Vrijdag 07/10/2022

Ridley Scott start nieuwe sf-franchise 'Prometheus'

Ruim dertig jaar na Alien en Blade Runner keert de Britse filmmaker Ridley Scott terug naar het sf-genre met Prometheus, die nu al in de Belgische bioscopen loopt.

In eerste instantie werd Prometheus in de steigers gezet als een prequel van de Alien-franchise, maar vervolgens evolueerde het project tot een autonoom verhaal. Toch blijven er nog steeds duidelijke visuele verwijzingen naar de Alien-mythologie en op het einde komt zelfs het oorspronkelijke monster opnieuw in beeld.

Letterlijk. Waarom mogen we dan toch niet van een prequel spreken? De reden is heel eenvoudig volgens regisseur Ridley Scott: "Omdat er nog drie of vier andere films nodig zijn vooraleer je echt de verbinding kunt maken met het verhaal van de eerste Alien-film. Als Prometheus voldoende succes heeft, moeten er eerst nog andere vervolgverhalen verteld worden. Zo zal Elizabeth Shaw (het personage van Noomi Rapace, JT) bij voorbeeld eerst nog op zoek gaan naar het Paradijs, waarover in deze film gesproken wordt. Wat zal dat opleveren? Paradijs kan gewoon een concept zijn, maar het kan ook de Hel zijn. En waar bevindt zich dat dan? Waar komen de zogenaamde 'engineers' vandaan die de monsters geschapen hebben? En waarom zijn die 'engineers' daarmee bezig? Zij hebben niet alleen onze aarde gecreëerd, maar misschien wel honderden gelijkaardige omgevingen in de Melkweg. Dat zijn allemaal grote vragen. En daar kunnen dus allerlei films over gemaakt worden."

Trooper

De eerste Alien-film dateert van 1979. Heeft Ridley Scott de talrijke sequels ooit zelf bekeken? "De tweede, derde en vierde vervolgfilm heb ik nog bekeken. Die waren nog goed te doen", zegt Ridley Scott. "Maar dan ben ik ermee opgehouden. Ik begrijp wel waarom ze er mee doorgaan, maar het is hoe dan ook moeilijk om voor een follow-up te zorgen wanneer een film zo succesrijk en zo angstaanjagend is geweest als de eerste Alien. Ik beschikte toen over een uitstekende cast, maar het monster - ik noem hem altijd 'de achtste passagier' - was zo formidabel en zo fantastisch. Dat was echt een uniek creatuur. En op een vreemde manier ook wel mooi. De studio Fox zag hem eerst niet zitten, want ze vonden het monster 'obsceen'. Die omschrijving vond ik dan weer getuigen van een toch wel zeer levendige verbeelding. Maar ik heb de samenwerking met de Zwitserse kunstenaar H.R. Giger toch kunnen doordrukken en volgens mij is zijn creatuur de brandstof geworden voor het succes van de film."

Voor de vrouwelijke hoofdrol deed Ridley Scott dit keer beroep op Noomi Rapace. Ze vervoegt het rijtje sterke vrouwelijke personages die regelmatig opduiken in de films van Ridley Scott: Geena Davis en Susan Sarandon in Thelma and Louise, Demi Moore in GI Jane en natuurlijk Sigourney Weaver als de inmiddels legendarische Ripley in Alien. Was dat personage een inspiratiebron voor Noomi Rapace om de rol van wetenschapster Elizabeth Shaw in Prometheus in te vullen? "Niet echt voor deze film", zegt de Zweedse actrice. "Het was nooit de bedoeling dat Shaw de nieuwe Ripley zou worden. Er zijn natuurlijk wel gelijkenissen, maar het is wel degelijk een origineel personage en ik moest haar een eigen leven, een eigen ziel geven. Sigourney Weaver is wél een inspiratie geweest bij zowat alles wat ik gedaan heb. Ik was dertien toen ik haar in Alien zag en ik was helemaal ondersteboven van haar vertolking. Het was de eerste keer dat ik een vrouw zo bezig zag.

"Het voelt soms irreëel aan als ik bedenk dat ik nu films maak met mensen wier werk ik al zo'n lange tijd volg en respecteer. Soms schiet ik 's nachts wakker en voel ik mij opnieuw een meisje van veertien dat zich moet realiseren dat het allemaal slechts een droom geweest is. Dat Ridley mij gevraagd heeft om de vrouwelijke hoofdrol te spelen in deze film en dan met hem aan boord te gaan om deze reis te maken, dát was ongelooflijk. Nu de film klaar is, wordt het wel een beetje angstaanjagend omdat zoveel mensen de film zullen gaan bekijken. Want alhoewel dit een grote studiofilm was, voelde het toch eerder intiem aan."

Als Prometheus een succes wordt, komen er ongetwijfeld vervolgfilms. Ligt die mogelijkheid reeds vast in haar contract? "Ik vermoed van wel", lacht Rapace. "Weet je, ik ben zo slecht in dat soort contracttoestanden. Ik geloof wel dat het als een mogelijkheid vermeld wordt en als de kans zich voordoet, zou k graag terugkeren. Ik zou het een eer vinden om opnieuw in de schoenen van Elizabeth Shaw te stappen. Voor mij is zij echt een iconische Ridley Scott-heldin. Ik hou van haar misschien wel naïeve openhartigheid in het begin van de film. Die missie is haar droom. Ze heeft gevochten om anderen te overtuigen om die expeditie te organiseren, maar dan realiseert zij zich dat het niet zal worden zoals zij gehoopt had. En dat het wellicht een slecht idee was om die reis te ondernemen. Maar dat is ook het moment waarop zij transformeert tot een krijgster, tot een echte trooper. Het is alsof bij haar een diep instinct wordt wakker gemaakt. En ze beslist: 'Fuck you! Ik ben niet van plan om op te geven. Ik moet doorzetten'. Ik hou van dat scharniermoment."

In Alien was er een android aan boord van de Nostromo: Ash. Maar de rest van de crew wist dat niet, tot zijn hoofd eraf geslagen werd. In Prometheus reist er nu ook een robot mee, David, maar hier weten de andere passagiers wel wat voor vlees ze in de kuip hebben. "David is een creatie van de Weyland Corporation", legt Scott uit. "Hij ziet er al zeer menselijk is, maar beweegt nog een beetje als een robot. Hij heeft geen ziel, zoals het in de film gezegd wordt. En hij gedraagt zich blijkbaar emotieloos. Daarom is hij perfect om op jarenlange ruimtereizen meegestuurd te worden als een soort dienstbode, die de hele tijd wakker kan blijven zonder last te krijgen van zware psychologische problemen, in tegenstelling tot de menselijke passagiers."

Voorspelbare mens

De rol van David wordt vertolkt door Michael Fassbender, de momenteel zowat alomtegenwoordige steracteur, die vorig jaar alleen al te zien was in Shame van Steve McQueen, A Dangerous Method van David Cronenberg en ook nog als Magneto in X-Men: First Class. In Prometheus zien we hoe David zich tijdens de lange ruimtereis onder meer bezig houdt met het bekijken van allerlei films. Vooral Lawrence of Arabia wordt steeds opnieuw bekeken, waarbij we ook zien hoe David zijn kapsel modelleert naar dat van Peter O'Toole in de titelrol. Maar in Prometheus ziet David er toch ook een beetje uit als het prototype van arische arrogantie en superioriteitsgevoel.

"Is dat zo?", reageert Fassbender. "Ik heb hem in ieder geval niet gespeeld als een ruimtenazi. (lacht) Je zou inderdaad kunnen vermoeden dat Weyland probeert een soort perfect ras te creëren. Een soort übermensch, ja. Maar zelf heb ik mijn inspiratie elders gezocht. Mijn voorbeelden waren bij voorbeeld de Amerikaan Greg Louganis, Olympisch kampioen schoonspringen, en ook nog Sean Young, de 'replicant' uit Blade Runner, David Bowie in The Man Who Fell to Earth en Dirk Bogarde in The Servant. En voor de stem heb ik ook geluisterd naar HAL in 2001: A Space Odyssey. Het moest duidelijk zijn dat David een robot is. Dat wordt al vroeg in de film onthuld en dus moest dat ook zichtbaar en hoorbaar zijn in mijn vertolking. Zeker in het begin. Na verloop van tijd begint hij meer menselijke trekjes aan te nemen, zodat de kijker zelfs mag denken dat hij zich in eerste instantie bewust meer robotachtig heeft gedragen en zijn menselijke trekjes dus verborgen wilde houden.

"Bij het personage van David blijven veel vragen open. Is hij sarcastisch of meent hij wat hij zegt? Worden zijn daden gestuurd door wraak of gedraagt hij zich in opdracht van een wetenschappelijk doel? Het feit dat de missie tot doel heeft een higher species te ontdekken, vindt hij wel interessant. Volgens mij vindt hij het menselijke ras nogal voorspelbaar. Wat hem wel intrigeert, is de menselijke sterfelijkheid. En wat het betekent om met een dergelijk besef te moeten leven. David begrijpt ook dat hij ontworpen is door mensen. En daarom vindt hij het niet zo onwaarschijnlijk dat zij op hun beurt door iets of iemand anders ontworpen zijn. Er is dus niet zoveel verschil, maar hij voelt zich toch wel superieur."

Baard

Was het eigenlijk moeilijk om een android zoals David te spelen? "Het zit hem allemaal in de details", zegt Fassbender. "Maar het was zeker niet mijn moeilijkste rol. Dat was eerder de seksverslaafde Brandon Sullivan in Shame. Als acteur moet je dan een tijdlang leven met een personage dat in feite een hekel heeft aan zichzelf en die als het ware zichzelf misbruikt. Een personage als Bobby Sands in Hunger bewaarde daarentegen een groot geloof in zichzelf en in de zaak, waarvoor hij in hongerstaking was gegaan, terwijl iemand als Brandon weinig anders doet dan zichzelf straffen. Het draaischema voor Hunger was ook behoorlijk hectisch, want we hadden slechts 25 draaidagen. En het was de vierde film die ik back-to-back gedraaid heb. Maar toch ga ik nu opnieuw in zee met Steve McQueen. Mijn volgende film wordt Twelve Years A Slave. Eind juni beginnen we te draaien. En ja, het is daarvoor dat ik nu mijn baard laat staan. (lacht)"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234