Woensdag 05/10/2022

Politieke reacties op het aftreden van koning Albert II

Het aftreden van koning Albert lokt ook politieke reacties uit. Beeld AFP
Het aftreden van koning Albert lokt ook politieke reacties uit.Beeld AFP

Koning Albert II kondigde vanavond zijn troonsafstand aan ten gunste van zijn zoon Filip. Ook uit politieke hoek komen er reacties op de speech van de vorst.

N-VA: "Respect voor persoon van koning"
"We zijn het zeker niet altijd met elkaar eens geweest, bijvoorbeeld tijdens de regeringsonderhandelingen van 2010, maar wij betuigen ons respect voor de persoon van de koning." Dat stelt N-VA-voorzitter Bart De Wever in een reactie op de troonsafstand.

"De koning heeft ondertussen een leeftijd bereikt waarop hij alle recht heeft om uit het actieve beroepsleven te treden. We beseffen ook ten volle dat het koningschap van een democratisch verdeeld en geblokkeerd land alsmaar zwaarder weegt", aldus voorzitter De Wever. Hij besluit dat de vorst zich menselijk groot toonde in momenten van crisis zoals de Witte Mars en vindt het spijtig dat "de affaire Boël finaal een smet moest werpen op zijn persoon".

CD&V: "Danken de vorst voor zijn inzet"
CD&V heeft begrip voor de keuze van Albert II om troonsafstand te doen. "De voorbije jaren investeerde de koning vaak in de rol van rustpunt tijdens moeilijke regeringsvormingen en communautaire onderhandelingen. Een rol die hij op een correcte manier vervulde, maar die fysiek steeds meer van hem vergde", zegt partijvoorzitter Wouter Beke. "Nu de zesde staatshervorming bijna is afgerond, begrijpen we dat ook de koning aan een verdiend rustpunt toe is."

De Vlaamse christendemocraten danken de vorst "voor zijn inzet voor het land en zijn inwoners". De partij wijst erop dat kroonprins Filip nu voor de taak komt te staan "waarop hij jaren is voorbereid. Wij wensen hem de kracht en de inspiratie om deze belangrijke opdracht op de juiste wijze in te vullen", besluit Beke.

Groen: "Sterk koningschap"
Koning Albert II heeft zijn koningschap op een sterke manier ingevuld, maar niettemin is zijn aftreden een opportuniteit om te kiezen voor een ceremioniële invulling van het koningschap. Dat stelt Groen-voorzitter Wouter Van Besien.

Hij bedankt de koning voor de belangrijke rol die hij de laatste jaren heeft gespeeld in het ontwarren van de politieke knoop in de aanloop naar de staatshervorming. De groene voorman leerde de vorst naar eigen zeggen kennen tijdens de aanslepende regeringscrisis. "Koning Albert II is een minzaam man. Hij nam uitvoerig de tijd om naar de bekommernissen en wensen van de partijvoorzitters te luisteren en zocht constructief mee naar een oplossing. Af en toe met de nodige humor. Ik wil hem uitdrukkelijk bedanken voor het harde werk dat hij toen, ondanks zijn hoge leeftijd, heeft geleverd."

Open Vld: "Baken van rust en stabiliteit op momenten van crisis"
Open Vld neemt "met veel eerbied en respect" kennis van de beslissing van koning Albert II. Partijvoorzitster Gwendolyn Rutten wijst erop dat het staatshoofd vooral de voorbije jaren, vaak in moeilijke omstandigheden, de rol van neutraal bemiddelaar opnam. Dat heeft veel energie gevraagd, aldus Rutten. "We wensen hem dan ook nog vele mooie jaren toe."

De liberale voorzitster dankt de koning "voor zijn jarenlange toegewijde inzet voor ons land en zijn inwoners. Zeker op momenten van crisis was Koning Albert II een baken van rust en stabiliteit. In de dagelijkse omgang met burgers en gezagsdragers straalde hij warmte en vertrouwen uit. Zijn milde humor bleek telkens weer van onschatbare waarde", aldus Rutten.

Volgens Open Vld-vicepremier Alexander De Croo toont de troonsafstand van Albert dat ons land nu "in stabiel vaarwater is gekomen na enkele moeilijke jaren". "Het is nu aan troonopvolger Filip om in de voetsporen van zijn vader te treden en zijn grondwettelijke rol van koning met evenveel wijsheid en toewijding op te nemen."

Demotte: "Sleutelfiguur in evolutie naar nieuw België
Minister-president van de Waalse regering en de Franse gemeenschapsregering Rudy Demotte (PS) heeft in een reactie op de aankondiging van het aftreden van de koning de vorst geprezen als 'een sleutelfiguur' in de evolutie naar een 'nieuw België'.

Volgens Demotte voelde koning Albert de tijdgeest en de veelzijdige realiteit van het land goed aan en "wist hij gedurende zijn hele regeerperiode de delicate rol te spelen die hem toekomt". Dat deed hij volgens Demotte met een 'extreme finesse' en 'realistische staatszin'.

Demotte brengt ook de 'bepalende actie' van de koning in de institutionele crisis van de voorbije jaren in herinnering. Het optreden is volgens de minister-president symbolisch voor "de capaciteit die de koning steeds heeft gehad om partijen te verzoenen rondom een gemeenschappelijk belang en om oplossingen te faciliteren".

LDD: Monarchie nu aanpassen
LDD vindt dat de regering er voor moet zorgen dat de opvolger van Albert II enkel nog ceremoniële taken mag uitvoeren. Daarnaast moeten ook de dotaties aan banden worden gelegd, stelt Jean-Marie Dedecker in een reactie op de troonsafstand van koning Albert II.

"Nu Albert van Saksen Coburg heeft besloten om zijn troon over te dragen aan zijn oudste zoon Filip, is het zeer belangrijk dat de regering met zijn opvolger een nieuwe afspraak maakt over diens toekomstige bevoegdheden. Zonder enige grondwetswijziging kan de regering meteen beslissen dat de vorst voortaan niet meer optreedt bij het vormen van een federale regering", aldus Dedecker.

Kris Peeters: Betrokkenheid en interesse voor Vlaanderen
"Ik heb koning Albert II verschillende keren persoonlijk ontmoet en gesproken", zegt Peeters. "Daarbij vielen mij steeds zijn betrokkenheid en interesse voor Vlaanderen op."

"Ik apprecieer enerzijds de wijze waarop de koning steeds positief gestaan heeft ten aanzien van de staatshervormingen die de staatsstructuur van ons land hebben bijgesteld en zijn blijven bijstellen, zodat de deelstaten een aangepast beleid voor hun inwoners kunnen voeren. Anderzijds apprecieer ik ook de wijze waarop hij steeds de deelstaten respectvol heeft behandeld."

Peeters wenst Albert II nog vele jaren een goede gezondheid en prins Filip alle succes als toekomstige koning.

Joëlle Milquet: Intelligentie, menselijkheid en staatszin
Koning Albert II is een gemoedelijke vorst, vol humor en in staat om de meest complexe politieke crises te helpen oplossen. Dat zegt minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet (cdH).

Milquet is naar eigen zeggen erg geraakt door het nieuws dat onze vorst wil aftreden. Ze begrijpt en respecteert wel de redenen die hij aanhaalt, en wil voor alles haar genegenheid, haar erkenning en diep respect uitdrukken. "Koning Albert heeft de laatste twintig jaar van de geschiedenis van ons land getekend door zijn intelligentie, zijn menselijkheid, zijn staatszin. Hij is een gemoedelijke vorst, vol humor en in staat om de meest complexe politieke crises te helpen oplossen."

De vicepremier is de vorst erkentelijk voor zijn overtuiging, zijn eenvoud en zijn inzet voor de bevolking. Ze herinnert aan de belangrijke rol die hij heeft gespeeld tijdens de jongste institutionele crisis en aan zijn inspanningen om "de eenheid van het land te stimuleren, om de diversiteit van de bevolking, het samenwerkingsfederalisme en de goede democratische werking van onze instellingen te bevorderen". Ze wenst de toekomstige koning een succesvol bewind toe en verzekert hem van al haar steun.

Jean-Luc Dehaene: Moderne koning
Dehaene was eerste minister toen Albert II na het overlijden van koning Boudewijn in 1993 onverwacht de troon moest bestijgen. "Hij deed dat in het volle plichtsbesef", herinnert het CD&V-Europarlementslid zich.

De eerste jaren was Albert volgens Dehaene sterk beïnvloed door "het model van zijn broer" Boudewijn, maar nadien ontwikkelde de koning "een eigen, veel meer open stijl" en groeide hij uit tot een "moderne koning". Albert moeide zich minder met de politiek en hield zich op de achtergrond, maar "op momenten van crisis speelde hij zijn rol", aldus Dehaene.

Dehaene reageerde "verrast" op de aankondiging van het aftreden. "Maar het moment is niet slecht gekozen, in een politiek kalmere periode", zo zei hij op de VRT-televisie. De oud-premier verwees naar het recente afscheid van paus Benedictus XVI en de Nederlandse koningin Beatrix. Dehaene heeft er ook vertrouwen in dat kroonprins Filip klaar is om de fakkel over te nemen. "De functie beïnvloedt de man", verluidde het.

Louis Michel: Filip kan ons verrassen
Volgens Europees parlementslid en voormalig vicepremier Louis Michel heeft koning Albert II herhaaldelijk laten verstaan dat "met de verwachtingen van iedereen in België en met name met de meer pregnante verwachtingen in Vlaanderen" rekening dient te worden gehouden.

Volgens Michel liep het koningschap van Albert parallel met "de 20 meest gevoelige jaren in de Belgische politiek". Volgens de MR-politicus was Albert II de koning "die het best heeft begrepen wat het volk wilde". Zo was hij zich bijvoorbeeld snel bewust van de "institutionele evolutie" in het land.

Louis Michel zegt ook vertrouwen te hebben in prins Filip. Volgens Michel beschikt hij over de capaciteiten om zijn vader op te volgen. "Ik weet al langer dat hij klaar is. Hij heeft er zin in. Hij heeft echt appetijt om aan die functie te beginnen". Volgens Michel moet Filip echter niet proberen "een kopie" te worden van zijn vader. "Net zoals Albert geen kopie was van Boudewijn. Hij kan ons verrassen", aldus nog Michel.

Charles Michel: Dicht bij het volk, gemoedelijk en met een verfijnde blik op de nationale politiek
In zijn 20 jaar koningschap heeft koning Albert II "een cruciale rol gespeeld voor de stabiliteit van het land". Dat zegt MR-voorzitter Charles Michel in een reactie op de troonsafstand van Albert. "Koning Albert II was een grote koning die steeds ten dienste stond van het land. Hij is in 1993 zijn plots overleden broer Boudewijn opgevolgd en is er meteen in geslaagd zijn stijl te ontwikkelen, dicht bij het volk, gemoedelijk en met een verfijnde blik op de nationale politiek", aldus de MR-voorzitter.

Namens zijn partij benadrukt Michel ook de "essentiële rol" van koning Albert in de verschillende politieke en institutionele crisissen die ons land de voorbije 20 jaar heeft meegemaakt. "Zijn perfecte kennis van de Belgische politiek, het leven van de burgers en van de wensen van de gemeenschappen in ons land hebben er vaak voor gezorgd dat koning Albert II de politieke spelers naar een compromis heeft geleid. Dat is vooral duidelijk gebleken bij de laatste politieke crisis in 2010", aldus Michel.

De MR-voorzitter drukt ook zijn steun uit voor troonopvolger prins Filip. Door zijn handelsmissies heeft prins Filip de nodige economische, sociale en politieke ervaring opgedaan om zijn nieuwe verantwoordelijkheden op te nemen, meent Michel.

Johan Vande Lanotte: Niet twijfelen aan capaciteiten prins Filip
Sp.a-vicepremier Johan Vande Lanotte ziet geen redenen om te twijfelen aan de capaciteiten van prins Filip om zijn vader op te volgen als staatshoofd. "De rol van de koning is goed gedefinieerd. Iedereen vervult de functie met zijn eigen stijl", zei hij vandaag. Hij zei wel verrast te zijn over het tijdstip van de aankondiging. De koning had daar enkel met de premier over gesproken, aldus de sp.a'er.

Het was de uitdrukkelijke wens van de koning om zelf het kernkabinet in te lichten en zijn dankbaarheid uit te drukken over de samenwerking met de regering. Vande Lanotte vond het opmerkelijk dat de koning zeer emotioneel toelichting gaf bij het feit dat hij zich onvoldoende fit voelde om zijn functie uit te voeren.

De sp.a-vicepremier relativeerde ook de rol van de koning bij de regeringsvorming. Het is niet de koning die alle problemen van het land moet oplossen. "De regering moet het land besturen, de koning is de dienaar van het land." Verwijzend naar de lange regeringsvorming in 2010, benadrukte hij dat het de verkozenen en de partijen zijn die hun verantwoordelijkheid moeten opnemen en vermijden dat dit in de toekomst nog gebeurt.

Vlaams Belang: Republiek nu
Volgens Vlaams Belang is het aftreden van koning Albert II het uitgelezen moment om een definitief punt te zetten achter de monarchie. Een delegatie van de partij ging ook al actie voeren aan het paleis.

"Naar aanleiding van deze gebeurtenis, zal onze partij niet plaatsnemen in het rijtje politici dat zich straks zal verdringen om de koning te prijzen voor zijn 'inzet voor het land'", stelt Vlaams Belang. "Daarvoor heeft ook deze Saksen Coburger de voorbije twintig jaar namelijk iets te veel en iets te nadrukkelijk de zijde gekozen van de Franstalige minderheid in dit land, en zich feitelijk opgeworpen als de koning der Walen. Onze partij is evenmin de talrijke financiële malversaties in en rond de koninklijke familie vergeten, die een goede illustratie vormen van de instelling."

Vlaams Belang spreekt de hoop uit dat Albert II de laatste koning der Belgen zal zijn geweest. "De monarchie is een aftandse, geldverslindende en ondemocratische instelling die niet thuis hoort in het Vlaanderen van de eenentwintigste eeuw. Laat ons dit momentum daarom aangrijpen om het debat op gang te brengen over de rol, de toekomst en wat ons betreft het einde van de monarchie."

Yves Leterme: Grote empathie
Koning Albert II toonde "een grote empathie voor wat bij de bevolking leefde" en speelde een belangrijke begeleidende rol in "de totale hervorming van de Belgische instellingen". Zo heeft oud-premier Yves Leterme gereageerd op het nieuws van het aftreden van de vorst.

Albert II trad aan in het jaar dat België met de Sint-Michielsakkoorden een federale staat werd en zijn twintig jaar durende koningschap viel samen met de zoektocht naar een nieuw evenwicht tussen de federale staat en de gewesten en gemeenschappen, zo schetste Leterme op de VRT.

Dat proces verliep af en toe moeilijk. "De koning is ook een persoon, met ideeën, doordrongen van plichtsbesef, die België ziet in een bepaalde context en een bepaalde inhoud eraan geeft. Dat er niet altijd op een niet-neutrale manier over wordt gecommuniceerd, lijkt me logisch, dat er nu en dan momenten zijn dat persoonlijke inschatting, visie en gedrevenheid ook speelt", aldus Leterme.

Leterme vestigde ook de aandacht op de "elementen van continuïteit" die de toespraak van Albert II vandaag bevatte. De oud-premier onderstreepte daarbij dat de koning aangaf dat zijn keuze is ingebed in het respect voor de instellingen, dat hij het volle vertrouwen geeft aan zijn opvolger en de bevolking een eresaluut gaf.

Didier Reynders: Veel respect voor zeer moeilijke beslissing
MR-vicepremier Didier Reynders zei veel respect te hebben voor de moeilijke beslissing van de koning. Koning Albert bracht de boodschap met veel emotie over, aldus Reynders, die net als zijn collega's verrast was over het tijdstip van de aankondiging. "We zullen proberen de transitie zo goed mogelijk te laten verlopen", voegde hij eraan toe.

De minister van Buitenlandse Zaken zei op basis van de vele buitenlandse missies die hij met de kroonprins uitvoerde dat Filip klaar is voor zijn nieuwe taak. Hij zal zijn functie met een andere stijl uitoefenen, maar hij is dan ook een andere man. Reynders wees er nog op dat Filip nu enkele maanden als koning kan functioneren voor hij met verkiezingen en de onvermijdelijke regeringsvorming geconfronteerd zal worden.

Mark Rutte: Nederland is koning Albert dankbaar
"Nederland is koning Albert dankbaar voor de manier waarop hij zich altijd heeft ingezet voor de vriendschap tussen België en Nederland." Dat zei de Nederlandse premier Mark Rutte. Rutte zei met groot respect kennis te hebben genomen van het besluit van koning Albert om zijn ambt over enkele weken over te dragen aan zijn oudste zoon prins Filip.

"De toespraak van de koning markeert een bijzonder en indrukwekkend moment dat bij velen in België emotie zal oproepen, net als een paar maanden geleden bij ons", aldus Rutte. Namens het kabinet sprak hij zijn grote bewondering uit voor de manier waarop koning Albert 20 jaar geleden op bijna 60-jarige leeftijd het koningschap op zich nam na het overlijden van zijn broer, koning Boudewijn.

"Het was een zware taak die plotseling op zijn pad kwam en die hij met grote inzet en met steun van koningin Paola heeft vervuld. Zo heeft hij veel voor België betekend. En ook in Nederland hebben we hem leren kennen als een man die grote verantwoordelijkheidszin koppelde aan een warme persoonlijkheid. Iemand ook die zich steeds heeft ingezet voor de vriendschap tussen België en Nederland. Daarvoor zijn we hem dankbaar", zei de premier nog.

Rutte sprak verder zijn felicitaties uit in de richting van prins Filip die zijn vader op 21 juli opvolgt.

Herman Van Rompuy: Stabiliteit
Van Rompuy beklemtoonde dat de koning in België niet regeert, maar wel "een grote rol" speelt wanneer er geen regering is, doorgaans na verkiezingen. De aanslepende politieke crisis van 2010 en 2011 heeft de vorst "erg getekend", zo weet de oud-premier, maar hij heeft "de stabiliteit verzekerd". "Dat is zijn blijvende verdienste", luidde het.

Volgend jaar vinden in België belangrijke federale en regionale verkiezingen plaats. De koning verwees naar zijn leeftijd en gezondheid als beweegredenen voor zijn aftreden. "Het vooruitzicht op een lange crisis heeft hem afgeschrikt", zei Van Rompuy op de VRT-televisie.

Kroonprins Filip is volgens de voorzitter van de Europese Raad klaar om de functie op te nemen. Van Rompuy beklemtoonde daarbij dat het momenteel niet opportuun is om na te denken over de rol van de koning. "Dit is niet het moment voor grote institutionele hervormingen."

Alexander De Croo: Moeilijk met fysieke eisen van rol
België is een parlementaire monarchie, benadrukte Open Vld-vicepremier Alexander De Croo. De verkozenen moeten de rol vastleggen van de koning, die in tegenstelling tot in heel wat andere landen de eed aflegt tegenover parlementsleden, en niet voor een hoge rechter of op een bijbel. "De functie maakt de man, dus moeten we zien hoe koning Filip zijn rol zal invullen", zei hij.

De Croo erkende dat ook hij verrast was over het tijdstip van de aankondiging, maar niet over het feit dat hij troonsafstand doet ten voordele van zijn zoon Filip. Hij had het reeds een tijdje moeilijk met de fysieke eisen van zijn rol, waardoor hij zijn functie niet meer kon vervullen zoals hij dat wilde. "Wij kunnen niet anders dan zijn keuze te respecteren", luidde het nog.

Sabine de Bethune en André Flahaut: Grote toewijding
De voorzitters van Senaat en Kamer, Sabine de Bethune en André Flahaut, wachten nog drukke dagen. Op 21 juli legt prins Filip immers de eed af als koning voor de Verenigde Kamers. Daarvoor dient onder meer het halfrond van de Kamer grondig hertimmerd te worden. Het was dan ook geen toeval dat ze reeds vanavond langs gingen bij premier Di Rupo voor overleg.

In een gezamenlijke mededeling danken ze koning Albert voor de wijze waarop hij gedurende 20 jaar koningschap zijn opdracht heeft vervuld. Zij zijn hem ook erkentelijk voor de grote toewijding waarmee hij het land heeft gediend. Daarbij toonde hij steeds zijn verbondenheid met de bevolking en vertolkte hij hun bezorgdheid. "De Voorzitters van de Senaat en de Kamer wensen Prins Filip kracht en moed bij het opnemen van zijn nieuwe verantwoordelijkheden", aldus nog de mededeling.

Sabine de Bethune zei dat ze met spijt het nieuws over het aftreden had vernomen, maar dat ze alle begrip heeft voor zijn beslissing. Ze heeft er alle vertrouwen in dat prins Filip klaar is voor zijn opdracht. Ze omschreef hem als iemand die dicht bij de mensen staat en een moderne vader is.

Ook André Flahaut vindt dat Filip klaar is "en anders zijn wij daar om hem te helpen". Het moment van de troonswissel is volgens hem goed gekozen, nu de begroting op koers gebracht is, de zesde staatshervorming klaar is, en de kroonprins nog tijd heeft om zich in zijn rol in te werken voor de volgende verkiezingen eraan komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234