Maandag 03/10/2022

NieuwsSancties

Rusland zwakt gasdreigement af, kort nadat Duitsland waarschuwt voor tekorten

Een kerncentrale in Lingen, Duitsland. Ondanks de transitie naar nieuwe energiebronnen is Duitsland nog steeds sterk afhankelijk van de invoer van olie, gas en kolen. Beeld Martin Meissner / AP
Een kerncentrale in Lingen, Duitsland. Ondanks de transitie naar nieuwe energiebronnen is Duitsland nog steeds sterk afhankelijk van de invoer van olie, gas en kolen.Beeld Martin Meissner / AP

Het Kremlin heeft de eis dat ‘onvriendelijke landen’ hun gas voortaan moeten afrekenen in roebels verzwakt. De overgang van dollars en euro’s naar roebels moet volgens Moskou geleidelijk plaatsvinden. De aankondiging komt kort nadat Duitsland een eerste waarschuwing afkondigde over dreigende gastekorten.

Maarten Albers

De aankondiging uit Moskou zal in veel Europese hoofdsteden met opluchting ontvangen zijn. Een week lang dreigden de Russen de gastoevoer af te sluiten als landen die sancties tegen hen hadden ingesteld niet in roebels wilden betalen.

Nu blijkt dat de soep niet zo heet wordt gegeten als ze wordt opgediend. Op de vraag of betalingen vanaf donderdag in roebels moesten plaatsvinden, zoals eerder werd gespeculeerd, antwoordde Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov “absoluut niet”.

“Betalingen en leveringen zijn een tijdrovende procedure”, zei Peskov. “Vanuit technologisch oogpunt is dit een langduriger proces.” Westerse leiders hadden er eerder op gewezen dat in de leveringscontracten met Rusland duidelijke afspraken zijn gemaakt over betalingen in dollars en euro’s, en dat ze daar niet van zouden afwijken. Rusland lijkt nu in te zien dat het juridisch geen poot om op te staan heeft.

Op de langere termijn wil Moskou wel voor alle gasleveranties in roebels betaald worden. Die overgang zal echter geleidelijk gaan, wanneer nieuwe leveringscontracten afgesloten moeten worden. Staatsgasbedrijf Gazprom en de Russische centrale bank komen donderdag met voorstellen voor zo’n overstap. Tegelijkertijd verwelkomde het Kremlin de suggestie dat ook voor leveringen van olie, graan, metalen, kunstmest, kolen en hout betaling in roebels geëist kon worden.

Strategische zet

Volgens Poetin-vertrouweling en voormalig president van Rusland Dmitri Medvedev is de Russische eis een strategische zet. “De wereld wordt wakker: het vertrouwen in reservevaluta smelt als ochtendmist.” Hij hoopt dat Rusland op deze manier niet langer afhankelijk zal zijn van westerse valuta als de dollar en de euro. “Het tijdperk van de regionale betaalmiddelen is in aankomst.”

Eerder op woensdag kondigde de Duitse regering aan dat ze zich gaat voorbereiden op een scenario waarbij de levering uit Rusland afneemt of zelfs helemaal stokt. De Groene minister van Economische Zaken en Klimaat Robert Habeck heeft een crisisteam in het leven geroepen dat dagelijks zal bijeenkomen om de bevoorradingssituatie te evalueren. Ook gaat de regering in gesprek met energieleveranciers en grote afnemers over de prioritering van gasverbruik.

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov. Beeld AFP
Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov.Beeld AFP

De minister benadrukt dat de levering aan Duitse gasgebruikers voorlopig gegarandeerd is en dat de Duitse gasopslag momenteel voor een kwart gevuld is. “Desalniettemin moeten we de voorzorgsmaatregelen verhogen om voorbereid te zijn op een escalatie van Rusland.” Met het bericht uit Moskou lijkt die levering op korte termijn verzekerd, maar voor de langere termijn blijft de situatie onzeker.

Habeck riep ook consumenten op om gas te besparen, nu iedere kilowattuur telt. Iedere gasgebruiker, van zakelijk tot particulier huishouden, is volgens de minister voortaan “verplicht zijn verbruik zoveel mogelijk te verminderen”.

Duitsland is in grote mate afhankelijk van buitenlands aardgas: 95 procent van de gasbehoefte wordt geïmporteerd; 55 procent van die importen komt uit Rusland, 30 procent uit Noorwegen en 13 procent uit Nederland. Een kwart van de Duitse energiebehoefte wordt opgewekt door middel van aardgas. Het land heeft nog geen faciliteiten voor de import van vloeibaar gas, een alternatief waarmee veel Europese landen hun Russisch gas willen vervangen.

Rinkelende alarmbellen

Met de aankondiging is nu de eerste fase van het Duitse gasnoodplan in werking getreden. In die fase van ‘vroegtijdige waarschuwing’ zijn er ‘concrete, serieuze en betrouwbare aanwijzingen’ dat de gasvoorziening significant kan gaan verslechteren. De staat kan op dat niveau nog niet ingrijpen in de gaslevering, maar bereidt zich wel voor op zulke maatregelen.

Na deze eerste fase volgen nog de alarmfase en de noodfase. Maar voordat die in werking treden zou de situatie volgens Habeck dramatisch moeten verslechteren. Pas in de derde fase gaat de federale overheid bepalen welke bedrijfstakken of gebieden van het gas afgesloten worden. ‘Beschermde klanten’ zoals huishoudens, ziekenhuizen, brandweer en politie krijgen dan voorrang. Habeck: “Daar zijn we nog niet en daar willen we ook niet heen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234