Maandag 08/08/2022

Protest op Kreta tegen neutraliseren Syrische chemische wapens op zee

Protest in Chania, op Kreta, tegen de vernietiging van chemische wapens uit Syrië in de Middellandse Zee. Beeld Alida Daniels
Protest in Chania, op Kreta, tegen de vernietiging van chemische wapens uit Syrië in de Middellandse Zee.Beeld Alida Daniels

Duizenden mensen kwamen afgelopen zondag op straat in de Kretenzische stad Chania om te protesteren tegen de vernietiging van de chemische wapens van Syrië in de Middellandse Zee, 500 km ten westen van het Griekse eiland. De inwoners van Kreta vrezen voor een milieuramp. De bewoners van het kleine Gavdos, het zuidelijkste eiland van Europa, hebben besloten de Europese verkiezingen op 25 mei te boycotten uit protest tegen de onverschilligheid van de Griekse regering en de EU ten aanzien van deze kwestie.

Toen Bashar Al Assad eind 2013 instemde met een plan van de Verenigde Naties om de Syrische chemische wapens te vernietigen, klonk dat veelbelovend en erg positief.

Internationale wateren
Na de weigering van onder meer Noorwegen, België en Albanië om de vernietiging van chemische wapens uit Syrië op hun grondgebied te laten plaatsvinden, zullen de gevaarlijkste afvalstoffen worden afgevoerd en vernietigd in de internationale wateren op 500 kilometer ten westen van Kreta, zo berichtte de BBC begin dit jaar.

700 ton
Het betreft 700 ton van de in totaal 1.300 ton die vernietigd dient te worden. De operatie wordt onder andere gefinancierd door de Europese Unie.

Een schip met de eerste lading van de Syrische chemische wapens is op 7 januari vanuit de Syrische haven Latakia naar Italië vertrokken. Een tweede zending verliet op 25 februari de Syrische haven.

Het Amerikaanse militaire schip Cape Ray in februari in de haven van het Spaanse Rota. De Cape Ray is uitgerust met twee hydrolyse-systemen, dat de meest toxische wapens (mosterdgas en sarin) door hydrolyse zullen vernietigen in internationale wateren tussen Griekenland, Italië, Libië en Malta. Beeld AP
Het Amerikaanse militaire schip Cape Ray in februari in de haven van het Spaanse Rota. De Cape Ray is uitgerust met twee hydrolyse-systemen, dat de meest toxische wapens (mosterdgas en sarin) door hydrolyse zullen vernietigen in internationale wateren tussen Griekenland, Italië, Libië en Malta.Beeld AP

Mosterdgas en sarin
De gevaarlijkste stoffen worden in Italië overgeladen op het Amerikaanse schip MV Cape Ray, een gespecialiseerd schip uitgerust met twee hydrolyse-systemen, die de meest toxische wapens, mosterdgas en sarin, door hydrolyse zullen vernietigen in internationale wateren tussen Griekenland, Italië, Libië en Malta. Het Agentschap voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) ziet, in samenwerking met de VN, toe op dit proces.

Giftig slib
Door hydrolyse wordt een slib geproduceerd dat vergelijkbaar is met giftig industrieel afval, meldde de Malta Independent in januari. Volgens wetenschappers zal deze restvloeistof het 5- tot 14-voudige van het oorspronkelijke volume bedragen, afhankelijk van de mate waarin de giftige stoffen verdund worden.

Geen officiële informatie
Vanuit de overheden in Italië, Malta en Griekenland, zijn er nog geen officiële berichten vrijgegeven hoe het proces precies in zijn werk zal gaan. Ook de Europese Unie houdt de lippen stijf op elkaar en geeft geen verdere informatie over het vernietigingsproces van de Syrische chemische wapens.

"Geen lozing in zee"
Op 16 januari 2014 vroegen 37 europarlementsleden uit Griekenland, Cyprus, Italië en Malta om opheldering aan de Hoge Vertegenwoordiger van de EU Catherine Ashton. Op 4 maart kwam het antwoord van Ashton: "Er is geen exacte locatie bepaald waar de operatie zal plaatvinden. Alle veiligheidsmaatregelen worden in acht genomen. Het schip is in goede conditie en speciaal omgebouwd en aangepast aan de omstandigheden. (dit werd in twijfel getrokken door de Franse ngo Robin des Bois). Er zal geen enkele lozing in zee gebeuren, op geen enkel moment".

De Griekse minister van Buitenlandse Zaken en vice-premier Evangelos Venizelos van zijn kant verklaarde dat "de operatie zal worden uitgevoerd met absolute zekerheid dat letterlijk absoluut en zonder uitzondering of afwijking de milieuveiligheid in de Middellandse Zee gewaarborgd wordt".

Bezorgd om milieu
Dat stelde de Griekse bevolking niet gerust. De prefect van Kreta, Stavros Arnaoutakis, heeft in opeenvolgende brieven aan de vice-premier en minister van Buitenlandse Zaken Evangelos Venizelos en aan de minister van Leefmilieu, Energie en Klimaatverandering Yiannis Maniatis gevraagd om tenminste nota te nemen van de grote bezorgdheid die heerst bij de bewoners op Kreta ten aanzien van de milieudreiging en heeft hen gevraagd om van de "rampzalige actie" af te zien.

Griekse parlementsleden uit Kreta hebben ook in het parlement reeds vragen gesteld over de veiligheid van de procedure en hebben tevens gevraagd wie binnen de Griekse regering de goedkeuring heeft gegeven om de chemische wapens op deze plaats te vernietigen. Een duidelijk antwoord hebben ze tot dusver nog niet gekregen.

Ook wetenschappers niet gerust
Een coalitie van mariene wetenschappers en deskundigen en niet-gouvernementele organisaties onder leiding van het Archipelagos Instituut voor Mariene Bescherming in Griekenland, verklaarde vorige maand dat het door de Verenigde Naties gesteunde plan om de Syrische chemische wapens te neutraliseren aan boord van een schip in de Middellandse Zee "riskant en zonder enig precedent" is.

Op de website van de organisatie staat te lezen: "Het proces wordt juridisch ingedekt in overeenstemming met de relevante besluiten van de VN. Deze organisatie is naar verluidt een onafhankelijk vredestichter, maar wordt in feite gecontroleerd door dezelfde leden die deze gevaarlijke chemische wapens op de markt brengen, zoals de VS, Rusland, China en Frankrijk, landen die eveneens permanente leden zijn van de VN Veiligheidsraad. Opgemerkt moet worden dat landen als Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, België en Albanië, die over de faciliteiten beschikken om dergelijk gevaarlijk afval te verwerken, de vernietiging van deze chemische wapens op hun grondgebied niet toegestaan hebben wegens gebrek aan geschikte infrastructuur. Echter nu wordt plots de vernietiging aan boord van een bewegend schip wel veilig geacht in internationale wateren, waar de controle vrijwel onmogelijk is".

Professor Evangelos Gidarakos, specialist in toxisch restafval aan de Universiteit van Kreta, voegt er aan toe dat er geen studies zijn gedaan naar het effect van hydrolyse in een gesloten marien systeem zoals de Middellandse Zee. "Vergelijkbare processen zijn al eerder toegepast in de oceanen, waar er sterkere stromingen zijn, zodat de milieueffecten beperkt blijven. Of dat in de Middellandse Zee ook het geval is, is zeer twijfelachtig".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234