Maandag 27/06/2022

Park Chan-wook over zijn vergeldingsdrama Old Boy

'De vergelijking met Tarantino komt wellicht doordat ook mijn films om geweld en wraak draaien, met grote gevechtssc�nes en zwarte humor'

'Maak u klaar voor een dreun'

Oh Dae-su staat eindelijk tegenover de man die vijftien jaar van zijn leven 'gestolen' heeft. Maar hij weet nog steeds niet waarom. En nu dreigt die man zelfmoord te plegen! De brutale en virtuoze wraakoefening Old Boy leverde Park Chan-Wook in Cannes de prijs van de jury op, net toen ene Quentin Tarantino voorzitter was.

Cannes

Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

Het is uiteraard toeval, maar Old Boy van de Zuid-Koreaanse scenarist-regisseur Park Chan-wook is net als Man on Fire van Tony Scott, die ook deze week in roulatie komt (zie pagina 25), een harde, gewelddadige kidnap- en vergeldingsfilm. Beide filmmakers draaiden ook al eerder wraakthrillers. Voor Scott was dat het Kevin Costner-vehikel Revenge (1990), de 41-jarige Park Chan-wook maakte twee jaar geleden Sympathy for Mr. Vengeance. Maar behalve dat thema en de opwindende visuele flair waarmee ze het behandelen, zijn het toch wel twee totaal verschillende films, al was het maar omdat Scott duidelijk laat zien dat hij in hart en nieren een macho-actieregisseur is, terwijl Park Chan-wook ook laat doorschemeren - voor wie het wil zien - dat hij ooit filosofie gestudeerd heeft.

In Old Boy wordt Oh Dae-su (Choi Min-sik, die eerder al de hoofdrol vertolkte in Chihwaseon/Ivre de femmes et de peinture van Im Kwon-Taek) plots ontvoerd. Hij belandt in een cel, waar hij vijftien jaar lang gevangen gehouden wordt, zonder het minste idee waarom. Wat heeft hij gedaan? Wie heeft hij zoveel leed of schade berokkend om hem zolang van zijn vrijheid te beroven, en hem daarbij ook nog eens onwetend te houden? Even plots als zijn ontvoering wordt Oh Dae-su op een dag weer vrijgelaten. Nog steeds zonder een woord uitleg! Maar zijn kwelgeest daagt hem nu uit eindelijk te ontdekken wie hem 'gestraft' heeft en waarom. De zoektocht van Oh Dae-su (en van het publiek) kan beginnen. Hij wil nu echter niet alleen de waarheid kennen maar op zijn beurt ook wraaknemen.

Toen Old Boy dit jaar in Cannes in competitie gepresenteerd werd, weerklonk her en der de omschrijving 'tarantinesk' voor deze even brutale als gedurfde, even virtuoze als verrassende film. Maar vond juryvoorzitter Tarantino dat zelf ook? Blijkbaar wel, want Old Boy mocht naar huis met de Grand Prix du Jury, na de Gouden Palm de belangrijkste prijs in Cannes. Maar dat wist de Zuid-Koreaanse regisseur nog niet toen we hem vroegen wat hem zo aangetrokken had in dit boeiende, maar ook wel shockerende vergeldingsdrama.

Park Chan-wook: "Het scenario is heel losjes gebaseerd op een Japanse strip. Wat mij daarin vooral aansprak, was dat gegeven van een man die blijkbaar zonder reden wordt opgesloten, en hoe hij daardoor gedwongen wordt na te denken over wat hij voorheen met zijn leven heeft gedaan. Wat ik dan zelf heb toegevoegd, is dat die opsluiting deel uitmaakt van de wraakoefening van een ander personage en dat het echte wraakverhaal eigenlijk pas begint wanneer Oh Dae-su na jaren vrijkomt. De belangrijkste vraag is niet zozeer waarom hij werd opgesloten, maar waarom hij vrijgelaten werd. Dat wordt pas in de loop van het verhaal duidelijk, maar het heeft er uiteraard mee te maken dat het personage van Lee Woo-Jin - dat is de man die hem gevangen heeft gehouden - die tijd nodig had om hem van nog een derde persoon gescheiden te houden tot dat ouder is. Lee Woo-Jin moet dus ook die hele tijd wachten om wraak te kunnen nemen."

Oh Dae-su's enige contact met de buitenwereld in al die jaren van opsluiting is het tv-toestel in zijn cel. Op die manier verneemt hij bijvoorbeeld dat zijn vrouw vermoord is en dat hijzelf (aangezien hij spoorloos is) de voornaamste verdachte is. Hij kan via de tv ook vijftien jaar Koreaanse actualiteit volgen. Eveneens belangrijk is dat Oh Dae-su bepaalde vaardigheden leert, zoals gevechtstechnieken, die hem na zijn vrijlating nog zeer van pas zullen komen.

Televisie wordt in deze film voorgesteld als een nuttig instrument om te leren. Zat dat ook al in de manga-strip?

Park Chan-wook: "Dat Oh Dae-su de moord op zijn vrouw via die weg verneemt, zat niet in de manga, maar wel dat de tv voor hem de enige communicatie met de buitenwereld was. Ik had voordien eigenlijk een bloedhekel aan tv. Ik kijk jaarlijks hooguit een halfuurtje. Dat is dan de som van alle minuten die ik in een restaurant of in een bar voor de buis spendeer. Ik vind dat ik in mijn vrijetijd veel interessantere dingen kan doen, zoals met mijn dochtertje gaan wandelen, een boek lezen of films van anderen bekijken. Voor ik deze film maakte, zag ik televisie vooral als iets dat het publiek dom maakt, maar nu moet ik toegeven dat tv mensen soms kan redden, zoals in dit verhaal. Dat was voor mij dus een zeer interessant statement. In onze moderne samenleving is tv zeer gewoon en algemeen geworden, en vaak bekritiseerd. Maar uiteindelijk begon al die kritiek mij te vervelen. Ik wilde hier het tegenovergestelde doen en door televisie te prijzen de mensen ook op een andere manier over het medium laten nadenken."

De film begint zeer verrassend. Als kijker zit je meteen, voor je goed en wel begrijpt wat er precies gebeurt, midden in een bizarre scène. Op het dak van een gebouw staat een man. Eigenlijk bungelt hij achterwaarts al over de gapende diepte onder hem. Alleen met zijn das weerhoudt een andere man hem nog van een dodelijke val. De balancerende man is doodsbang, de andere is woest en angstaanjagend. Pas later in de film begrijp je wat die scène betekent, dat het in feite een flash-forward was.

Wat is de bedoeling van die opmerkelijke proloog?

Park Chan-wook: "In mijn vorige films hanteerde ik altijd een gestructureerde vertelstijl, zeker in de opening. Meestal laat je je publiek rustig weten waar het is en wat voor verhaal het mag verwachten. In Old Boy wilde ik eens iets totaal anders doen. Geen rustige introductie, maar veeleer iets dat je zeer plots en direct op de kijker loslaat, zonder dat die weet wat er precies aan de hand is. Ik wilde een plotse emotie losweken. Het publiek moest zich afvragen: wat gebeurt hier? Het eerste beeld is een close-up van een vuist, mijn manier om het publiek te vertellen dat het zich aan een klap mag verwachten. Een soort voorspelling. Iemand heeft net aan Oh Dae-su gevraagd wie hij eigenlijk is en zo kan hij zijn naam noemen en zich aan de kijker voorstellen."

Hier in Cannes wordt van Old Boy gezegd dat het een erg Tarantino-achtige film is. Vindt u dat vervelend of eerder een compliment?

Park Chan-wook: "Natuurlijk hou ik van de films van Quentin Tarantino, maar dat zijn slechts enkele van de vele honderden films die ik gezien heb. Het zou dus tegenover al die andere regisseurs niet fair zijn om te beweren dat ik alleen maar door Tarantino beïnvloed zou zijn. Toen ik het scenario voor deze film schreef, was ik trouwens vooral bezig met de lectuur van Sophocles en Carl Gustav Jung.

"Dat hier nu zo vaak over Tarantino gesproken wordt, heeft er natuurlijk mee te maken dat hij juryvoorzitter is en dat hij hier Kill Bill heeft gepresenteerd. Het is hier trouwens de eerste keer dat ik die vergelijking met Tarantino hoor. In Korea heeft dat nog niemand gedaan. Ik denk dat het vooral gebeurt omdat onze films om geweld en wraak draaien, omdat er grote gevechtsscènes in zitten, omdat ze zich in een typische mannenwereld afspelen en omdat we allebei graag zwarte humor gebruiken. Maar er zijn zoveel regisseurs die je met elkaar kunt vergelijken."

Er zit een dubbele incestthematiek in Old Boy. De ene situatie wordt eerder speels en onschuldig behandeld, de andere heeft extreem dramatische consequenties.

"Op het moment dat ik de relatie tussen broer en zus toon, weet het publiek al dat Lee Woo-Jin de kwade geest is die Oh Dae-su's leven wil vernietigen. Op die manier wilde ik laten zien dat die boosaardige man ooit een onschuldig, onwetend jongetje is geweest. Hij hield heel veel van zijn zusje en het begon allemaal als een spel. Ik wilde het contrast laten zien met de - totaal verschillende - man die hij geworden is. De andere relatie is zeer passioneel, maar die twee personages weten niet dat ze familie zijn, dus is er ook geen sprake van schuldgevoelens."

De film bevat een zeer lange, ononderbroken gevechtsscène. In een smalle gang staat Oh Dae-su tegenover een vijandige overmacht. De camera maakt de hele tijd zijdelingse travelshots, al naargelang Oh Dae-su aanvalt of teruggedreven wordt, maar er zit geen enkele cut in.

Hoe vaak hebt u dat gevecht laten overdoen?

Park Chan-wook: "Er waren achttien takes nodig. Ik heb gedraaid tot iedereen dodelijk vermoeid was."

Old Boy HHHH

Regie Park Chan-wook Vertolking Choi Min-sik, Yoo Ji-tae, Gang Hye-Jung Land Zuid-Korea Speelduur 119 minuten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234