Dinsdag 27/09/2022

Popsongs en de ontspoorde trein van Mao

nieuw

platform/zhan tai HHHHI Regie: Jia Zhang-ke

Brussel

Van onze medewerker

Luc Joris

Met zijn onder meer in Brussel (L'Age d'or-prijs) bekroonde realistische en maatschappijkritische debuut Xiao Wu, Artisan Pickpocket (1997) reveleerde de onafhankelijke Chinese cineast Jia Zhang-ke zich als een belangrijk nieuw talent. Dit jaar was hij present in de officiële competitie in Cannes met Unknown Pleasures, opnieuw een film over het identiteitsverlies van moderne Chinese jongeren uit de provincie. Tussenin draaide Jia Zhang-ke dit even boeiende als ludieke portret, zijn meest ambitieuze film totnogtoe, over de culturele, economische en ideologische veranderingen in China tussen 1979 en 1990.

In het begin van Platform (de versie van 198 minuten zoals gepresenteerd op het festival van Venetië werd inmiddels met drie kwartier ingekort) situeert zich een opmerkelijke scène tussen een vader en zijn zoon, Minliang, het eigenlijke hoofdpersonage. "Wat voor een broek is dat?", vraagt de pa wijzend op het nieuwe kledingstuk van de bebrilde tiener. "Klokkenpijpen", antwoordt Minliang. Vervolgens gebiedt de vader hem om neer te hurken. "Daar kun je toch niet mee werken." "Ik ben een artiest." "Je klinkt meer als een kapitalist." "Ik hoor het al, de generatiekloof", zucht Minliang. Het is slechts een van de vele voortreffelijk getekende momenten van deze meesterlijke sociaal-historische kroniek, voornamelijk gesitueerd in het ommuurde en afgelegen stadje Fenyang (de noordelijke provincie Shanxi, op ruim 700 kilometer van Peking), maar van die generatiekloof is er ook sprake binnen de huidige Chinese film. De uitgesproken documentaire stijl van nieuwe jonge cineasten als Jia (°1970, Fenyang), breekt immers radicaal met de visuele pracht van de zogenaamde Vijfde Generatie (Zhang Yimou, Chen Kaige) waarmee de Chinese film in het midden van de jaren tachtig internationaal doorbrak.

De titel van de film is een expliciete verwijzing naar een populaire Chinese popsong uit de jaren tachtig over hoop, maar hij slaat ook op een treinperron, zowel een vertrek- als eindpunt, een metafoor voor China waar iedereen nog altijd op de juiste trein wacht. In Platform worden de liefdesperikelen en culturele omzwervingen gevolgd van Mianling, zijn vriend Ruijuan en hun respectieve vriendinnen Chang Jun en Zhong Pin. In 1979, enkele jaren na de dood van Mao, brengen ze met hun gesubsidieerd theatergezelschap Culturele Groep voor Boeren, propagandistische stukken als eerbetoon aan de overleden partijleider. Stilaan ruimen de principes van de culturele revolutie plaats voor een westers georiënteerde, staatsgeleide markteconomie en de theatergroep wordt geprivatiseerd tot een onafhankelijke, rondreizende rockgroep, de All Stars Rock 'n Breakdance Electronic Band, met een repertoire van punk, disco en pop. Eenmaal op tournee worden ze geconfronteerd met een realiteit die nog een stukje neerdrukkender is dan in hun geboortestad.

Regiseur Jia Zhang-ke schildert die radicale culturele en economische veranderingen in lang aangehouden shots, gedraaid met een vaste camera, maar van een echt rigide realisme is er geen sprake (hij maakt bijvoorbeeld stilistisch mooi gebruik van kleuren). Nooit voordien werd die culturele omwenteling, de politieke verwikkelingen, de invloed van subculturen als muziek en mode en de sociale implicaties daarvan zo indrukwekkend en indringend weergegeven.

Platform/Zhan Tai met Wang Hong-wei, Zhao Tao, Liang Jing-dong, Yang Tian-yi.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234