Maandag 26/09/2022

Politieke soap van de ergste soort

In Denderleeuw is de onbestuurbaarheid uitgeroepen. De coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld was al bijzonder moeilijk tot stand gekomen. Maar nu is er opnieuw een breuk. De oorzaak? Gemeentepolitiek op zijn smalst, met stinkende dossiers, vetes en wederzijdse beschuldigingen.

Het is een tragikomisch zicht, de vergadering van het schepencollege dinsdagmiddag in het betonnen gemeentehuis van Denderleeuw, Oost-Vlaanderen. Burgemeester Jan De Dier (N-VA) zit wat verdwaasd aan het hoofd van de tafel. Rond hem drie schepenen, twee van zijn eigen partij en een liberaal. De andere stoelen blijven leeg in het muffe lokaal, zo typisch voor administratieve gebouwen uit de jaren tachtig. De christendemocraten komen niet opdagen. Terwijl er gesproken wordt over de vergunning van een nieuwe woning en de aanleg van een zwembad, lopen journalisten binnen en buiten. Het personeel van het gemeentehuis heeft een grote thermos koffie voorzien.

De journalisten stellen steeds dezelfde vraag aan De Dier: taak nummer één van verkozen politici is toch hun dorp of stad - ze zijn er hier zelf nog niet goed uit - besturen? De inwoners geven wat hen beloofd is? Maar sinds de gemeenteraadsverkiezingen in 2012 strijden politici hier maar om één ding, lijkt het wel: hun eigenbelang. De burgemeester, voordien huisarts, zucht en schudt. "Ik kan goed begrijpen dat iemand die niet uit Denderleeuw komt zich afvraagt: waar zijn die mensen in godsnaam mee bezig? Ik snap het ook niet helemaal meer. CD&V heeft er alles aan gedaan om met ons te kunnen besturen, zonder de socialisten. En nu willen ze niet meer."

De feiten: N-VA gaat bij de lokale verkiezingen, intussen twee jaar geleden, van één naar zeven zetels en klikt zich vast aan CD&V. Het centrumrechtse blok telt elf zetels. Tegelijk tekenen de socialisten en liberalen op de verkiezingsavond al te voortvarend een voordrachtsakkoord voor een paarse coalitie. Ook zij zijn, samen met de zetel van Groen, dat hier Open heet), goed voor elf zetels. De overige drie zijn in handen van Vlaams Belang.

Het zijn die stemmen die de doorslag zullen geven, en de extreem rechtse partij maakt er geen geheim van dat ze naar CD&V en N-VA zullen gaan. Maar een coalitie met gedoogsteun van extreem rechts en het einde van het cordon sanitaire zien de nationale partijtoppen niet zitten. Een hele reeks onderhandelaars, van Herman De Croo (Open Vld) over Ben Weyts (N-VA), vindt geen oplossing. Tot de Oost-Vlaamse gouverneur, wijlen André Denys (Open Vld), een doorbraak forceert: de liberalen sluiten zich vijf maanden na de verkiezingen aan bij centrumrechts (N-VA en CD&V).

Platte beledigingen

Hoera? Niet echt. De coalitievorming is vooral zo zwaar verlopen door persoonlijke vetes, niet door ideologische tegenstellingen. En ook in de daaropvolgende tijd blijven de verwijten, beschuldigingen en soms gewoon platte beledigingen in het rond vliegen. Aanvankelijk nog tussen 'de verliezer' sp.a en 'de winnaars' N-VA en CD&V.

Zo wordt aftredend sp.a-burgemeester Jo Fonck in deze krant omschreven als een "verlicht despoot". Zijn partijgenoot en gewezen schepen Yves De Smet wordt neergezet als een ongeleid projectiel, "iemand waarvoor zelfs de carnavalsverenigingen schrokken toen hij dronken binnenstapte op zijn eerste vergadering". In een niet gepubliceerde opiniebijdrage schiet Marc Cottyn, advocaat, socialist en vriend van Fonck, terug. Hij haalt een reeks onfrisse dossiers aan waarin CD&V'ers figureren. Cottyn vindt het onder meer "erg toevallig dat een CD&V'er jarenlang een sociale woning verhuurd heeft aan het OCMW, tegen een veel te hoge huurprijs".

Maar ook binnen de meerderheid valt de boel verbazend snel uit mekaar. Met het bekende gevolg: nog maar pas getrouwd en sinds maandag alweer gescheiden. CD&V wil niet verder. Officieel omdat N-VA in Denderleeuw "gewoon te rechts is", zegt schepen Jan De Nul - niet de gelijknamige baggeraar. "De macht van het getal wordt gebruikt. We worden niet gerespecteerd", klinkt het. Maar iedereen weet dat de oorzaak van de breuk niet inhoudelijk is, maar persoonlijk.

Een vermeend fraudedossier heeft hiervoor gezorgd. Tijdens de vorige legislatuur zou onder auspiciën van CD&V-kopman De Nul geknoeid zijn met een aanbesteding voor zonnepanelen op de gemeentegebouwen. Een bedrijf waarin zijn vrouw betrokken is, zou onterecht aan het langste eind getrokken hebben. Wanneer de oppositie het dossier daarom begin dit jaar opvraagt, blijkt het verdwenen uit het archief. Zomaar spoorloos.

Het dossier wordt op vraag van N-VA weer samengesteld en bezorgd aan Oost-Vlaams gouverneur Jan Briers. Die laat aan de burgemeester in vertrouwen weten dat er geen maatregelen zullen volgen van zijn kant, maar dat hij het dossier wel gaat overmaken aan het gerecht. Het parket is vandaag bezig met een onderzoek. Bij CD&V gelooft men dat N-VA het dossier daar heeft bezorgd, om hen een loer te draaien. De Dier ontkent dit, maar antwoordt wel dat hij het onderzoek volop steunt. Wat zijn coalitiepartner alleen nijdiger maakt.

Gepikeerd

Daarnaast borrelen er nog een aantal kleine en piepkleine ergernissen. Of hoe moeten we het anders noemen wanneer CD&V gepikeerd reageert als N-VA een persbericht uitstuurt over de beslissing "omtrent de wijziging van de subsidieregeling bij de aankoppeling aan een gescheiden riolering", maar daarin 'domweg vergeet' de bevoegde christendemocratische schepenen te vermelden?

Is het echt een vertrouwenscrisis waard als CD&V terugkomt op het plan van N-VA om alleen Nederlandstalige informatiefilmpjes te tonen in de gemeentescholen? In het schepencollege wordt gekibbeld zoals op de speelplaats van de lagere school. In de gemeenteraad moeten de verkozenen van Vlaams Belang zeggen dat het toch wel iets te onnozel wordt.

Matthias Diependaele, de dealmaker van N-VA in Oost-Vlaanderen, hoort dit ook. Wanneer het Vlaams Parlementslid deze zomer beseft dat het verkeerd loopt in Denderleeuw, roept hij er de CD&V-ancien Etienne Schouppe en Marc Roman, de voorzitter van de provincie Oost-Vlaanderen, bij. Het drietal luncht vier weken terug in Gent. Ze zijn het snel eens: deze relletjes zijn niet genoeg om de coalitie op te zeggen. Er wordt beslist om een afkoelingsperiode van een paar weken in te stellen. Daarna zullen ze wel zien.

In Denderleeuw willen ze niet meer wachten. Trop is te veel. Het mogen dan pietluttigheden zijn, voor CD&V gaat het niet meer. Een aantal gemeenteraadsleden stuurt zijn kat naar officiële vergaderingen. En als ze wel opdagen, dan stemmen ze geregeld tegen hun eigen meerderheid. Diependaele belt naar Schouppe. Die kan alleen antwoorden: 'We hebben ze niet meer in de hand, sorry.' Op vragen voor een nieuwe verzoeningspoging komt geen antwoord meer.

Het is vandaag aan Briers om de situatie te ontmijnen. Al proef je ook in zijn woorden wat radeloosheid. De gouverneur zegt: "Het wordt een lastige taak. Ik hoop dat iedereen in Denderleeuw beseft dat ze eerst en vooral de plicht hebben om te besturen. Alle menselijke zaken moet men daarbij opzijschuiven. Hoe moeilijk dat voor sommigen ook mag zijn. Het probleem gaat heel diep. De conflicten stapelen zich al jaren op."

Briers moet sowieso eerst proberen te bemiddelen tussen N-VA en CD&V. Pas als die opdracht mislukt, kan er gedacht worden aan een nieuwe ploeg. Voor centrumrechts lijkt er weinig hoop. De gouverneur heeft vorige week al eens samengezeten met de verschillende partijen, maar dat heeft niets opgeleverd. Het meest waarschijnlijke scenario is dat waarin CD&V zich opnieuw koppelt aan sp.a. Die partijen hebben, met de steun van een onafhankelijk gemeenteraadslid, een meerderheid.

Weddenschap

Al kan de vraag gesteld worden hoe robuust die ploeg is. Er zijn niet bijzonder veel CD&V'ers die nog door dezelfde deur kunnen met socialisten, en omgekeerd. Fonck en De Smet zijn de beledigingen van na de verkiezingen allicht niet vergeten. Als er een rooms-rode coalitie komt, dan wrijven de bookmakers in café Sportwereld en café Standaard op het marktplein van Denderleeuw zich in de handen. Het wordt een mooie weddenschap: hoe lang houdt de nieuwe coalitie stand?

Maar nog even terug naar de overkant van de markt, naar het schepencollege. De Dier is ervan overtuigd dat er een 'vuile handen'-coalitie komt, zoals hij een samenwerking tussen sp.a en CD&V noemt. Hij ziet geen toekomst meer met CD&V, toch niet als die geleid wordt door De Nul. "Tijdens de vorige legislatuur zijn er dingen gedaan door die partijen die het daglicht moeilijk verdragen. Wij willen daar transparant in zijn, maar blijkbaar is De Nul erg zenuwachtig. Met reden? Dat moet het gerecht beslissen. Ik hoop dat het onderzoek nog deze legislatuur afgerond wordt. Dat is belangrijk voor ons, dat begrijp je wel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234