Zondag 25/09/2022

Sociaal conflict

Reagan ontsloeg 11.000 stakende luchtverkeersleiders tegelijk

null Beeld AP
Beeld AP

Acties van luchtverkeersleiders: ze zijn niet nieuw, en ze komen niet alleen bij ons voor. Het beruchtste geval vinden we in de VS, in 1981. Toen trad toenmalig Amerikaans president Ronald Reagan bikkelhard op tegen stakende luchtverkeersleiders: hij ontsloeg toen in één klap 11.000 mensen. Een ingreep die zich tot vandaag laat voelen in het Amerikaanse bedrijfsleven.

Joeri Vlemings / Tom Windey

Twee dagen voor de zware ontslagronde begin augustus 1981 waren zo'n 13.000 luchtverkeersleiders in staking gegaan, nadat de onderhandelingen met de Federal Aviation Administration (FAA) met een sisser waren afgelopen. Pal in het vakantieseizoen moesten ongeveer 7.000 vluchten over heel de VS geannuleerd worden.

De Amerikaanse luchtverkeersleiders, die destijds tussen de 20.462 en de 49.229 dollar per jaar verdienden, eisten een forse loonsverhoging van 10.000 dollar. Tevens wilden ze de werkweek van 40 uren verdeeld over vijf dagen terugbrengen naar een vierdaagse 32 urenweek. Die maatregelen zouden samen 770 miljoen dollar kosten. De FAA was echter maar bereid tot 40 miljoen te gaan. Waarop het sociaal conflict verder ging.

Keihard dreigement uitgevoerd

De ultraliberale Republikein Reagan, op dat moment president van de VS, beschouwde de staking als onwettig. Hij dreigde ermee om elke luchtverkeersleider die niet binnen de 48 uur weer aan het werk zou gaan te ontslaan. Federale rechters legden de vakbonden een dwangsom van 1 miljoen dollar per dag op.

Reagan voerde zijn dreigement uit: liefst 11.000 verkeersleiders die niet aan het werk wilden gaan, verloren hun job.

De bemanning van de verkeerstorens, die nog verzekerd werd door 2.000 niet-stakende en 900 militaire luchtverkeersleiders, werd versterkt met een team van 3.000 supervisors. De luchtvaart leed uiteraard wel onder het massa-ontslag, maar na korte tijd verliepen ongeveer 8 op de 10 vluchten weer normaal.

De bikkelharde houding van Reagan tegenover de stakers was typerend voor de manier waarop sociaal protest in de kiem werd gesmoord in de jaren 80. In Groot-Brittannië zou Margaret Thatcher enkele jaren later even onbuigzaam reageren op de stakingen als gevolg van de steenkoolmijnsluitingen in haar land. Het betekende steevast een zware klap voor de vakbonden, een klap die ze noch in de VS, noch in het VK helemaal te boven zouden komen.

"Een les voor het bedrijfsleven"

De brutale maar succesvolle ingreep van Reagan liet zich trouwens doorheen het hele Amerikaanse bedrijfsleven voelen, zeggen mensen die de gebroken staking van dichtbij meemaakten.

Donald J. Devine, hoofd Personeelsmanagement onder Reagan, verwoordt het zo: "Toen de president neen zei, kregen Amerikaanse bedrijfsleiders een lesje in leiderschap dat ze niet naast zich neer konden leggen. Veel toplui leerden om hun organisaties te ontvetten en competitiever te worden door wat de regering in die dagen had gedaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234