Maandag 08/08/2022

Scarlett Johansson de nieuwe diva van Hollywood

Het publiek draagt haar op handen, de critici zijn weg van haar. Scarlett Johansson is pas 21, maar nu al is ze voor een hele generatie de ultieme Hollywoodster. De successen volgen elkaar op en ze heeft al heel wat trofeeën in de wacht gesleept. Ze is knap, ze heeft talent en ze brengt het witte doek tot leven, opnieuw in haar nieuwste film 'The Black Dahlia', die net het Filmfestival van Venetië heeft geopend.

Door Geoffrey Macnab

Het is de manier waarop ze dat sigarettenpijpje vasthoudt. In The Black Dahlia (die eergisteren het Filmfestival van Venetië opende), lijkt Scarlett Johansson Barbara Stanwyck of Veronica Lake tot leven te brengen. Haar weelderige blonde haar is opgestoken. Ze spreekt niet echt, ze tuit de lippen. Ze heeft iets landerigs over zich, een levensmoeë en provocerende uitstraling. Het sigarettenpijpje laat ze nooit los. Zelfs tijdens het eten zit het nog klemvast tussen haar vingers.

Johansson is een atavisme: een van de weinige hedendaagse actrices met de sterke persoonlijkheid en het opvallende uiterlijk van de sirenes uit de oude films noirs van Hollywood. Om het met de woorden van producer Art Linson te zeggen: "Haar uiterlijk gooit je terug in de tijd." Een klassieke schoonheid is ze niet. Ze heeft iets slungeligs en speels, net zoals Olive Oyl (het liefje van Popeye) of actrice Shelley Duvall. Maar dat lange gezicht, die grote, treurige ogen en die pruilmond zijn helemaal van haar.

Tijdens de conferentie voor The Black Dahlia zat ze naast regisseur Brian De Palma en haar collega's, en ze betoverde de pers. Maar eerlijk is eerlijk, dit is niet Johanssons film. Ze heeft een veel bescheidener rol dan Hilary Swank of Fiona Shaw (die een Clytaemnestra-achtig vrouwelijk gezinshoofd met een psychotisch trekje gestalte geeft). Toch waren veel vragen aan haar gericht en trok zij alle aandacht. 's Avonds, net voor de officiële presentatie van de film, liepen de sterren het Palazzo del Cinema binnen. De mensenmenigte die voor de zaal was samengetroept, was duidelijk voor haar gekomen.

Zowel filmmakers als recensenten zijn weg van haar. Woody Allen noemde haar onlangs 'seksueel overweldigend'. Hij legt uit: "Het is heel moeilijk om op te trekken met een knappe jonge vrouw die spitser is dan je zelf bent." Johansson heeft een charisma dat heel aards is als je haar naast haar vaak kille collega's zet. In haar films krijg je nooit het gevoel dat je naar een opzichtige voorstelling kijkt. Ze heeft een ingehouden stijl en ze straalt spontaniteit uit. Ze is, met andere woorden, een natuurlijke filmactrice. Maar je vergeet zo makkelijk hoe jong ze nog is. Johansson was pas veertien toen ze in The Horse Whisperer van Robert Redford een meisje speelde dat tijdens het paardrijden een ongeluk heeft gehad. Op dat moment acteerde ze al zes jaar. Ze had op haar achtste haar debuut gemaakt in een toneelstuk, waarin Ethan Hawke haar tegenspeler was.

Op die prille leeftijd wist ze ook al wat het was om afgewezen te worden. Iemand had haar moeder overtuigd om haar schattige gezin (Scarlett heeft een broer en een zus, en nog een tweelingbroer) auditie te laten doen bij een commercieel agentschap. Tot haar ongenoegen had de casting-agent alleen oog voor haar oudere broer. "Ik was ontroostbaar. Later probeerde ik nog meer commerciële opdrachten binnen te halen, en telkens zat ik in zak en as. Het is heel overweldigend voor een kind. Ze wisten niet of ze mij wilden of, pakweg, een klein zwart jongetje", beschrijft ze haar eerste ervaringen. Toch heeft ze een normale jeugd gehad, benadrukt ze, en hebben haar ouders haar niet onder druk gezet.

Johansson is nog altijd maar een prille twintiger, maar nu al kan ze terugblikken op een uitgebreid palmares. Wat opvalt, is het gebrek aan troep in haar cv. Johansson heeft nooit grote studiofilms of tienerkomedies gedaan. Ze heeft altijd gekozen voor onconventionele projecten. Ze ziet er ook niet tegen op om op locatie te draaien, of het nu in Bulgarije, Tokio of Londen is.

Ze kan ook komische rollen aan (zoals in Match Point en het nog niet uitgebrachte Scoop, haar twee recentste films met Woody Allen). In Lost in Translation van Sofia Coppola speelt ze een eenzame jonge vrouw die op de dool is in Tokio, en in Ghost World van Terry Zwigoff kruipt ze aan de zijde van Thora Birch in de huid van een misnoegde adolescente. In het historische Girl with a Pearl Earring speelt ze een ingénue, om dan ineens een vamp te worden in een eigentijdse film noir. Zelfs een Brits kostuumdrama is niet te hoog gegrepen. Binnenkort zal ze aan de zijde van Natalie Portman te zien zijn in The Other Boleyn Girl, een film die zich afspeelt in de tijd van het huis van Tudor.

Ze is ook geen verwend nest. Op feestjes en premières wordt ze voortdurend gefotografeerd in designerjurken, maar ze sloopt geen hotelkamers en gaat niet door het lint omdat haar trailer wat te klein is. Toen ze haar films in het buitenland ging promoten, deed haar moeder vaak dienst als officieuze chaperonne. In interviews gooit ze ook haar privéleven niet te grabbel. Ze legt geen grote politieke verklaringen af en ze zet zich niet in voor Unesco. Er hangt dan ook nog een waas van geheimzinnigheid over haar heen, en dat maakt haar des te aantrekkelijker.

Ze houdt er ook een fantastische werkethiek op na en beweert nooit verder te kijken dan de volgende rol. "Ik blijf gewoon werken en ik hoop dat ik steeds nieuwe rollen aangeboden krijg. Ik heb ook geen meesterplan. Als je ouder wordt en je gaat het meer als een carrière zien, moet je onafhankelijke films afwisselen met meer commerciële prenten, maar het blijft films maken", liet ze onlangs optekenen.

Niets kan haar uit het lood slaan. Ze beweert dat ze alleen zenuwachtig was in de aanwezigheid van andere acteurs toen ze op een feestje Patrick Swayze tegen het lijf liep. Als kind was ze dol op Dirty Dancing en ze stond nog altijd vol bewondering voor Swayze. Hij beseft ook dat hij lang niet meer de ster van tien jaar geleden is en was naar verluidt uit het veld geslagen. Zijn hoogdagen lagen ver achter hem, zei hij. Ze was zo teleurgesteld dat ze in een hoekje ging zitten janken.

Johansson lijkt haar roem zelf niet al te ernstig te nemen. "De mensen denken dat beroemd zijn heel wat is", zei ze. "Ik wil geen ster zijn, ik wil alleen maar goede films maken." Maar als je de wattage van de sterren afmeet aan het aantal inhoudloze en stompzinnige vragen dat ze voorgeschoteld krijgen tijdens een persconferentie, moet je wel besluiten dat Johansson een van de grootste sterren van Hollywood is. "Voor veel fans ben je een sekssymbool. Wat vind je daar zelf van?", vroeg een Aziatische journalist haar in Venetië. "Ben je niet bang dat sommige kijkers meer oog zullen hebben voor je verschijning dan voor je acteerprestatie ?"

"Bij dat soort dingen sta ik niet stil", antwoordde Johansson. "Het is natuurlijk wel leuk om als jongedame sexy genoemd te worden. Maar ik probeer niet te denken aan sexappeal of aan sexy scènes." Toch bekent ze dat ze heeft genoten van haar rol in The Black Dahlia. Ze vond het fijn om met de truitjes met korte mouwen en de parels een femme fatale uit de jaren veertig neer te zetten. "Wie zou zich niet sexy voelen in zo'n plunje?"

The Black Dahlia staat bol van de verwijzingen naar de misdaadfilms en de melodrama's van de jaren veertig. De prent is een verfilming van de roman van James Ellroy, die zich op zijn beurt liet inspireren door de beruchte Black Dahliamoord in Los Angeles. De film heeft dan ook een morbide kantje. In 1947 werd het levenloze lichaam van de 22-jarige actrice Betty Short teruggevonden in L.A. Haar lichaam was bij haar middel in tweeën gesneden, ze was helemaal leeggebloed en haar lippen waren tot een clowneske grijns versneden.

Het verhaal raakte Ellroy persoonlijk, want zijn eigen moeder werd vermoord in 1958. "The Black Dahlia is onlosmakelijk verbonden met mijn eigen geschiedenis", zei Ellroy eergisteren toen hij samen met Johansson de persconferentie opluisterde. "Dit was de eerste mediamoord uit de Amerikaanse geschiedenis. Het was ook het eerste geval van een misdaad gepleegd uit vrouwenhaat."

Seksuele obsessies, voyeurisme en verdriet zijn de hoofdthema's van de film. De regie van Brian De Palma is zelfbewust en barok. Johansson speelt de rol van Kay Lake, een stijlvolle blondine met een veelbewogen verleden. Ze is de obsessie van twee agenten, Lee (Aaron Eckhart) en Bucky (Josh Harnett), die de Black Dahliamoord onderzoeken. Kay lijkt wel de tegenpool te zijn van de vermoorde Betty (Mia Kirshner) en van haar dubbelgangster Madeleine (Hilary Swank à la Rita Hayworth). Zij zijn donker, Kay is een blondine. Ze draagt witte kleren en woont in een knappe flat. Heel langzaam gaat het ons dagen dat ze helemaal niet zo onafhankelijk is als we wel denken. Johansson omschrijft haar als "die pijnlijk eenzame, en intriest romantische vrouw die de problemen uit de weg probeert te gaan".

In een van de meest beklijvende scènes zien we Kay in haar ondergoed. Ze staat in de badkamer, met de rug naar ons toe. Bucky staat haar onder aan de trap te begluren en ziet de littekens van twee letters die in haar rug gekerfd zijn. Deze vrouw, die zo zelfverzekerd is, werd ooit gemarteld door een pooier.

"Kay is helemaal niet onschuldig", vertelt de actrice. "Ze heeft een fantasiewereld geschapen om elke ochtend te kunnen opstaan en om niet in haar vreselijke verleden te blijven steken."

Waarom was het Amerikaanse publiek in de jaren veertig zo in de ban van de brutale moord op Betty Short? "Ik denk dat de mensen in tijden van economische crisis soelaas zoeken in schandalen", verklaart Johansson. "Dat hebben we in het verleden al gezien en dat zien we nu ook weer."

Kays aanbidders worden sterker aangetrokken tot het dode meisje dan tot haar. In feite acteert Johansson tegen een lijk. Maar ook in deze film geeft ze haar personage pathos en emotionele diepgang. Het universum van De Palma en Ellroy wordt bevolkt door groteske en obsessionele figuren, maar zij is de enige die niet valt voor de lokroep van de Black Dahlia. "Ze lijkt op dat dode meisje. Hoe pervers kun je zijn?", sist ze tegen Harnett wanneer hij haar voor Madeleine houdt. Zoals de auteur eergisteren zei: "In mijn carrière heb ik twee keer geluk gehad met verfilmingen, eerst met LA Confidential en nu met The Black Dahlia."

© The Independent

een van de weinige hedendaagse actrices met de sterke persoonlijkheid en het opvallende uiterlijk van de sirenes uit de oude films noirs

van HollywoodZe kan alle rollen

aan, is geen verwend nest, gooit haar

privéleven niet te grabbel, legt geen grote politieke verklaringen af en houdt

er een fantastische werkethiek op na

n Als vamp in The Black Dahlia (boven), of (onder v.l.n.r.) in een komische rol in Scoop, als het onschuldige meisje in Girl with a Pearl Earring of eenzame jonge vrouw Lost in Translation, Johansson kan het allemaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234