Maandag 08/08/2022

Scenarist Peter Morgan over zijn mediapolitieke drama 'Frost/Nixon' HHH

Zelfdestructie zat in de geest van Nixon ingebakken

In augustus 1974 trad president Richard Nixon onder druk van het Watergateschandaal af. Drie jaar later slaagde de bekende Britse televisiejournalist David Frost erin om hem eindelijk uitgebreid te interviewen. Dat fascinerende duel tussen een gevallen president en een gladde televisiejournalist werd nu door regisseur Ron Howard verfilmd tot de mediapolitieke thriller Frost/Nixon, met als ultieme vraag: heeft de ex-president nu al dan niet echt schuld bekend?

door Jan Temmerman

Het resultaat is een boeiende kroniek over een historisch televisieinterview, dat heen en weer schuift tussen politiek schaakspel en verbale boksmatch. De confrontatie tussen politiek en entertainment komt helemaal tot leven door de intense vertolkingen van de twee, elkaar ongegeneerd manipulerende tegenstrevers, met Frank Langella in de rol van Nixon en Michael Sheen als Frost. Beide acteurs stonden reeds tegenover elkaar in het gelijknamige toneelstuk van de Britse auteur Peter Morgan, die zelf ook de filmadaptatie schreef. Morgan is ook de scenarist van onder meer The Last King of Scotland, The Queen en The Other Boleyn Girl.

Hoeveel research deed u om eerst het toneelstuk en dan het filmscenario te schrijven?

Peter Morgan: "Véél. Ik heb uiteraard de interviews zelf bekeken, ook het materiaal dat nooit werd uitgezonden. En dan heb ik zelf tientallen interviews gedaan met ongeveer iedereen die bij die zaak betrokken was en mij kon vertellen wat er toen allemaal achter de schermen is gebeurd."

Hebt u ook met David Frost gesproken?

"Een tiental keren. Lange conversaties. Hij was zeer nerveus. En bezorgd. Maar hij is heel behulpzaam geweest. Hij wist natuurlijk hoe chaotisch het allemaal verlopen was. En dat hij Nixon voor die interviews betaald heeft. Veel kranten of televisiezenders vinden zoiets nog altijd niet ethisch. De 600.000 dollar van toen zouden er nu bijna drie miljoen zijn. En dan ook nog winstparticipatie! En dat voor een nieuwsinterview! Dat is toch belachelijk."

Had hij geen problemen met de manier waarop hij in de film wordt voorgesteld: als een soort playboy, die meer in kijkcijfers dan in politiek geïnteresseerd was?

"Het feit dat hij niet geklaagd heeft, laat mij vermoeden dat er wel enige waarheid in die voorstelling zit. Maar dat neemt niet weg dat hij, op de momenten die er werkelijk toe deden, briljant was."

Vertelden alle getuigen hetzelfde verhaal?

"Natuurlijk niet. Ik kon nauwelijks geloven dat er tussen het twintigtal mensen uit beide kampen, die fysiek aanwezig en nauw betrokken waren bij de interviews, zo'n uiteenlopende opinies konden bestaan. Ze hebben zich als het ware in die visies verschanst, net als de media later. Volgens de mensen rond Nixon is het helemaal niet zo dat Frost een verontschuldiging uit hem gekregen heeft, alhoewel zij allemaal wel van mening waren dat zoiets voor hem een goede zaak zou geweest zijn. Zij vinden dat Nixon hem 'iets' gegeven heeft, maar alleen omdat hij dat zelf wou. Binnen het Nixonkamp waren er mensen die echt aanstuurden op een soort bekentenis, terwijl anderen vonden dat hij helemaal niets verkeerds gedaan had. Als er mij nu één zaak helemaal duidelijk werd, is het wel hoe subjectief de geschiedenis in feite is. ."

Eén van de sleutelscènes is de telefoon van een duidelijk dronken Nixon met een verbouwereerde Frost, de nacht vóór hun laatste interview. Feit of fictie?

"Artistieke vrijheid. Ik gedraag me dan als een vlieg op de muur. De scène die daarvoor komt, vond ik erg belangrijk. Dat was een toevoeging die niet in het toneelstuk zat. Nixon zit piano te spelen, zijn vrouw komt binnen en vraagt zijn stafchef hoe de interviews verlopen. 'We zijn aan de winnende hand', klinkt het antwoord. De camera zoomt dan in op Nixon, die zich plots ook realiseert dat de overwinning binnen handbereik ligt. Maar Nixon was dus een erg complex man. Zelfdestructie was een centraal element van zijn psyche gedurende zijn hele carrière. Het was niet eens nodig om die inbrekers naar het Watergategebouw te sturen, want hij zou sowieso de verkiezingen winnen van George McGovern. Ik heb die telefoonscène om twee redenen geschreven. Ten eerste als exploratie van zijn zelfdestructieve kant: het moment dat hij aan de winnende hand is, belt hij zijn tegenstander en provoceert hem als het ware om hem af te maken. En ten tweede wist ik uit allerlei biografieën dat Nixon in de laatste periode van zijn presidentschap, toen duidelijk werd dat hij zou moeten aftreden, overeind bleef op een mengeling van pillen, zogenaamde 'mood stabilizers', en alcohol. Hij sliep nauwelijks en belde 's nachts vanuit het Witte Huis allerlei mensen op, overal ter wereld. En 's anderendaags had hij soms black-outs. Zijn toenmalige Defensieminister James Schlesinger, vond het zelfs nodig om alle stafchefs op te bellen en te zeggen dat ze soms die nachtelijke telefoontjes moesten negeren!"

Kan de film een soort rehabilitatie voor Nixon veroorzaken?

"Het is nooit mijn bedoeling geweest om de misdaden van Nixon te helpen vergeven of zelfs te minimaliseren. De film blijft zéér kritisch voor zijn gedrag. Ik denk zelfs dat de film een grotere veroordeling inhoudt dan destijds bij het echte Frostinterview. Maar dat belet niet dat sommige toeschouwers medelijden of sympathie kunnen voelen voor zo'n eenzame, verloren en zelfdestructieve man. Op zichzelf is daar niets mis mee. Ik denk niet dat Frost/Nixon een toestroom zal veroorzaken van Amerikanen naar de Republikeinse Partij. De erfenis van Nixon blijft die van een misdadiger. Maar het blijft natuurlijk tragisch dat Nixon wel degelijk een zekere grootheid in zich had. En hij was zeer verstandig. Zijn menselijke gebreken hebben hem uiteindelijk de das omgedaan en de misdaad ingedreven. Vergeven we dat? Neen. Al is het natuurlijk ook wel zo dat de huidige Bushregering haar best heeft gedaan om Nixon te rehabiliteren. Bush is nu de minst populaire, meest gehate Amerikaanse president geworden. Nixon staat op nummer twee."

'Frost/Nixon'-Scenarist

Peter Morgan:

De politieke erfenis van Nixon blijft die van een misdadiger

n 'Bush heeft ongewild Nixon gerehabiliteerd. Want dankzij Bush is Nixon nu niet langer de minst populaire, meest gehate Amerikaanse president uit de geschiedenis', zegt scenarist Peter Morgan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234