Donderdag 11/08/2022

InterviewPierre Delaere (UZ Leuven)

Professor Pierre Delaere: ‘Er is nu duidelijk een verband gevonden tussen keelkanker en orale seks’

Professor dr. Pierre Delaere van het UZ Leuven. Beeld rv, Getty Images
Professor dr. Pierre Delaere van het UZ Leuven.Beeld rv, Getty Images

Als het over keelkanker gaat, zijn roken en alcohol de belangrijkste risicofactoren. Maar de laatste jaren doet zich iets merkwaardigs voor: ‘Er is nu ook duidelijk een verband gevonden met orale seks’, zegt professor dr. Pierre Delaere van het UZ Leuven. Hij legt uit hoe dat komt, welke symptomen op keelkanker kunnen wijzen en wat de vooruitzichten zijn na een diagnose.

Filip Osselaer

‘Keelkanker is een toxische aandoening van het slijmvlies in de keelholte”, zegt neus-, keel- en oorspecialist prof. dr. Delaere. “Als cellen in dat slijmvlies ongecontroleerd gaan delen, kan er een kwaadaardige tumor ontstaan, of – anders gezegd – keelkanker. Er zijn verschillende deelgebieden waar zo’n kanker kan gaan woekeren: de neus-keelholte, de ruimte achter de neusholte, is zo’n gebied. Keelkanker kan ook ontstaan achter de mondholte, in de keelamandelen, in het zachte gehemelte of aan de tongbasis. Een derde deelgebied is de onderste keelholte, in de omgeving van de stembanden, bij het bovenste deel van de slokdarm.”

Wat zijn de eerste symptomen van keelkanker? Wanneer moet je je zorgen maken?

“Vaak zijn de klachten eerst nogal vaag, waardoor de ziekte dikwijls pas in een gevorderd stadium ontdekt wordt. Maar er zijn wel een aantal duidelijke signalen die de aanleiding moeten vormen voor een doktersbezoek. Aanhoudende keelpijn is er daar één van”, vertelt professor Delaere. “Verder kan een zweertje in de keel dat niet lijkt weg te gaan een symptoom zijn. Of het ophoesten van bloed, heesheid en last bij het slikken. In een al verder gevorderd stadium wijzen gezwollen halsklieren op een tumor.”

Keelkanker wordt meestal gelinkt aan roken. Klopt dat?

“Roken is inderdaad de grootste risicofactor voor het ontstaan van keelkanker. De chemische stoffen die tijdens het roken vrijkomen zijn immers kankerverwekkend. De combinatie van roken en overmatig alcohol verhoogt de kans op keelkanker verder. Tabak en alcoholgebruik versterken elkaar, precies omdat er dan meer cancerogene stoffen zijn. Maar nieuwe inzichten van de laatste jaren hebben aangetoond dat er nog een andere oorzaak is van keelkanker. Keelkanker blijkt soms ook te wijten aan overdracht van het HPV-virus, vooral bij orale seks en verschillende sekspartners. Het aantal keelkankers die door het HPV-virus ontstaan, neemt de laatste jaren toe.”

Orale seks als oorzaak van keelkanker? Hoe komt dat?

“Kanker in het deel van de keelholte net achter de mondholte, en dus niet op de stembanden of het bovenste deel van de slokdarm, kan ontstaan door een besmetting met het humaan papillomavirus – HPV – dat seksueel overdraagbaar is van mens op mens. Het is een virus dat bij vrouwen ook voorkomt in de vagina. Bij keelkanker gaat het om overdracht door orale seks. In de overgrote meerderheid van de gevallen zorgt het afweersysteem ervoor dat het virus weer uit het lichaam verdwijnt, maar soms gebeurt dat niet en vestigt het virus zich in de cellen van de mondholte. Daar krijg je een chronische infectie. De cellen kunnen daardoor een mutatie ondergaan, wat kan leiden tot keelkanker.”

Wat doet u als specialist bij alarmerende symptomen?

“In eerste instantie doen we een punctie: we nemen een stukje van de vermoedelijke tumor weg om te laten onderzoeken. Daarna gaan we kijken of de tumor beperkt is gebleven tot de keel, of het dus een primaire kanker is. Het kan ook zijn dat de kanker al uitgezaaid is naar de hals of naar de longen. We werken daarvoor met een MRI-scan. We doen dit om zicht te krijgen op de juiste behandeling die we na de diagnose moeten opstarten.”

Wat voor behandeling kunt u dan opstarten?

“Dat is afhankelijk van de tumor”, vertelt de professor. “Bij keelkanker die te wijten is aan het humaan papillomavirus kan een behandeling met bestraling meestal volstaan, eventueel gecombineerd met chemotherapie. Bij een keelkanker ten gevolge van rook- en alcoholgedrag zal dat ook het geval zijn. Maar na uitzaaiingen in de halsklieren kan in vele gevallen een operatie volgen waarbij de tumor wordt weggesneden. Dat verwijderen gebeurt nu al met robots.”

“Als een operatie noodzakelijk is, moeten we soms een deel van de keel wegnemen. Dat heeft behoorlijk zware gevolgen voor de patiënt, want nadien kan je moeilijk spreken en slikken. We gebruiken voor de revalidatie van de weggesneden delen van de keel stukjes huid die we uit de voorarm transplanteren naar de keelholte. Bij mensen met een vergevorderde tumor op de stembanden moeten we die stembanden soms volledig wegnemen. Deze mensen hebben een opening in de hals om te ademen en moeten opnieuw leren spreken.”

Is keelkanker te genezen?

“Als de kanker in het beginstadium ontdekt wordt, is de kans op genezing 90 procent. Bij latere behandelingen gaat het om 50 tot 60 procent van de gediagnosticeerde gevallen. Er zijn trouwens veel meer mannen dan vrouwen die keelkanker krijgen, de verhouding mag je inschatten op ongeveer 70/30. De reden daarvoor? Mannen roken en drinken meer. Ik moet er wel aan toevoegen dat de laatste jaren ook vrouwen vaker de diagnose krijgen, gewoon door het feit dat vrouwen ook meer drinken en roken. Soms heeft ook het HPV-virus ermee te maken. De leeftijd waarop keelkanker zich vooral manifesteert is rond de vijftig à zestig jaar, doorgaans ten gevolge van de voorgeschiedenis van drinken en roken.”

Uit gegevens van Stichting Kankerregister in Brussel werden in 2019 (meest recente cijfers) 2.766 nieuwe diagnoses gesteld van hoofd- en halskanker. Dit komt overeen met 24,2 nieuwe diagnoses/100.000 personen per jaar. Een ruime meerderheid van 2.058 diagnoses werd gesteld bij mannen. Bij vrouwen betrof het 708 nieuwe diagnoses. “Specifiek voor orofarynxkanker, waarbij het HPV-virus een belangrijke rol kan spelen, werden in 2019 755 nieuwe diagnoses geregistreerd (575 bij mannen, 180 bij vrouwen)”, stelt de Stichting.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234