Vrijdag 01/07/2022

NieuwsLibië

Ruim tien jaar na Kadhafi’s dood staat Libië weer op de rand van oorlog

Kinderen zwaaien met de Libische vlag tijdens een herdenking van de revolte in Tripoli in 2011. Beeld REUTERS
Kinderen zwaaien met de Libische vlag tijdens een herdenking van de revolte in Tripoli in 2011.Beeld REUTERS

In de Libische hoofdstad Tripoli dreigt opnieuw geweld los te barsten door een machtsgreep vanuit het oosten van het land. Het parlement in Tobruk koos deze week Fathi Bashagha als premier en dwingt zittend premier Abdul Hamad Dbeibah op te stappen.

Carlijne Vos

Wie gaat Libië regeren? Dat is de grote vraag nu het parlement met een overweldigende meerderheid heeft ingestemd met een nieuwe regering onder leiding van oud-minister Fathi Bashagha. Zittend premier Abdul Hamad Dbeibah weigert vooralsnog zijn zetel in de hoofdstad Tripoli op te geven.

Gevreesd wordt dat de 59-jarige Bashagha met brede steun van partijen en strijdende milities in het oosten van het land, waaronder het leger van de machtige kolonel Khalifa Haftar, de macht desnoods met geweld zal opeisen. In de Libische hoofdstad zijn milities uit Tripoli en Misrata die Dbeibah steunen al gemobiliseerd om de stad te verdedigen. Het doet herinneren aan 2019, toen Haftar met geweld probeerde Tripoli in te nemen.

Steun van VN

Vrije verkiezingen lijken nu verder weg dan ooit. Al ruim tien jaar, dat wil zeggen sinds de dood van dictator Muammar Kadhafi in 2011, wachten de Libiërs vergeefs op vrede en stabiliteit.

Dbeibah werd vorig jaar als premier geïnstalleerd met steun van de Verenigde Naties, met de bedoeling het land naar verkiezingen te leiden. Op de valreep mislukte dat laatste. De verkiezingen werden vlak voor de geplande datum op 24 december afgeblazen omdat het parlement in de oostelijke stad Tobruk niet instemde met de door de toenmalige VN-gezant slecht uitgewerkte kieswetten.

Daarop sloegen diverse partijen in het oosten van het land de handen ineen. Twee weken geleden werd Bashagha door hen voorgedragen als nieuwe premier.

Bashagha belooft binnen veertien maanden verkiezingen te organiseren. Libië-expert Jalel Harchaoui acht het onwaarschijnlijk dat dit gebeurt. “De kans was onder Dbeibah al klein, maar onder Bashagha wordt die nog kleiner.”

Zittend premier Abdul Hamad Dbeibah weigert vooralsnog zijn zetel in Tripoli op te geven. Beeld AFP
Zittend premier Abdul Hamad Dbeibah weigert vooralsnog zijn zetel in Tripoli op te geven.Beeld AFP

De enige manier om een nieuwe oorlog te voorkomen is als Dbeibah besluit af te treden en Bashagha zorgen bij diens aanhangers weet weg te nemen, zegt Harchaoui. Daarvoor moet Bashagha vooral Turkije en de zakelijke elite in Misrata, de geboortestad van beide premiers, ervan weten te overtuigen dat hun belangen niet in gevaar komen.

Wagner Groep

Na zijn aantreden in 2021 heeft Dbeibah tal van economische concessies en contracten uitgegeven aan machtige zakenlieden, maar ook aan Turkse bedrijven. Turkije heeft bovendien een grote militaire aanwezigheid in Libië.

Turkije sloot met de voormalige VN-premier Fayez al-Serraj al een belangrijke en omstreden deal over de maritieme grenzen in de gasrijke Middellandse Zee. Ook steunde Turkije de Libische regering in de strijd tegen kolonel Haftar, die op zijn beurt wordt gesteund door Russische huurlingen van de Wagner Groep. Turkse drones wisten in 2020 uiteindelijk een eind te maken aan de belegering van Tripoli door Haftar.

De vraag is hoe de internationale gemeenschap, en vooral Turkije, zal reageren op de machtsgreep door Bashagha en het Tobruk-parlement. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan zei vorige maand nog achter Dbeibah te blijven staan toen Bashagha zijn eigen kandidatuur bekendmaakte.

Er wordt ook gespeculeerd dat Bashagha inmiddels Erdogan al bewerkt zou hebben om een neutrale positie in te nemen. “Het belangrijkste is wie het Libische volk kiest en hoe”, zo zou Erdogan volgens de Engelstalige nieuwssite Arab Weekly hebben gezegd.

De Verenigde Staten en Europa, vooral Groot-Brittannië en Frankrijk, hebben altijd aangedrongen op verkiezingen, maar zouden die eis nu mogelijk op een lager pitje kunnen zetten om de kalmte in het land te bewaren. Rusland, dat nog steeds met drieduizend huurlingen achter Haftar staat, zou vorige maand al hebben gezegd de kandidatuur van Bashagha te steunen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234