. Hij mompelt binnensmonds, trekt een verveeld gezicht alsof hij het jaarverslag van de kerkfabriek aan het debiteren is. Misschien is het bluf, een attitude om zelfvertrouwen te suggereren. Of hij toch niet een tikje bang is voor zaterdag? De vraag van de Britse Skynet-correspondent wordt met hautain opgetrokken wenkbrauwen gepareerd. Hoe dikwijls moet hij het nog herhalen? "We zijn op alles voorbereid", herhaalt de burgemeester, die zijn gehoor meteen een veeg uit de pan geeft. "Het zijn de media die de angstpsychose hebben gecreëerd. Kijk, maar naar Portugal-Engeland. De Engelsen hebben zich in Eindhoven voorbeeldig gedragen, waar of niet? Ginder was er ook al sprake van 20.000 Engelse supporters zonder ticket. Welnu, het waren er hoop en al 2.000. Ik bedoel maar, het zogenaamde veiligheidsprobleem wordt fel overdreven."

Niet iedereen is overtuigd. "Er zal gevochten worden", voorspelt de man van Skynet onder vier ogen. "Deze stad is gewoon ideaal voor hooligans. Smalle straten, stadion in het centrum, hier kunnen ze naar believen kat en muis spelen met de politie. De vergelijking met Eindhoven gaat trouwens niet op. Voor echte hooligans was dat geen interessante partij. Vechten tegen Portugezen is no fun, die hebben niet de minste traditie inzake voetbalgeweld. Bovendien kijken ervaren hooligans op toernooien als deze altijd de kat uit de boom. Bij de allereerste wedstrijd hebben ze veel te verliezen. Als ze dan door spotters worden ontdekt, vliegen ze meteen het land uit, nog voor de echte pret moet beginnen. Ik heb het meegemaakt op het WK in Frankrijk. Tijdens de voorronde gedroegen de Engelsen zich als lammetjes. Het was pas toen ze naar Marseille verkasten dat de hel losbarstte, vlak voor Engeland-Tunesië." De correspondent van Reuters gokt op een radicaal verschillend maar daarom niet minder verontrustend scenario. "Ik heb met enkele hooligans gesproken", zegt hij. "Engeland-Duitsland interesseert hen al lang niet meer. Te riskant wegens veel te veel controle. Nu mikken ze op maandag 19 juni: België-Turkije wordt de topmatch voor hooligans. Wraak nemen op de Turken, dat is wat ze willen."

Voetbal in Charleroi een feest, ik wil het graag geloven als ik op de Place Charles II sta. Zo'n tien jaar geleden werd dit plein volledig heraangelegd, de fontein is nu zowat het uithangbord van de stad. Bij de inauguratie werden de grote woorden niet geschuwd. Dit was nu het moderne gezicht dat Charleroi tijdens Euro 2000 wilde opzetten. De deelname aan het toernooi was toen nog een verre droom die door nagenoeg alle Carolo's werd gekoesterd. Euro 2000 zou voor eens en voorgoed het epitheton ornans van de stad corrigeren. Van het grauwe capitale du pays noir naar het gebruiksvriendelijke ville d'acceuil, dat mocht wat belastinggeld kosten. Sloveense en Joegoslavische supporters hoor je over die investering niet klagen, ze dansen samen de polonaise tussen de waterstralen van de fontein. Een uur voor de aftrap blijft de stemming onberispelijk.

Guy Janssen staat er geamuseerd naar te kijken. Een verdwaalde supporter van de Rode Duivels, het shirt van Branko Strupar spant om zijn bierbuik. Je zou het hem zo niet nageven, maar de 34-jarige Limburger heeft zelf op hoog niveau gespeeld. Keeper bij een intussen opgedoekte tweedeklasser: Patro Eisden. De naam voert ons recht naar de pioniersjaren van de voetballerij. Patro, vanwege de paters die de club hebben gesticht. Wie 's zondags niet in de mis verscheen, kwam niet in het eerste elftal. "Zo ging dat veertig jaar geleden", zegt Guy, "toen was voetbal nog een volkssport." Je zou er haast nostalgisch van worden, zeker op een dag als deze wanneer bekend raakt dat Lazio Roma een bod van 1,6 miljard op de Portugese middenvelder Luis Figo overweegt. Guy is het er roerend mee eens. "Geld maakt het voetbal kapot. Euro 2000 een feest voor de supporters? Laat me niet lachen: 3.600 frank voor een Joegoslavië-Slovenië, wie kan dat nog betalen?" Hij zelf alleszins niet, maar dat is geen belet. Met een schoonbroer als topman van een hoofdsponsor heeft hij de gratis tickets voor het uitkiezen. "Ik kreeg vanmiddag telefoon", vertelt hij. "Mijn schoonbroer, of ik niemand een plezier kon doen met twintig tickets voor vanavond. Jammer, maar het was te laat om nog vrienden te bereiken. Eigenlijk is het een schande."

Ik vertel het maar liever niet aan Janja en David Hauptman. Ze zitten in een pittabar, gekluisterd aan een klein televisietoestel. Moeder en zoon, Slovenen uit Antwerpen. Wat hadden ze graag vanavond hun nationale elf aangemoedigd. "We hebben alles geprobeerd", jammert Janja. "Maar nergens tickets te verkrijgen." Ze snapt er niks van. Waarom die lege plekken in het Stade du Pays? Slechts 14.000 toeschouwers, niet eens halfvol. Sponsors die te lui zijn om kaartjes uit te delen? Het is maar een stukje van de puzzel. Hooliganisme is de belangrijkste reden waarom vele zitjes onbezet blijven. Uit angst om vijandige clans te vermengen worden op de dag van de match geen overtollige tickets meer verkocht. Voetbal een feest, Janja en David denken er vast anders over dan burgemeester Van Gompel. Het is middernacht, de vroede vader van Charleroi heeft de pers andermaal tot zich geroepen. Ik tel meer rijkswachters dan journalisten onder de toehoorders, maar de boodschap klinkt er niet minder triomfantelijk om. Charleroi heeft zijn toelatingsexamen cum laude afgelegd, zal hij er misschien even het telegram met felicitaties van de Uefa bijhalen? "Hopelijk is nu iedereen overtuigd", zegt de burgemeester. "Charleroi is een terechte gastheer voor Euro 2000."

's Anderendaags, stille woensdag. Slovenen en Joegoslaven zijn verdwenen, Britten en Duitsers laten nog even op zich wachten. Zelfs de fan embassy is bij gebrek aan cliënteel gesloten. Ik had het nochtans graag gezien: een informatiecentrum dat supporters in hun eigen taal te woord staat, als het moet ook in het Nederlands. We speak English, toetert menige vitrine. Voetbalkoorts kan ernstige gevolgen hebben: de doorgaans complexloos eentalige Carolo's zijn massaal aan de Assimil-cursussen gegaan. Ook op deze luwe dag is er geen ontsnappen mogelijk. Overal vlaggen en wimpels en olé-olé-kreten, zelfs de toren van het stadhuis torst een reusachtige voetbal. Na de loting van december nam het enthousiasme voor Euro 2000 nochtans een scherpe duik. Topvoetbal hadden ze gevraagd, maar een beetje minder had ook wel gekund. Vooral de middenstand sloeg in paniek bij de gedachte aan dé risicomatch van het jaar. Even leek het erop dat de neringdoeners massaal hun deuren zouden sluiten, maar intussen is de stemming omgeslagen. Nous sommes ouverts, staat het manhaftig op de affiches. Jawel, de bange burger heeft zich herpakt. Charleroi wordt zaterdag geen ville morte, want dan hebben de supporters helemaal niks meer om handen en rest hen maar één tijdverdrijf meer: rotzooien tot ze de stoutste verwachtingen van de goegemeente hebben ingelost. Maar de ommekeer is geen louter berekening, vele Carolo's zijn op hun pik getrapt door de kritiek op hun stad. Fifa-voorzitter Blatter, de Leuvense burgemeester Louis Tobback en al die anderen die de kandidatuur van Charleroi in twijfel trokken, ze kunnen zich dezer dagen beter niet op de place Charles II vertonen.

Ook Alain Villem houdt zaterdag open. "Louter symbolisch", zegt de sympathieke kapper. "Want het zal rustig zijn. Mijn vaste klanten wonen buiten de stad, die durven zich hier zaterdag niet te vertonen. Bang dat hooligans hun auto zullen slopen." Het is een mooi kapsalon. Geen MTV of Eurosport voor wachtende klanten, hier praten de mensen nog met elkaar. Over voetbal natuurlijk, Alain heeft voor de nodige ambiance gezorgd. Een Rode Duivel en een Franse bleu sieren de vitrine, zijn persoonlijke favorieten. "Ik hoop dat het zaterdag goed afloopt", zegt hij terwijl hij met de tondeuse gesticuleert. "De ogen van de wereld zijn op ons gericht. Bij het minste incident zullen ze Charleroi eens te meer door het slijk sleuren. Ik mag er niet aan denken, want we hebben al zo'n slechte reputatie. Dutroux, werkloosheid, corrupte justitie, dat is wat de mensen met Charleroi associëren. Ik vind het spijtig, deze stad verdient beter. Er zijn veel problemen, maar het is hier goed leven. In Marchienne-au-Pont leven meer dan vijftig verschillende nationaliteiten. Heb jij ooit gehoord van migrantenrellen in Marchienne-au-Pont? Nee toch? Charleroi is een stad van inwijkelingen, iedereen is hier welkom. Dat is de boodschap die we tijdens Euro 2000 moeten uitdragen."

Hoezo geen samenlevingsproblemen in Marchienne-au-Pont? Als je onheilsprofeten mag geloven wordt dit de Groeningekouter van Euro 2000. Stel je voor, uitgerekend in deze straatarme migrantenwijk hebben de organisatoren het overstapparkeerterrein voor Engelse supporters gepland. Wat als straks een bende hooligans door de smalle rue Vandervelde met haar Turkse boetieks en moskeeën raast? Turken zijn trouwens ook geen doetjes. Volgens hardnekkige geruchten - daar gaan we weer - zijn Turkse jongeren volop aan het mobiliseren voor een klopjacht op loslopende hooligans. Een frontale botsing tussen Engelsen en Turken, dat is waar de organisatoren nog het meest voor beducht zijn. Eén dode en de politieke koppen zullen rollen, die van minister van Binnenlandse Zaken Antoine Duquesne als allereerste. Al bij al blijven de buurtbewoners er rustig bij. Het omstreden parkeerterrein ligt behoorlijk afgelegen, de politie zal de Engelsen in Marchienne geen meter bewegingsvrijheid toestaan. "We hebben vertrouwen in de politie", klinkt het allerwegen.

Maximum security, zero tolerance, wapenstokken en waterkanonnen, snelrecht en strenge straffen, België gaat het hooliganisme met onversneden repressie te lijf. Een Nederlandse sportjournalist van de Volkskrant verwonderde zich gisteren over de machtsontplooiing van de ordediensten in Charleroi. "Dat werkt als een rode lap op een stier", zei hij. "In Marseille is het ook zo begonnen. Er was zoveel politie op straat dat de hooligans wel moesten reageren, hun eer stond op het spel. In Eindhoven was de politie heel discreet aanwezig. En toeval of niet, alles is rustig gebleven." Misschien is het een cultuurverschil. Een beetje betoging wordt in België met het waterkanon uit elkaar gespoten. Ons land telt achttien van die monsters, Nederland doet het met drie. Misschien moeten we ons daar zorgen over maken zodra de voetbalgekte over is.

Niet zonder moeite hebben we de Engelse camping gelokaliseerd. Het pleine des jeux in Jumet ligt maar vier kilometer buiten de stad, het lijken er honderd. Een uitgeleefd sportterrein waar inderhaast mobiele toiletten en douches werden neergepoot, tegen zaterdag worden hier drieduizend kampeerders verwacht. De eerste tentjes staan al overeind. "Fucking Belgians", sakkert een dikzak terwijl hij met plooistokken en haringen klooit. "What kind of a dump is this? Ze hadden ons net zo goed op een vuilnisbelt kunnen plaatsen. Is dat een manier om gasten te ontvangen? In Eindhoven hadden ze voor ons een camping met een zwembad gereserveerd. Ik snap die Belgen niet. Als ze ons kwaad willen krijgen, dan is dit een goed begin." Ze zijn met drie, diehards from Sunderland. In voetbalplunje uiteraard, maatje XXXL. Van welke kant je het ook bekijkt, esthetisch is het fenomeen van de voetbalsupporter zelden. Zeker niet als ze gebukt staan en een stuk bilnaad onder hun veel te krappe short gaapt. De dikke met zijn bril blijft maar foeteren. "Waar is de supermarkt die ze ons hadden beloofd? Er is niet eens een fuckin' kruidenier. We're in the middle of nowhere. Moeten we gras eten misschien?" Hij overdrijft, de GB Maxi is hier maar tien minuten stappen vandaan. En aan de catering op de camping is wel degelijk gedacht, daar tekent USA Hamburger voor. Het menu is beperkt. Pitta of hamburger, meer moet dat niet zijn. Die Engelsen vreten toch maar raak, dat weten ze in Charleroi zeker. De exploitant van de groezelige eetcaravan wrijft zich in de handen, dit wordt kassa. "Normaal staat het bij zo'n evenement vol met eetkramen", zegt hij. "Maar dit keer was ik de enige kandidaat, de concurrenten waren bang voor hooligans." Zelf heeft hij zich tegen alle risico's ingedekt: boven het kraam wappert een fletse Union Jack. "Jammer toch dat ik geen bier mag verkopen", mijmert hij.

Als hooligans worden we behandeld, als hooligans zullen we ons gedragen. Laurent Daix en Pascal Riga zijn er zich pijnlijk van bewust, ook al is het begrip self-fulfilling prophecy hen volstrekt onbekend. Beide anglofielen spreken geen gebenedijd woord Engels. We bieden maar al te graag onze diensten als tolk aan, want Laurent en Pascal hebben de sfeer op de camping doen opklaren. Ze stellen zich voor als supporters van Sporting Charleroi, belijden hun liefde voor de Premier League. En ze presenteren namens het Belgische volk hun excuses voor de povere ontvangst. "Een schande", vindt Pascal. "Engelse supporters worden als beesten behandeld. Kijk naar deze camping, het lijkt wel een dierentuin." De vergelijking is niet gek, passanten fietsen aan en af om de kampeerders te bekijken. Ils sont arrivés, klinkt het opgewonden, alsof het een invasie van marsmannetjes betrof. Laurent en Pascal willen het goedmaken, met een bak bier en een aanlokkelijk voorstel. Hebben ze geen zin om straks naar Italië-België te kijken in het lokaal van hun supportersclub, vlak bij het stadion?

En zo geschiedt. Laurent en Pascal hebben zich uitgesloofd. Voor de match krijgen de Engelsen een rondleiding. Monden vallen open van verbazing. Zo'n stadion hebben ze nog nooit gezien. "Crazy", vat een van de Engelsen het samen. "Zo'n steile tribune, dat zou in Engeland niet kunnen." Zelf zullen ze er nooit mogen plaatsnemen. Geen van onze twaalf gezellen heeft een ticket op zak. Hoeft ook niet. Hanging around and having fun, daar is het hen om te doen. Vijftig frank bedraagt de inkom in het supporterslokaal, maar de Engelse eregasten krijgen vrijstelling. Echt dankbaar zijn ze niet, ze gunnen onze Rode Duivels nauwelijks een blik. Ik probeer de tel bij te houden. Twaalf pinten in anderhalf uur, geen spoor van dronkenschap. Dit is maar een begin, straks zakken ze af naar de fontein op de place Charles II. Hoe ze de volgende dagen gaan doorbrengen? "Simpel", zegt een jonge kerel, "met bier drinken, voetbal kijken en naar vrouwen fluiten." Ik moet plots denken aan de wielerminnende agent die over Robbedoes waakt. Waarom de tijd niet doden met een museumpje? Zelden zo'n hilarische bulderlach gehoord.

Burgemeester Van Gompel: 'Waar zijn de robocops waarover jullie de mond vol hebben? De politie patrouilleert in hemdsmouwen, zonder helm. Discreet maar waakzaam, dat is onze aanpak. Voetbal in Charleroi moet een feest blijven' Een Nederlandse journalist verwonderde zich over de machtsontplooiing van de ordediensten: 'Dat werkt als een rode lap op een stier. In Marseille is het ook zo begonnen. Er was zoveel politie dat de hooligans wel moesten reageren, hun eer stond op het spel'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234