Dinsdag 25/01/2022

NieuwsMacedonië

Premier Noord-Macedonië treedt af na forse nederlaag bij verkiezingen

De Noord-Macedonische premier Zoran Zaev maakte zondagavond zijn aftreden bekend.  Beeld AP
De Noord-Macedonische premier Zoran Zaev maakte zondagavond zijn aftreden bekend.Beeld AP

De Noord-Macedonische premier Zoran Zaev, die ervoor zorgde dat een decennialang conflict met Griekenland werd bijgelegd, legt zijn ambt neer na een teleurstellende uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen. Zijn sociaaldemocratische partij SDSM verloor fors van de centrumrechtse VMRO-DPMNE.

Casper Luckerhof

Hoewel nog niet alle stemmen officieel zijn geteld, bleek zondag al dat de Noord-Macedonische sociaaldemocraten van SDSM niet zonder kleerscheuren uit de gemeenteraadsverkiezingen komen. De belangrijkste strijd, die om het burgemeesterschap van de hoofdstad Skopje, werd gewonnen door de centrumrechtse VMRO-DPMNE, een partij met sterk nationalistische tendensen.

Het lijkt erop dat die partij in minstens de helft van de tachtig Noord-Macedonische gemeenten de overwinning behaalt. De sociaaldemocraten behaalden in minder dan twintig gemeenten een meerderheid van de stemmen. “Ik neem de verantwoordelijkheid voor deze uitslag en treed af als premier en leider van de SDSM”, aldus Zaev zondag vanuit het hoofdkwartier van zijn partij.

Bestaande coalitie

Volgens hem hoeft zijn aftreden niet te leiden tot vervroegde parlementsverkiezingen, omdat de bestaande coalitie op oude voet verder kan gaan met een nieuwe premier. Daar denkt de VMRO-DPMNE anders over: “De regerende partij heeft haar legitimiteit verloren. Dit is een nieuwe realiteit. De beste weg vooruit is nu nieuwe verkiezingen uitschrijven”, zo reageerde de centrumrechtse leider Hristijan Mickovski.

De val van Zaev is opvallend, omdat hij Noord-Macedonië de afgelopen jaren min of meer in het zadel van de internationale gemeenschap hielp. Na zijn aantreden in 2017 beslechtte hij een oud conflict met Griekenland over de naam van het land. Macedonië ging verder als ‘Noord-Macedonië’, en nam daarmee expliciet afstand van de Griekse noordelijke provincie die ook Macedonië heet. Door deze stap kon Noord-Macedonië in 2020 toetreden tot de NAVO. Voorheen was dat onmogelijk, omdat Griekenland dat altijd blokkeerde.

EU

Door de naamsverandering kwam ook een toekomstig toetreden tot de EU op tafel te liggen. Vorig jaar werd er aangedrongen op de eerste verkennende gesprekken, maar die strandden al snel omdat Bulgarije er dwars voor ging liggen. Dat heeft te maken met een cultureel en nationalistisch conflict. Bulgarije wil dat buurland Noord-Macedonië formeel erkent dat de Macedonische taal van oorsprong Bulgaars is, en dus in feite geen op zichzelf staande taal, maar eerder een dialect. Ook wil Bulgarije dat de regering van Noord-Macedonië afstand neemt van claims dat er nog Macedonische minderheden in Bulgarije aanwezig zijn.

De centrumrechtse VMRO-DPMNE is traditioneel de partij die in deze discussie de nationalistische Macedoniërs vertegenwoordigt. Voormalig premier Nikola Gruevski, die regeerde van 2006 tot 2016, won veel stemmen door zich onder andere hard af te zetten tegen Griekenland en Bulgarije. Gruevski trad uiteindelijk af nadat bekend werd dat onder zijn leiding zo’n 20.000 Macedoniërs illegaal waren afgeluisterd.

In 2018 werd Gruevski ook nog eens veroordeeld voor corruptie en kreeg hij twee jaar gevangenisstraf opgelegd. Die wist hij te ontkomen door uit te wijken naar Albanië en daarna naar Hongarije, waar hij politiek asiel kreeg. Vanuit Hongarije laat hij vaak van zich horen. Zo zei hij na het beslechten van de namenkwestie met Griekenland dat Zaeb de Macedoniërs had ‘bedrogen’.

Nipte meerderheid

De huidige coalitie heeft een nipte meerderheid in het Macedonische parlement met 62 van de 120 zetels. Het parlement gaat zich nu buigen over de vraag of deze coalitie houdbaar blijft na de uitslag van de gemeenteraadsverkiezing. De volgende parlementaire verkiezingen staan pas voor 2024 op de agenda.

“Ik ben trots dat we ons land in de NAVO hebben gebracht”, zei Zaev zondag terugkijkend op zijn leiderschap. “Ik heb vrijheid en democratie gebracht, en democratie betekent verantwoordelijkheid nemen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234