Dinsdag 16/08/2022

Russ Meyer

Meyers succesrecept was eenvoudig. Enorme boezems, geweld, humor, en een flinke dosis 'gezonde seks' - het leverde hem een legendarische status op. En zijn fantasie�n blijken onverwoestbaar

Rechtlijnig regisseur van rondborstigheid

Russ Meyer (1922-2004), de regisseur van cultfilms vol topzware actrices, is nooit miskend geweest. Zijn films mogen langdradig zijn, er is altijd wel een beeld dat je bijblijft, schrijft Jimmy McDonough in een nieuwe biografie. Het beeld van een paar majestueuze, deinende borsten, veelal.

???

De Volkskrant

Pauline Kleijer

Toen Russ Meyer vorig jaar op 82-jarige leeftijd overleed, had de buitenwereld al lang niets meer van hem vernomen. Meyer, die aan dementie leed, sleet zijn laatste dagen in een kaal huis. De regisseur had zich in de loop der jaren omringd met duizenden foto's van voluptueuze schoonheden, maar volgens zijn verplegers maakten die plaatjes de oude man maar onrustig. De muren waren leeggehaald. Er kwam nog maar zelden bezoek.

Uitgaan als een nachtkaars, het is een einde dat niet bij Meyer paste. Tijdens zijn leven veroorzaakte hij altijd rumoer, opwinding, chaos. Meyer was een workaholic; tussen 1959 en 1979 maakte hij 24 films, die hij schreef, produceerde, regisseerde en monteerde. Ook het camerawerk nam hij meestal voor zijn rekening, en vaak dook hij op in een kleine rol. Natuurlijk was Meyer ook verantwoordelijk voor de casting. Hij wist ze overal op te duikelen, de dames die schaars gekleed zijn films bevolkten. Acteerervaring was geen vereiste, een flinke cupmaat wel. "Een goede actrice?", zei Meyer. "Geef mij maar een rondborstig ding, al kan ze nauwelijks haar eigen naam uitspreken". Als het om voorgevels ging, was Meyer een connaisseur met maar één devies: hoe omvangrijker, hoe beter.

De rest van Meyers succesrecept was al even eenvoudig. Enorme boezems, geweld, humor, en een flinke dosis 'gezonde seks' - het leverde hem een legendarische status op. Miskend is Meyer nooit geweest. De meeste van zijn films waren bij het uitbrengen al succesvol, andere bereikten snel een cultstatus. Faster, Pussycat! Kill! Kill!, doorgaans beschouwd als zijn meesterwerk, beleefde zelfs revival na revival. Voor een schijntje gemaakt in 1965 werd de film in de jaren zeventig, tachtig en negentig telkens opnieuw ontdekt en vertoond.

En nog steeds is Meyer niet vergeten. De onlangs uitgebrachte Russ Meyer Collection op dvd verkoopt als een trein, en deze maand verscheen een nieuwe biografie over de regisseur. In Big Bosoms and Square Jaws: The Biography of Russ Meyer, King of the Sex Film schetst Jimmy McDonough, die Meyers voorliefde voor topzware actrices blijkt te delen, het beeld van een man die even rechtlijnig is als zijn films. Een macho-Amerikaan met het hart op de tong, zonder façades, niet geneigd tot introspectie: what you see is what you get. Hardwerkend, vaak grof, maar zeker niet verdorven. Meyer, zegt McDonough, had weinig charme, maar hij ging zelden over de schreef.

Wat maakt zijn oeuvre toch zo onverwoestbaar? De kwaliteit van de films kan het niet zijn. Natuurlijk, de titels zijn prachtig: Mondo Topless, Supervixens, Beyond the Valley of the Dolls, Beneath the Valley of the Ultra-Vixens. Het camerawerk, de bizarre dialogen en de snelle montage mogen er ook zijn. Maar de scenario's zijn langdradig, de karakters zo plat als een dubbeltje, het commentaar van de altijd aanwezige verteller raakt kant noch wal, en de acteerprestaties lijken nergens op.

Toch zit er in al die films wel een adembenemend beeld dat je voor altijd bijblijft, stelt McDonough. Voor de biograaf is dat meestal het beeld van een paar majestueuze, deinende borsten, liefst van onderen af gefilmd. Maar ook de minder op decolletés gefixeerde kijker wordt bediend. De manier waarop Meyer vrouwen afschilderde als doelgerichte, sterke, gewelddadige wezens viel zelfs bij postmoderne feministen in de smaak, en zijn visuele flair inspireerde collega-filmmakers als John Waters, Quentin Tarantino, Tim Burton en Mike Myers.

Wie voor het eerst kennismaakt met Meyers werk, kan niet anders dan verrast zijn. Faster, Pussycat! Kill! Kill! heeft de tijd doorstaan als een grimmige, originele ode aan sterke vrouwen, terwijl Mondo Topless, weinig meer dan een collage van uitzinnig schuddende tieten, fascineert door de manier waarop Meyer achteloos met filmwetten breekt. Seks domineert lang niet altijd in Meyers films, maar als het voorbijkomt, is het ongezouten.

Meyer was uniek. Nooit ging hij met zijn tijd mee. In Amerika's meest preutse tijdperk begon hij met het maken van pikante, taboedoorbrekende films, terwijl hij de latere opkomst van de porno-industrie aangreep om erkenning te zoeken als serieus filmmaker. Dat mislukte; de weinige films die Meyer maakte zonder rondborstige actrices, flopten. Met zijn laatste films keerde hij noodgedwongen terug naar de formule die hem succes had gebracht. Puberfantasieën vol seks en schuine grappen, maar toch onschuldig. Uiteindelijk was hij een ouderwets man. Van harde porno moest hij niets hebben, net zoals hij zich lang verzette tegen opgepompte siliconenborsten.

"Als ik niet zo geobsedeerd was door tieten, had ik misschien een groot filmmaker kunnen worden", verzuchtte Meyer eens. Borsten waren zijn hemel en zijn hel. Hij werd er steenrijk mee, maar ze verstikten hem ook. Niet dat hij ooit echt ongelukkig was; volgens McDonough was Meyer daarvoor te robuust, te optimistisch, en vooral te zelfverzekerd. "Wat goed is voor mij, is goed voor de wereld", zei hij. En over zijn films: "Hou je ervan, prima. Hou je er niet van, ook goed."

Jimmy McDonough: Big Bosoms and Square Jaws, The Biography of Russ Meyer, King of the Sex Film. Crown Publishers, 480 p.

De Russ Meyer Collection op dvd is uitgebracht door Arrow Films: www.arrowfilms.co.uk

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234