Zondag 25/09/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Russen vrezen dat Poetin staat van beleg gaat afkondigen

Politieagenten arresteren een demonstrant tegen de oorlog in Moskou.  Beeld AFP
Politieagenten arresteren een demonstrant tegen de oorlog in Moskou.Beeld AFP

In Rusland gonst het van de geruchten dat Vladimir Poetin vrijdag de staat van beleg gaat afkondigen in verband met de oorlog met Oekraïne. Daarmee kan de regering burgerlijke vrijheden opschorten, een strenge censuur invoeren en burgers verbieden naar het buitenland te reizen.

Bert Lanting

Het gerucht werd eerder deze week de wereld in geholpen door Oleksiy Danilov, de secretaris van de Oekraïense nationale veiligheids- en defensieraad. Volgens hem zal president Poetin het plan voor de staat van beleg morgen voorleggen aan de Federatieraad, het Russische hogerhuis. “Ik wil weleens zien hoe Moskou en St.-Petersburg, waar veel mensen uit de intelligentsia wonen, zullen reageren, want zij begrijpen wel wat er in Rusland gebeurt”, zei Danilov.

Hij vroeg zich af waarom Poetin zo’n middel nodig zou hebben. “Als Poetin gebrek heeft aan kanonnenvoer, kan hij nu ook al kinderen die hij voor het leger oproept hierheen sturen, naar onze gehaktmolen.”

Het is onduidelijk of Poetin werkelijk van plan is zo’n ingrijpende maatregel af te kondigen. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov deed de geruchten over de staat van beleg af als ‘nepnieuws’. Toch zongen de geruchten rond op de sociale media in Rusland. Eerder ontkende het Kremlin tot op het laatste moment ook hardnekkig dat Rusland plannen had voor een invasie in Oekraïne.

Alleen president Poetin heeft de bevoegdheid de staat van beleg uit te roepen, mits de Federatieraad daarmee akkoord gaat. Poetin kan dat doen met het argument dat er een aanval op Rusland dreigt. Russische experts zeggen op de onafhankelijke nieuwssite Meduza het waarschijnlijker te achten dat Poetin zal grijpen naar een andere reden die in de wet wordt genoemd: het sturen van gewapende bendes en huurlingen naar Rusland door een buitenlandse mogendheid. Daaronder zou Poetin ook gewelddadige protesten van de oppositie kunnen verstaan. Veel oppositiegroepen hebben nu al de stempel ‘buitenlands agent’ gekregen.

Alle macht naar één man

De afkondiging van de staat van beleg zou betekenen dat alle macht in handen komt van president Poetin. Hij kan dan een uitgaansverbod afkondigen, burgers verhinderen het land te verlaten en stakingen en demonstraties verbieden.

Ook wordt er dan automatisch een militaire censuur van kracht. Ook nu al is er in feite sprake van censuur: Russische media mogen niet over oorlog, inval of invasie spreken als ze het over de strijd in Oekraïne hebben. Het onafhankelijke radiostation Echo Moskvy en het internet-tv-kanaal Dozjd werden deze week al gesloten omdat ze zich daar niet aan hielden.

In het uiterste geval zou Poetin zelfs het hele internet kunnen afsluiten, maar dat wordt onwaarschijnlijk geacht, gezien de economische schade die dat zou veroorzaken.

De Russen maken zich het meest zorgen over een mogelijke algehele mobilisatie, hoewel Poetin daar formeel niet de staat van beleg voor nodig heeft. Veel ouders zijn bang dat hun zoons voor dienstplicht zullen worden opgeroepen en naar het front worden gestuurd, nu de Russische troepen in Oekraïne op onverwacht veel weerstand stuiten.

Verder mag de overheid onder de staat van beleg ook burgers van de vijandige mogendheid interneren. Dat zou wel heel ver gaan: in Rusland wonen bijna twee miljoen etnische Oekraïners.

Ten slotte hoeft Poetin zich als hij de staat van beleg afkondigt niets meer aan te trekken van buitenlandse verdragen waarbij Rusland is aangesloten. Die kan hij naar believen buiten werking stellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234