Zaterdag 02/07/2022

PRINSES

Op de hoek van de Kluizestraat en de Koepoortstraat zit Jos op de dorpel. Rennerspetje op zijn knikkebollend hoofd. Jos komt helemaal van Boechout naar Lier, met de bromfiets. Hij moet nergens zijn, heeft tijd zat en toch kijkt hij om de haverklap op zijn polshorloge. "Nog 45 minuten", zegt hij. "Nee, 44." Jos zal niet wijken van de dorpel, schroeiende zon of niet. Passeert er een koers misschien? Of een prinses?

Wel ja, in zekere zin wel. Een prinses. Leen heet ze. Over 44, néé, 43 minuten komt ze met een rinkelende sleutelbos de straat ingestapt. En dan opent ze het lokaaltje van d'Amandelboom. Enkel op maandag van halfzes tot halfnegen en op woensdag of donderdag van één tot vier uur. Zoals de gordijntjes van een poppenkast. Het is een vrij kale ruimte op de eerste verdieping van wat vroeger een dominicanenklooster was en waarvan elke muur schreeuwt om een likje verf. Nu is het eigendom van de stad. Het biedt onderdak aan allerlei organisaties die zich bekommeren om mensen die het met minder tot weinig moeten stellen. Mag dat saaie cijfer nog eens in de krant? Volgens het jaarboek armoede en sociale uitsluiting 2002 valt 7,7 procent van de Belgische huishoudens onder de relatieve armoedegrens. Zo'n 770.000 mensen dus, een legertje dat overal en nergens is. Mensen die noodgedwongen op een andere planeet leven, zo omschrijven ze het bestaan zoals ze het beleven vaak zelf.

Men noemt deze deelverzameling van de bevolking wel eens tellerig de vierde wereld. Vanwaar komt die naam eigenlijk? En is er een verband met de derde wereld? En zo ja, wie of wat bevolkt er dan de eerste en tweede wereld? "Het heeft niets met de derde wereld te maken", vertelt een medewerker van de internationale beweging ATD Vierde Wereld. "Het begrip komt van onze eigenste organisatie, ATD, opgericht in 1954 in een bidonville van Parijs. Op een gegeven moment moest er een nieuwe naam worden gezocht, en toen vond men in archieven een uitspraak van een Franse politicus uit de tijd van de Franse Revolutie. Hij had het over de vierde stand of orde. Vandaar."

Van die orde dus heeft Lier zijn deel. Dat merk je achter de gevels van vele zijstraatjes tussen Nete en Zimmertoren. In de straatjes rond het oude klooster vooral. In de vierhoek van Hazenstraat, Lindenstraat, Lookstraat, Peperstraat. De atmosfeer in de smalle straatjes is dorps. Stoeltjes voor de deur, kinderen op straat.

Ze hebben het niet breed misschien, maar ze laten er zich niet door afschrikken. De in het klooster gehuisveste vereniging zonder winstoogmerk die zich in het bijzonder op de strijd tegen armoede toelegt, heet niet voor niets Ons Gedacht.

In d'Amandelboom, een verdieping hoger, bij Leen, wordt er geen strijd geleverd. Er moeten geen objectieven worden gehaald. D'Amandelboom is een bijhuis van een psychiatrisch centrum van de broeders Alexianen uit Boechout. "Bewust ver van de context van klinieken en therapieën", zegt Leen, pastoraal werkster. "Hier mag iedereen eens uitfladderen, zonder supervisie van verpleger of dokter. Het is een aanloopadres. Nee, geen tussenstap naar een opname in de psychiatrie. Integendeel. Mensen die twee of drie jaar in een psychiatrisch centrum hebben doorgebracht en vervolgens worden ontslagen, en zelfstandig of beschut alleen gaan wonen, voelen zich vaak verloren. Ze missen de structuur in hun leven. Het samen ontbijten, een vaste indeling van de dag. Ze gaan zich eenzaam voelen, worden depressief, belanden in een café. Die cirkel proberen we met d'Amandelboom te doorbreken."

Een tafel, enkele stoelen, een zithoek, een ijskast met gratis frisdrank. Ieder bedient zichzelf. Meer dan een huiskamer is dit niet. Jos komt tot rust. En daar is Marc. En Swa. En Stan ook nog. D'Amandelboom is hier pas sinds mei, maar kreeg in totaal al zo'n tweehonderd gasten over de vloer. Dit is een open huis. Ook voor buurtbewoners. Activiteiten zijn er doelbewust níét. "Mensen doen waar ze zin in hebben. Praatje maken, kaartje leggen." En als Leen de deur weer op slot doet tot de volgende keer blijven de mensen elkaar soms zien. Zo groeit er iets. Marc draagt nu de kabassen van Patricia als ze naar de winkel moet.

Marc geraakt niet uitgepraat over het pannenkoekenfeest van deze zomer. Marc kookt graag en goed. "Er waren 32 mensen ingeschreven en er zijn 57 mensen gekomen!", zegt hij. "Zeven kilogram bloem, driehonderd pannenkoeken."

Leen heeft vandaag een cadeautje mee. Een vrouw uit Berchem had in het parochieblad een stukje gelezen over d'Amandelboom, onder de mooie titel 'Zalig niets moeten'. Toen ze las over de kale muren bood ze prompt enkele schilderijtjes aan. Natuurtafereeltjes. "Mooi", knikt Stan geestdriftig. "Precies Van Gogh."

Leen lacht haar tanden bloot. Precies een prinses.

Filip Rogiers

Zaterdag: Lier / 3

Men noemt deze deelverzameling van de bevolking wel eens tellerig de vierde wereld. Vanwaar komt die naam eigenlijk?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234