Vrijdag 22/10/2021

NieuwsTechbedrijven

Rapport: Europa kan geen vuist maken tegen Big Tech

Het hoofdkantoor van Google in Dublin.  Beeld Bloomberg via Getty Images
Het hoofdkantoor van Google in Dublin.Beeld Bloomberg via Getty Images

Veel grote Amerikaanse techbedrijven hebben hun Europese vestiging in Ierland. Het gevolg is dat de Ierse toezichthouder de belangrijke privacyzaken op zijn bord krijgt. Uit nieuw onderzoek komt naar voren dat dat helemaal niet goed gaat.

Het hart van de Europese privacywetgeving wordt ‘verlamd’ door het disfunctioneren van de Ierse toezichthouder. Dat is de belangrijkste conclusie in een maandag gepubliceerd rapport van de Ierse burgerrechtenorganisatie ICCL. 98 procent van alle grote, grensoverschrijdende zaken die op het Ierse bordje terechtkomen, blijven onopgelost, blijkt uit de analyse van de organisatie.

Handhaving van de strenge Europese privacyregels gebeurt in het land van de hoofdvestiging. Veel internationale techbedrijven hebben hun Europees hoofdkwartier in Dublin, waaronder Google, Facebook, Apple en TikTok. Ook Nederland biedt een aantrekkelijk belastingklimaat en herbergt onder andere Booking.com, Uber, Snap en Netflix.

Zowat 21 procent van alle door andere Europese toezichthouders doorgeschoven klachten komt in Ierland terecht. Van de door ICCL onderzochte 164 grote zaken tussen mei 2018 en mei 2021 werden er uiteindelijk slechts vier aangepakt (2 procent). Hiermee scoort Ierland zowel procentueel als absoluut verreweg het slechtst van alle toezichthouders.

Een van de vier wél afgeronde zaken in Ierland is de recente uitspraak over WhatsApp, dat een boete van 225 miljoen euro moet betalen vanwege ‘een ernstige overtreding’ van de Europese privacywet. Volgens de Ierse waakhond kon WhatsApp niet goed uitleggen hoe het de gegevens van gebruikers verwerkt en welke data tussen WhatsApp en moederbedrijf Facebook worden gedeeld.

De totstandkoming van de boete ging bijzonder moeizaam. De Ieren wilden in eerste instantie een aanzienlijk lagere boete geven, naar verluidt tussen 30 en 50 miljoen euro. Acht andere Europese toezichthouders tekenden daartegen bezwaar aan en wisten de boete naar de uiteindelijke 225 miljoen te tillen.

Bedrijven hebben inmiddels veel ervaring met de regels, stelt Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ICT en recht aan de Nederlandse Radboud Universiteit. “Ze geven tonnen uit aan de duurste advocaten. Als ze iets fout doen, is het vaak bewust.”

Dat de techbedrijven zich in Dublin vestigen, heeft volgens hem niet alleen met het gunstige belastingklimaat te maken, maar evengoed met de nadrukkelijk beleden mildheid tegenover Big Tech.

“Ierland en in mindere mate Nederland mikken echt op dat soort bedrijven”, zegt politicoloog en Europa-kenner Hendrik Vos (UGent). “Ze maken het hen zo gemakkelijk mogelijk. Er is wel een strenge Europese privacywetgeving en de lidstaten worden verondersteld die te doen naleven, maar niet alle landen zijn daar even gedreven in.”

“Europa heeft de laatste jaren wel stappen gezet om de privacy van zijn burgers te verbeteren, met onder meer de GDPR-richtlijn”, zegt Vos. “Sindsdien krijg je meldingen over je gegevens en of je die wilt delen als je op sites komt. Maar de allergrootste bedrijven blijven wel de neiging hebben om gewoon hun goesting te doen, en zoeken manieren om toch met persoonsgegevens aan de haal te gaan en er zo aan te verdienen. En dan zal een land als Ierland zich niet meteen geroepen voelen om vol overtuiging tegengas te geven.”

Er gaan stemmen op voor de oprichting van een centrale Europese toezichthouder voor de grote techbedrijven als oplossing voor de gebrekkige handhaving door de Ieren, iets wat ICCL ook wil. Die instantie zou naast de nationale waakhonden moeten bestaan, met een voldoende groot budget en specialisten die tegenwicht kunnen bieden aan de superrijke techbedrijven.

De onderzoekers willen daar echter niet op wachten en roepen Eurocommissaris Didier Reynders op een procedure tegen Ierland te starten om ervoor te zorgen dat de Europese wetgeving correct wordt toegepast. Alleen dan kan het “voortdurende datamisbruik” door de techbedrijven stoppen en krijgen innovatieve start-ups weer een kans, schrijven zij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234