Dinsdag 27/09/2022

InterviewDavid Criekemans

‘Rusland probeert Oekraïne weer tot een oorlog op een breed front te dwingen’

Links: David Criekemans. Rechts: een persfotograaf ontvlucht een brand die ontstond na Russische bombardementen in de regio van Charkiv.  Beeld RV, AP
Links: David Criekemans. Rechts: een persfotograaf ontvlucht een brand die ontstond na Russische bombardementen in de regio van Charkiv.Beeld RV, AP

Terwijl de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zijn landgenoten in het oosten opriep om te vluchten uit vrees voor meer burgerslachtoffers, zorgden Russische raketten in de zuidelijke stad Mykolajiv net voor doden. Professor internationale politiek David Criekemans (UAntwerpen) denkt dat Zelensky koste wat het kost meer burgerdoden wil voorkomen. ‘Dat zou ervoor kunnen zorgen dat de bereidheid voor de oorlog afkalft.’

Pieter Gordts

Hoe moeten we de oproep van president Zelensky interpreteren?

“Ik denk dat president Zelensky naar de toekomst kijkt. Eind oktober komt de winter eraan. Door de Russische raketaanvallen zijn veel gas- en elektriciteitsleidingen vernield: dan spreken we over 200.000 tot 220.000 mensen die geen toegang zullen hebben tot verwarming en misschien zelfs voedsel. Bovendien is het niet zeker dat het Oekraïense leger de veiligheid zal kunnen garanderen.

“Al interpreteer ik de oproep ook als een manier om het draagvlak voor de oorlog in Oekraïne te garanderen. Stel dat deze mensen in Donetsk blijven; de kans is groot dat het Russische leger bepaalde gebieden zal bezetten, dus dan is het mogelijk dat het dodental onder de burgers oploopt. Dat zou er dan weer voor kunnen zorgen dat de bereidheid voor een oorlog tegen Rusland afkalft bij de brede bevolking.”

Kortom, Zelensky wil een scenario zoals in Boetsja vermijden, waar de straten na de herovering vol lagen met burgerslachtoffers?

“Ja, dat denk ik wel. Zoiets ondergraaft de Oekraïense publieke opinie.

“Al zou zo’n massale exodus ook enkele zaken vergemakkelijken op militair vlak. Oekraïne gebruikt momenteel de Himars-raketten (hightech artilleriesysteem dat zes raketten afvuurt en erg nauwkeurig zou zijn, PG) die het kreeg van de Verenigde Staten van Amerika. Als de bevolking wegtrekt, verkleint dat natuurlijk de kans dat het leger de eigen bevolking onbedoeld raakt met het gebruik van die raketten.”

Volgens de Amerikaanse krant The New York Times bereidt Rusland intussen referenda voor in de door hen veroverde gebieden om die zo te annexeren.

“Dat is al een tijdje bezig. Zeker in het deel van de provincie Cherson dat Rusland al wist te veroveren, worden die voorbereid. Zo weten we dat de politieke verantwoordelijken verwijderd zijn en dat ze vervangen werden door Russisch-gezinde politici. Ik denk dat Rusland zo’n referendum zal houden in die Oekraïense provincies de het veroverde: Cherson en Loehansk. In Donetsk, dat voor iets meer dan de helft in handen van Rusland is, nog niet. Alles wijst erop dat Rusland zich de komende maanden zal focussen op het veroveren van de rest van die provincie.”

Nochtans, afgelopen weekend voerde het land volgens de burgemeester van Mykolajiv daar ‘massale’ raketaanvallen uit. Die stad ligt net in het zuiden van het land. Hoe moeten we dat daarmee rijmen?

“Ook in de nacht van donderdag op vrijdag zagen we dat al: dat de Russen bombardementen uitvoerden over de hele oorlogslinie in Oekraïne, van het zuiden tot helemaal aan de provincie Donetsk. Dat moet je zien als een poging van Rusland om de Oekraïense aandacht te verdelen en ze opnieuw tot een oorlog op een breed front te dwingen.

“De jongste tijd zette het Oekraïense leger zwaar in op de verovering van Charkiv en de stad Cherson. Bij die laatste stad hebben ze dankzij de strategische inzet van de Himars-raketten ook wel wat vooruitgang geboekt.”

Wat is het belang van Mykolajiv?

“Het maakt voor een deel uit van wat ik net beschreef: het Russische leger probeert daar duidelijk om de Oekraïense troepen achter de linies te verlammen. Al mag je die stad eigenlijk ook zien als de highway naar de havenstad Odessa. Wie Mykolajiv inneemt, heeft de route naar Odessa zo goed als volledig in handen. Daarom is Mykolajiv voor beide landen van enorm strategisch belang.

“Voorlopig is de stad nog in Oekraïense handen, die zo een bufferzone voor Odessa wisten te creëren. Maar vergeet niet dat de Russen in het voorjaar bijna aan de voordeur van Mykolajiv stonden tot ze teruggeduwd werden. Doordat de zeecorridor richting Odessa vol zeemijnen ligt, moet het Russische leger wel over land: eerdere pogingen om amfibische landing te organiseren mislukten en sinds het zinken van het Russische oorlogsschip Moskva is dat al helemaal geen optie meer. Het verhoogt het strategisch belang van Mykolajiv enkel.”

Professor David Criekemans: ‘De vraag is hoe goed de westerse wapens die Oekraïne kreeg, blijven functioneren in de winter. Van de ‘Russische rommel’ weten we wel dat ze werkt.’ Beeld VTM NIEUWS
Professor David Criekemans: ‘De vraag is hoe goed de westerse wapens die Oekraïne kreeg, blijven functioneren in de winter. Van de ‘Russische rommel’ weten we wel dat ze werkt.’Beeld VTM NIEUWS

Bevestigt afgelopen weekend het reeds bestaande patroon: Oekraïne probeert een doorbraak te forceren in het zuidelijke Cherson en Rusland op zijn beurt in het oostelijke Donetsk?

“Dat klopt. Beide landen proberen voor de winter zoveel mogelijk uit de brand te slepen. De komende weken en maanden zal blijken hoe ver de westerse wapenleveringen Oekraïne kunnen brengen. Veel analisten denken dat de verovering van de stad Cherson ten westen van de rivier Dnjepr misschien kan lukken. Maar de oostkant van de stad, samen met de rest van de provincie veroveren? Dat wordt heel moeilijk.

“Wellicht krijgen we een soort van patstelling in de winter. Al is er een element dat we moeilijk kunnen inschatten: hoe diep zakt het kwik? In Donetsk kan de temperatuur wel tot -30 graden gaan. Dan is het maar de vraag hoe goed de westerse wapentechnologie kan blijven functioneren. Van de Russische ‘oude rommel’ weten we wel dat die bij zulke temperaturen blijft functioneren.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234