Dinsdag 09/08/2022

AnalyseOorlog in Oekraïne

Russische vloot vreest Amerikaanse raketten: schepen varen in Zwarte Zee ver van Oekraïense kust

De Moskva werd gebouwd in Oekraïne tijdens het Sovjettijdperk en was het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zee-vloot. De Moskva verging in de nacht van 13 op 14 april. Beeld Pavel Golovkin / AP
De Moskva werd gebouwd in Oekraïne tijdens het Sovjettijdperk en was het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zee-vloot. De Moskva verging in de nacht van 13 op 14 april.Beeld Pavel Golovkin / AP

De Russische vloot in de Zwarte Zee wordt steeds verder teruggedrongen. Uit vrees voor nieuwe raketten die Kiev heeft gekregen, opereren de oorlogsschepen nu ver weg van de Oekraïense kust. Het is een succes dat de Oekraïners deze dagen goed kunnen gebruiken.

Stieven Ramdharie

Wat is er aan de hand met de Zwarte Zee-vloot, ooit de trots van de Russische marine? Bijna twee maanden na het gevoelige verlies van het vlaggenschip Moskva blijven de oorlogsschepen nog wel kruisraketten afvuren, diep in Oekraïne. Ook zet Moskou de vloot in om Oekraïense havens te blokkeren. Maar na 106 dagen oorlog moet de zeemacht flink op zijn tellen passen.

De belangrijkste reden: de aankomst van de Amerikaanse antischeepsraket Harpoon. Vorige week maakte de Oekraïense minister van Defensie Oleksi Reznikov bekend dat de eerste raketten, geleverd door Denemarken, waren aangekomen. Met de Harpoon, die met een snelheid van ongeveer achthonderd kilometer laag over het water scheert, heeft Kiev een wapen in handen gekregen dat een forse bedreiging vormt voor de twintig schepen van de Zwarte Zee-vloot.

Afgevuurd vanaf de kust kan de Oekraïense kustverdediging nu Russische schepen tot op naar schatting tweehonderd kilometer onder vuur nemen. Het Oekraïense leger beschikte al over de Neptune-kruisraket van eigen makelij. Deze werd in april, tot verbazing van het Westen en Rusland, met groot succes gebruikt om de kruiser Moskva uit te schakelen. Als de Neptune al zo dodelijk effectief was, moeten ze deze dagen in Moskou denken, hoe groot moet dan het gevaar van de Harpoon-hightechraket zijn die door veel westerse marines wordt gebruikt?

Tijdens een oefening in de Stille Oceaan wordt een Harpoon-raket afgevuurd door het Amerikaanse marineschip USS Coronado. Beeld U.S. Navy/ Bryce Hadley
Tijdens een oefening in de Stille Oceaan wordt een Harpoon-raket afgevuurd door het Amerikaanse marineschip USS Coronado.Beeld U.S. Navy/ Bryce Hadley

Tot zinken brengen

“Andere schepen zullen de kruiser Moskva volgen naar de bodem van de Zwarte Zee”, waarschuwde Reznikovs ministerie op Facebook bij een dreigende video van Harpoons die worden gelanceerd. Het Oekraïense leger in Odessa, de havenstad die zwaar wordt getroffen door de blokkade, gebruikte eveneens krasse taal om de Russen te waarschuwen. “Wij hebben nu zoveel Harpoons gekregen, dat we de hele Zwarte Zee-vloot tot zinken kunnen brengen”, aldus militair woordvoerder Serhi Brattsjoek. “Waarom niet?”

De Oekraïense marine meldde maandag dat de Russische schepen die worden ingezet bij de blokkade van havens op meer dan honderd kilometer van de kust opereren. Vanwege de grotere Oekraïense dreiging zouden de Russen ook hun tactiek in de Zwarte Zee hebben aangepast.

Zo zou de marine voor bescherming van de vloot meer vertrouwen op de raketverdedigingssystemen in de Krim en het bezette Cherson dan op de raketten aan boord van de schepen. “De Oekraïense marine trotseert de Russische dominantie over het noordwestelijke deel van de Zwarte Zee”, concludeerde de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War.

Nieuwe vernedering

Om een herhaling van de situatie met de Moskva te voorkomen, dat zwaar beschadigd werd en zonk, zouden de Russen ook provisorische maatregelen hebben genomen om hun schepen te beschermen. Zo zou uit een foto van een patrouilleschip dat zondag de haven van Sevastopol verliet, blijken dat een extra luchtdoelsysteem was vastgeketend aan het helikopterdek. Dit luchtdoelwapen, de SA-15, opereert normaliter op land om vliegtuigen, drones en raketten uit de lucht te schieten.

Een ander teken dat de Zwarte Zee-vloot inderdaad bang is voor de Harpoon-raketten, is dat Moskou meer en meer vertrouwt op de zes onderzeeboten in het gebied om doelwitten in Oekraïne aan te vallen. Voor deze aanvallen met Kalibr-kruisraketten werden vanaf het begin van de invasie voornamelijk de oppervlakteschepen van de vloot gebruikt.

Het Kremlin kan zich een nieuwe vernedering in de Zwarte Zee niet veroorloven. Het zinken van de Moskva was het grootste verlies op zee van de Russen sinds de Tweede Wereldoorlog. Behalve het vlaggenschip moest de Russische marine ook toezien hoe negen kleinere schepen en vaartuigen werden vernietigd. Het gaat hier voornamelijk om patrouilleboten en landingsvaartuigen.

Lees ook

‘Ik zie het héél somber in met de huidige ‘terrasjesgeneratie’. Hoe leggen we mensen uit dat er moeilijke tijden aankomen?’: Jonathan Holslag en Geert Mak over 100 dagen oorlog

Rusland en Oekraïne voeren zware artillerieduels in de Donbas: ‘Voor zulke gevechten zijn twee zaken cruciaal’

Terwijl buurlanden waarschuwen voor Russische antivirussoftware, begint België aan advies

Uitschakelen vloot

Zo is op een video te zien hoe bij het door Rusland bezette Slangeneiland twee bootjes worden aangevallen met een Bayraktar-drone, die voor de invasie werd geleverd door Turkije. Voor de aanval op de Moskva, moest Moskou ook toezien hoe in maart in de haven van Berdjansk een aantal schepen en vaartuigen werd bestookt met een raket. Het landingschip Saratov, dat militair materieel vervoerde, werd volop geraakt, zo blijkt uit een filmpje. Daarna is te zien hoe twee andere vaartuigen, die worden gebruikt voor amfibische operaties, snel wegvaren.

De levering van de Harpoons heeft ertoe geleid dat Oekraïne nu wordt aangemoedigd, ook in het Westen, om met geweld een einde te maken aan de Russische zeeblokkade. “De Harpoons kunnen het leven van de Zwarte Zee-vloot tot een hel maken”, aldus de bekende columnist van The Washington Post, Max Boot. “Maar Oekraïne heeft nog meer wapens nodig voordat het weer schepen uit Odessa kan sturen.”

De Zweedse econoom en Rusland-deskundige Anders Aslund, die ooit de regering van de Russische president Boris Jeltsin adviseerde, pleit zelfs voor een keiharde aanpak. “Het Westen moet Oekraïne voorzien van antischeepsraketten voor de lange afstand om de Zwarte Zee-vloot uit te schakelen”, twitterde Aslund. “Het is tijd voor het Westen om een einde te maken aan de Russische blokkade van de Oekraïense havens aan de Zwarte Zee. Doe wat nodig is!”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234