Zondag 29/05/2022

AchtergrondFranse presidentsverkiezingen

Presidentskandidaat Valérie Pécresse: een keurig alternatief voor rechts Frankrijk

Valérie Pécresse Beeld EPA
Valérie PécresseBeeld EPA

Voor het eerst in de geschiedenis van de rechtse partij is de presidentskandidaat van Les Républicains een vrouw. Ze heet Valérie Pécresse (54), omschrijft zichzelf als combinatie van Angela Merkel en Margaret Thatcher – hervormingsgezind en rechtlijnig liberaal.

Eline Huisman

“Niets is verloren. We zijn niet veroordeeld tot chaos, noch tot verval. Ons land barst van talenten en energie.” In de overwinningsspeech van Valérie Pécresse klonk zaterdag onmiskenbaar een boodschap aan Eric Zemmour, de extreemrechtse presidentskandidaat die al maanden het politieke debat beheerst met zijn onheilsprofetieën over het verval van Frankrijk. “Het is niet Frankrijk dat op het spel staat, het is het systeem”, zei Pécresse. “En een systeem is te veranderen, net als een president!”

Dit weekeinde heeft de partij Les Républicains, de belangrijkste rechtse partij van Frankrijk, Valérie Pécresse tot haar presidentskandidaat bij de verkiezingen in april volgend jaar verkozen. Ze wil het land “waardigheid en trots” teruggeven.

Communistisch jeugdkamp

Valérie Pécresse wordt geboren in een intellectueel milieu in de sjieke Parijse voorstad Neuilly-sur-Seine. Haar grootvader, een bekende psychiater en voorvechter van de erkenning van depressie als ziekte, brengt zijn liefde voor Russische literatuur aan haar over. Om de taal te leren gaat ze vanaf haar vijftiende naar communistische jeugdkampen in de Sovjet-Unie, waar ze propagandacursussen volgt en in het Russisch de ‘Internationale’ zingt, het strijdlied van de arbeidersbeweging.

Het land blijkt niet wat ze had gehoopt, vertelt ze later in een interview met de Franse krant Le Figaro. “De Sovjet-Unie, tweede wereldmacht, dat was Turkse toiletten en namaakchocolade. En censuur. Niemand kende er Nobelprijswinnaar Pasternak!” Aan de reizen houdt ze drie dingen over: de taal, gehechtheid aan vrijheid van denken, en de overtuiging dat nonconformisme meer rechts dan links is.

Als tiener ontpopt Pécresse zich tot een briljante leerling, die bekendstaat als boekenwurm en harde werker. Haar politieke ambitie ontstaat als ze al op weg is naar een carrière in de financiële wereld. Tijdens een stage bij een bank in Parijs beseft ze iets anders met haar leven te willen doen dan “de winstgevendheid van mijn deals vergroten”. Pécresse wil niets minder dan het land veranderen, en schrijft zich in voor de prestigieuze École Nationale d’Administration (ENA), waar topambtenaren worden klaargestoomd.

Chirac

Als ze in 1997 door de pas benoemde socialistische premier Lionel Jospin wordt gevraagd om voor hem te komen werken, maakt Pécresse een tegendraadse keuze: ze solliciteert bij het team van de rechtse president Jacques Chirac. Professionele zelfmoord noemen haar collega’s bij de Raad van State het destijds – rechts heeft immers net verloren bij de parlementaire verkiezingen. Maar Pécresse bewondert Chirac om zijn hervormingsgezindheid en gaat voor hem aan de slag als projectleider nieuwe technologie.

Valérie Pécresse op een partijbijeenkomst nabij Bordeaux. Zal zij Les Républicains, haar partij die het sinds de presidentsverkiezingen in 2017 moeilijk heeft, nieuwe vleugels geven? Beeld Photo News
Valérie Pécresse op een partijbijeenkomst nabij Bordeaux. Zal zij Les Républicains, haar partij die het sinds de presidentsverkiezingen in 2017 moeilijk heeft, nieuwe vleugels geven?Beeld Photo News

Later zal ze in haar boek Et c’est cela qui changea tout (En dat is wat alles veranderde, 2019) schrijven over het sollicitatiegesprek dat ze daarvoor had met Dominique de Villepin, op dat moment de hoogste ambtenaar in het Élysée. “U zult nooit politiek bedrijven, want u bent een gewone vrouw: u hebt een echtgenoot, kinderen”, had De Villepin haar gezegd. “In de politiek zijn er geen normale vrouwen, er zijn slechts neuroten.” Het is een van de vele ervaringen van seksisme waarmee ze in de politiek te maken zal krijgen en die haar naar eigen zeggen “sterk feministisch” hebben gemaakt.

De hoogste ambtenaar blijkt haar toewijding en ijzeren wil te hebben onderschat, zoals haar politieke tegenstanders vaker zullen doen. Op haar 34ste wordt Pécresse voor het eerst verkozen tot parlementariër. Vijf jaar later wordt ze minister van Hoger onderwijs en Onderzoek onder president Nicolas Sarkozy, voor wie ze later als minister van Budget en als regeringswoordvoerder werkt. In 2015 wordt Pécresse als eerste vrouw verkozen tot president van de regio Île-de-France, de dichtstbevolkte en rijkste regio van Frankrijk, een positie waarvoor ze dit jaar een tweede termijn won.

Merkel en Thatcher

En nu is Pécresse vastbesloten de eerste vrouwelijke president van Frankrijk te worden. “Twee derde Merkel en een derde Thatcher”, omschrijft ze zichzelf graag. In de voormalige Duitse bondskanselier ziet ze een rolmodel om haar vasthoudendheid hervormingen door te voeren en altijd de belangen van haar land te verdedigen. In Thatcher waardeert ze haar rechtlijnigheid en ideeën voor liberale hervorming.

Met haar programma gericht op hervormingen richt Pécresse zich nadrukkelijk op een rechtse achterban die Les Républicains bij de vorige verkiezingen verloor aan president Macron. Ze pleit voor lagere loonlasten en belastingen, verhoging van de pensioenleeftijd naar 65 jaar, en verhoging van het minimumloon. Ook wil ze 200.000 ambtenarenbanen schrappen, minimumstraffen invoeren voor geweld tegen ordediensten, en uitbreiding van de gevangeniscapaciteit met 20.000 extra cellen.

Pécresse wil een positief alternatief formuleren op de extreemrechtse Eric Zemmour, die doembeelden ophangt over de staat van Frankrijk. Beeld REUTERS
Pécresse wil een positief alternatief formuleren op de extreemrechtse Eric Zemmour, die doembeelden ophangt over de staat van Frankrijk.Beeld REUTERS

Op het gebied van immigratie – een van de dominante thema’s in de campagne – wil ze invoering van een quotum, en asielaanvragen verplicht via ambassades of de grens laten lopen. Voor migranten die zeggen minderjarig te zijn wil ze bottesten invoeren om sjoemelaars te onderscheppen. Werk maken van klimaatmaatregelen moet “geen straf” zijn, maar een motor voor groei en banen.

Verrassing

Kan Valérie Pécresse de partij, die het sinds de presidentsverkiezingen in 2017 moeilijk heeft, nieuwe vleugels geven? In de peilingen kan ze nu rekenen op 10 tot 12 procent van de stemmen, te weinig om het tot de tweede ronde te schoppen. Maar met een programma dat mikt op centrumrechts hoopt ze een deel van de presidentiële achterban terug te halen. Europarlementarier Geoffroy Didier voorspelde alvast een verrassingseffect van een vrouw als kandidaat. Macron trok in 2017 de kaart van jeugdigheid, zei hij, en dat droeg bij aan zijn overwinning. “Dit keer is het rechts dat innoveert met een vrouw als kandidaat.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234