Maandag 03/10/2022

AnalyseItalië

Regeringscrisis in Italië, maar president accepteert ontslag Draghi niet. Hoe gaat dit verder?

De Italiaanse premier Mario Draghi (midden) vertrekt donderdagavond bij het Quirinaal waar hij het ontslag van zijn regering heeft aangeboden aan president Sergio Mattarella. De president heeft het verzoek afgewezen. Beeld EPA
De Italiaanse premier Mario Draghi (midden) vertrekt donderdagavond bij het Quirinaal waar hij het ontslag van zijn regering heeft aangeboden aan president Sergio Mattarella. De president heeft het verzoek afgewezen.Beeld EPA

Italiaans premier Mario Draghi heeft donderdagavond zijn ontslag ingediend, omdat hij niet langer de steun geniet van coalitiepartner de Vijfsterrenbeweging. Maar president Sergio Mattarella accepteert het ontslag niet en stuurt aan op een lijmpoging. Hoe moet het verder met de Italiaanse regering?

Rosa van Gool

Wat wil Mario Draghi? Dat is de vraag die Rome na een dramatische donderdag bezighoudt. Er is geen meerderheid van nationale eenheid meer, constateerde de oud-voorzitter van de Europese Centrale Bank, nadat de Vijfsterrenbeweging was weggelopen bij een vertrouwensstemming.

De woorden waarmee Draghi zijn poging tot ontslag nemen donderdagavond toelichtte, lieten weinig ruimte voor een doorstart. Toch is dat de koers waarop president Sergio Mattarella aanstuurt, door het ontslag te weigeren en hem terug te sturen naar het parlement, waar hij woensdag verschijnt. In de tussenliggende dagen zullen politici overuren maken, koortsachtig overleggend om een nieuw onderling evenwicht te vinden.

Heeft Draghi wel oren naar zo’n lijmpoging? “Er zal geen tweede regering-Draghi komen”, waarschuwde hij dinsdag nog onomwonden, in een uiterste poging de Vijfsterrenbeweging weer in het gareel te dwingen. Voordat hij zijn ontslag indiende, bedankte hij zijn ministersploeg voor haar werk met een verklaring die afscheid leek te nemen van het premierschap.

Toch heeft Draghi ook zonder de Vijfsterrenbeweging nog een meerderheid in het parlement. Hij overleefde de vertrouwensstemming dan ook, maar hij oordeelt zelf dat er niet langer voldoende politiek draagvlak is. Kunnen een paar dagen achterkamertjesoverleg daarin verandering brengen?

Draghi toonde zich de afgelopen weken niet bereid tot grote concessies aan de partijen, omdat die een schadelijk precedent voor de toekomst zouden scheppen. Als de Vijfsterrenbeweging eisen ingewilligd krijgt, is het wachten op de wensenlijstjes van andere coalitiepartijen en de volgende crisis. Het is kortom geen recept voor blijvende stabiliteit en bovendien funest voor de slagkracht van de regering, iets waarop Draghi continu hamert als noodzakelijke voorwaarde.

Stabiliteit

Desondanks is een akkoord nog altijd de uitkomst waarop zowel Brussel als de financiële markten hopen. Het Duits-Italiaanse renteverschil op staatsobligaties – de zogeheten spread, een belangrijke maatstaf voor het vertrouwen van de financiële markten in Italië – liep donderdag onder invloed van de politieke crisis hard op. De beurs van Milaan sloot donderdag in het rood (-3,4 procent), maar richtte zich vrijdagochtend voorzichtig op.

Ook op de EU-burelen is de hoop dat Draghi de crisis doorstaat nog niet vervlogen. Hoewel Ursula von der Leyen geen commentaar geeft op de interne politiek van lidstaten, benadrukte ze donderdagavond de nauwe en constructieve samenwerking met Draghi. De Italiaanse eurocommissaris Paolo Gentiloni liet zich duidelijker uit tegenover het dagblad Il Messaggero: “Stabiliteit is een waarde op zich. We zitten in een storm waarin cohesie en sterk leiderschap nodig is, eigenschappen waarin de regering van Mario Draghi uitblinkt.”

In het Italiaanse parlement hoopt de centristische Partito Democratico, de partij van Gentiloni, ook nog vurig op een doorstart. Zelfs een deel van de sterk versplinterde Vijfsterrenbeweging – die nota bene verantwoordelijk is voor de crisis – liet vrijdag weten open te staan voor verzoening. Het rechtse blok, dat er in de peilingen goed voorstaat, pleit voor vervroegde verkiezingen.

Ook dat scenario kent bezwaren. De verkiezingen, eigenlijk volgend voorjaar gepland, vervroegen naar de herfst levert problemen op met de begrotingswet die voor het eind van het jaar rond moet komen. En een derde optie, een andere premier met genoeg gezag om uit het verdeelde parlement een nieuwe eenheidsregering tevoorschijn te toveren, is niet zomaar voorhanden.

Waar Mattarella zelf in januari op voorspraak van Draghi tegen wil en dank een tweede termijn als staatshoofd accepteerde, om de politieke stabiliteit te bewaren, is het nu de beurt aan de premier om te kiezen: het land een vervroegde verkiezingscampagne insturen of zijn eerder zo stellig uitgesproken woorden inslikken.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234