Woensdag 26/01/2022

AchtergrondEuropa

Polen moet EU een miljoen per dag betalen zolang kritische rechters de mond wordt gesnoerd

Poolse mijnwerkers protesteerden afgelopen september bij het Europees Hof vanwege een opgelechte dwangsom die de sluiting van de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens moet afdwingen. Beeld EPA
Poolse mijnwerkers protesteerden afgelopen september bij het Europees Hof vanwege een opgelechte dwangsom die de sluiting van de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens moet afdwingen.Beeld EPA

Het Europees Hof van Justitie heeft Polen veroordeeld tot een dwangsom van 1 miljoen euro per dag zolang de omstreden Poolse Tuchtkamer die kritische rechters de mond snoert niet wordt afgeschaft of drastisch herzien. Warschau veroordeelde het vonnis onmiddellijk als ‘dwingelandij en chantage’.

Marc Peeperkorn

De uitspraak van het Hof is de volgende stap in een escalerend conflict over de rechtsstaat tussen Polen en de rest van de EU. Vorige week tijdens een EU-top zetten de meeste Europese regeringsleiders hun Poolse collega Morawiecki onder druk om te stoppen met de ondermijning van de onafhankelijke rechtspraak in Polen. Critici van de Poolse PiS-regeringspartij menen dat die op weg is naar een polexit: het vertrek van Polen uit de EU. Warschau ontkent dat.

De dwangsom van 1 miljoen euro per dag is de hoogste ooit die het Hof heeft opgelegd. De financiële straf volgt op de weigering van Polen om gehoor te geven aan een eerdere Hof-uitspraak dat de Tuchtkamer (die gevuld is met regeringsgezinde rechters) haaks staat op de Europese regels voor eerlijke rechtspraak. Vanwege die weigering stapte de Europese Commissie naar het Hof voor een dwangsom en kreeg gisteren haar zin.

125 miljard

Als Warschau niets verandert aan die Tuchtkamer en niet betaalt, kan de Commissie de verschuldigde miljoenen euro’s inhouden op de EU-subsidies waarop Polen recht heeft. Die financiële ruimte is er zeker: tot 2027 heeft Polen recht op ruim 125 miljard euro uit de EU-fondsen. Morawiekci kondigde vorige week tijdens de EU-top een hervorming van de Tuchtkamer aan, maar details ontbreken nog steeds.

In september legde het Hof al een dwangsom aan Polen op van 500.000 euro per dag omdat het de Turowmijn bij de Pools-Tsjechische grens niet sluit. Praag eiste die sluiting omdat de mijn grote natuurschade in Tsjechië veroorzaakt en kreeg gelijk van het Hof. Warschau heeft tot nog toe die dwangsom niet betaald, noch de mijn gesloten, waarmee de Commissie nu het bedrag (plus rente) op de EU-subsidies voor Polen zal korten.

Polen en de EU liggen al jaren in de clinch over wat de Commissie (en veel lidstaten) zien als de systematische ondermijning van de Poolse rechtsstaat door de PiS-regering. Eerder deze maand oordeelde het Poolse Constitutionele Hof dat sommige delen van het Europees Verdrag (onder andere die over de rol van het Europees Hof) strijdig zijn met de Poolse grondwet en dus niet rechtsgeldig in Polen. De Europese Commissie zal naar verwachting een zaak aanspannen tegen deze Poolse uitspraak bij het Europees Hof van Justitie.

Daarnaast overweegt de Commissie het nieuwe rechtsstaatmechanisme te activeren waarmee landen die de rechterlijke macht knevelen gekort kunnen worden op hun EU-gelden. Polen en Hongarije zijn furieus over dit voornemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234