Vrijdag 27/05/2022

São Paulo heeft dorst

In sommige wijken van São Paulo komt geen water meer uit de kraan 's avonds. De watercrisis houdt de Braziliaanse metropool al maanden in haar greep. De schuld van de weergoden, volgens de regering. Of ligt het eerder aan lekkende leidingen en mismanagement? Hoe dan ook: 'Op 15 november is het water definitief op.'

Nadat ze een klant van een broodje heeft voorzien, vult Magna Fernandes een emmer met water en zet hem naast drie andere emmers. "Als ik overdag genoeg water verzamel, dan kom ik de avond meestal wel door", vertelt de 35-jarige manager van een eetcafé in de Braziliaanse miljoenenstad São Paulo. "Maar als het druk is, is het lastig. Dan wordt het toilet te veel gebruikt."

Het café van Fernandes staat in Vila Maria, een van de wijken in het noorden van de stad waar al maanden geen water uit de kraan komt 's avonds. "Om acht uur is het gedaan", weet Fernandes terwijl ze met een vochtige doek de bar afneemt. "Pas om zes uur 's ochtends komt de toevoer weer op gang."

In São Paulo en achttien andere gemeentes in de gelijknamige deelstaat van Brazilië heerst een ernstige watercrisis. Het waterreservoir Cantareira zit op 9 procent van zijn capaciteit, een historisch dieptepunt. Waterbedrijf Sabesp is maanden geleden al begonnen grondwater naar boven te pompen omdat de reserves op waren. Als het niet snel gaat regenen, komen meer dan 20 miljoen mensen dit jaar nog zonder water te zitten. "Ik houd mijn hart vast voor wat komen gaat", zegt Fernandes.

Sommige steden zijn officieel op rantsoen gesteld. Zoals Guarulhos, een stad die tegen São Paulo aanligt. "Ik heb om de dag geen water", vertelt inwoner Jefferson Oliveira (34). "Wie zijn auto wast of de tuin sproeit, krijgt een boete."

Hoewel de regering en Sabesp ontkennen dat er ook in de hoofdstad sprake is van rantsoenering, klaagt ruim een derde van de inwoners over problemen. Hier en daar komt er soms een hele dag geen water uit de kraan, andere woningen ontberen alleen 's avonds en 's nachts toevoer. In het toilet van restaurants hangen briefjes: "Er is geen water, sorry voor de overlast." Sommige cafés zijn overgegaan op plastic bekers om afwaswater te besparen.

De regering geeft de schuld van de problemen aan de weergoden. "Het heeft uitzonderlijk weinig geregend", aldus gouverneur Geraldo Alckmin. "Dat was niet te voorzien." Alckmin vertrouwt erop dat de droogte in oktober afgelopen is, want dan begint het regenseizoen. Maar vorig jaar viel in het najaar de helft minder neerslag dan gebruikelijk, en volgens meteorologen kan dat een trend worden.

Slecht beleid

Gebrek aan regen is niet het hele verhaal, zegt professor Carlos Zuffo. Hij is ingenieur, hoofd van de faculteit watertechnologie aan de universiteit van Campos, en deed uitgebreid onderzoek naar de watercrisis in São Paulo. "De problemen zijn vooral te wijten aan slecht beleid", meent Zuffo. "Dit hebben we al lang geleden aan zien komen, en het waterbedrijf heeft nagelaten de broodnodige investeringen te doen."

"Gemiddeld gaat 40 procent van het water verloren door lekkende leidingen", legt de professor uit. "Het bedrijf is bovendien veel te afhankelijk van het Cantareira-reservoir", gaat hij verder. "Sabesp had rekening moeten houden met droogte, en alternatieven moeten aanleggen. In veel gemeentes komt het water direct uit de bron, nu die opdrogen zijn er geen reserves."

Sabesp begon in 1973 als een staatsbedrijf, in de jaren 90 werd het geprivatiseerd. De deelstaat heeft nog 51 procent in handen, de rest van de aandelen wordt verhandeld op de beurs. "Het probleem is dat Sabesp economische belangen zwaarder laat wegen dan een goede service aan de bevolking", aldus Zuffo. "De aandeelhouders nemen de beslissingen, en die willen nu eenmaal winst maken." Die winst bedroeg in 2013 ruim 6 miljoen euro.

Inmiddels is er op gemeenteniveau een parlementair onderzoek gestart naar het contract tussen Sabesp en de deelstaat. Het bedrijf ontkent verantwoordelijk te zijn voor de problemen, en zegt 2 miljard euro te hebben vrijgemaakt om lekkages tegen te gaan. Sabesp houdt bovendien vol dat geen enkele wijk gerantsoeneerd wordt. "We hebben alleen de druk aangepast, dat kan in hogergelegen buurten wel voor problemen zorgen."

Zuinig

Het waterbedrijf is een campagne begonnen om de consumptie terug te dringen. "Wees zuinig met water, en krijg 30 procent korting op de waterprijs", staat op posters in de liften van de vele wolkenkrabbers. Sommige bewoners zetten emmers in de douche, om het water op te vangen in de tijd dat het opwarmt. Daarmee spoelen ze de wc dan door.

Ook toont het bedrijf televisiespotjes waarin het uitlegt dat je tijdens het tanden poetsen de kraan dicht moet draaien. Of dat je je stoep beter kunt vegen, in plaats van hem schoon te spuiten met je tuinslang. "Het is goed dat ze een bewustzijnscampagne opzetten, maar het is te laat en niet genoeg", zegt professor Zuffo. "De regering moet verantwoordelijkheid nemen en Sabesp dwingen tot rigoreuze maatregelen." Zuffo pleit ook voor een officiële rantsoenering in de hele stad en boetes voor veelgebruikers, maar acht de kans klein dat dit er op korte termijn komt.

Want in oktober zijn er verkiezingen. Gouverneur Alckmin hoopt te worden herkozen, en gaat nu zijn vingers niet branden aan impopulaire maatregelen. "Die komen op zijn vroegst na oktober", vermoedt de professor. "En volgens mijn berekeningen is het water op 15 november op."

De inwoners van Vila Maria proberen er het beste van te maken. "We gaan om zes uur dicht, dus het gebrek aan water heeft geen invloed op ons werk", zegt Wellington da Silva (31), medewerker van een autowasserette. Hij richt zijn hogedrukspuit op de banden van een zwarte Volkswagen en spoelt de modder eraf. Thuis heeft Da Silva geen water 's avonds, maar boos op Sabesp of de regering is hij niet: "Zij kunnen er niets aan doen. Alleen God bepaalt of het regent."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234