Zaterdag 02/07/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Schaduwleger van de ‘kok van Poetin’ moet helpen de Donbas te veroveren

Een muurschildering ter ere van het Russische huurlingenleger Wagner.  Beeld Getty Images
Een muurschildering ter ere van het Russische huurlingenleger Wagner.Beeld Getty Images

Het Russische huurlingenleger Wagner heeft volgens het Pentagon ongeveer duizend man naar de Donbas-regio in het oosten van Oekraïne gestuurd. Zij moeten helpen bij het offensief dat Moskou heeft aangekondigd om het gebied volledig te ‘bevrijden’.

Bert Lanting

Het Kremlin maakte eerder deze week bekend dat de Russische troepen in Oekraïne zich gaan concentreren op de Donbas. Daar proberen eenheden van de pro-Russische separatisten de provincies Donetsk en Loehansk helemaal in handen te krijgen. Maar dat verloopt minder voorspoedig dan de Russen hadden gehoopt.

De separatisten en de Russische troepen krijgen al steun van Tsjetsjeense eenheden, maar nu komt daar een contingent van Wagner bij. Het huurlingenleger maakt deel uit van het zakenimperium van Jevgeni Prigozjin, ook bekend als de ‘kok van Poetin’, die miljardair werd met een cateringbedrijf voor het leger en Russische scholen.

Verboden

Officieel bestaat het Wagner-leger niet: particuliere militaire eenheden zijn verboden onder de Russische wet. Maar het is een publiek geheim dat het Kremlin Wagner gebruikt als schaduwleger voor operaties waarvoor het de verantwoordelijkheid wil verbergen. Voordeel is ook dat eventuele verliezen dan niet voor rekening komen van het Russische ministerie van Defensie, ook al zijn de officiële cijfers zeker bij de oorlog in Oekraïne al uiterst onbetrouwbaar.

Hoewel het Kremlin het ontkent, bestaan er nauwe banden tussen Wagner, de Russische strijdkrachten en veiligheidsdiensten. Het huurlingenleger bestaat voornamelijk uit ex-militairen en voormalige leden van de veiligheidsdiensten. Dmitri Oetkin, de oprichter van Wagner, diende zelf bij de militaire inlichtingendienst GROe. Wagner-strijders trainen bovendien op een basis voor commando’s van de GROe bij Molkino, in het zuiden van Rusland.

Liquidatie

Ook bij de eerste oorlog in de Donbas, die uitbrak in 2014, vochten Wagner-huurlingen mee aan de kant van de separatisten. Zij namen deel aan de slag om het strategische spoorwegknooppunt Debaltseve, die begin 2015 op een zware nederlaag voor de Oekraïners uitliep. Wagner wordt ook verdacht van betrokkenheid bij de liquidatie van enkele separatistische commandanten die zich niet aan de bevelen uit Moskou hielden.

Sindsdien heeft het huurlingenleger zijn activiteiten uitgebreid naar andere landen. In Syrië streed het aan de kant van president Bashar al-Assad in ruil voor lucratieve oliecontracten voor andere onderdelen van Prigozjins concern. In 2018 leed Wagner daar zware verliezen toen het een basis aanviel van door de VS gesteunde rebellen. Bij Amerikaanse bombardementen kwamen toen bijna tweehonderd huurlingen om, iets dat Moskou later ontkende.

Tekort aan manschappen

Wagner opereert momenteel ook in enkele Afrikaanse landen, zoals Libië en Mali. Naar verluidt zijn sommige huurlingen nu teruggeroepen voor de operatie in de Donbas. De inzet van het Wagner-contingent wordt door sommige experts gezien als een teken dat de Russische troepen in Oekraïne na een maand vechten een tekort aan manschappen hebben.

De Oekraïense autoriteiten maken zich vooral zorgen over de komst van Wagner vanwege de wreedheden waarvan de huurlingen worden beschuldigd in de landen waar zij opereren. In 2019 doken er videobeelden op van Wagner-strijders in Syrië die een deserteur uit het leger van Assad martelden, onthoofdden en in brand staken.

Geheime operatie

Een speciale eenheid van de Oekraïense militaire veiligheidsdienst probeerde in 2020 een aantal beruchte Wagner-veteranen die in de Donbas hadden gevochten in de val te lokken. De veteranen hadden zich via een door de Oekraïners opgezet rekruteringsbureau in Rusland aangemeld voor een geheime operatie.

De bedoeling was om de huurlingen, zodra ze binnen het bereik van de Oekraïners waren, gevangen te nemen. De operatie mislukte toen de groep op doorreis in Minsk werd opgepakt door de Wit-Russische veiligheidsdienst. Die verdacht hen ervan dat zij de verkiezingen wilden verstoren.

De Wit-Russische autoriteiten lieten hen uiteindelijk gaan, nadat Poetin persoonlijk een beroep had gedaan op zijn Wit-Russische evenknie Aleksandr Loekasjenko. Ook dat wordt uitgelegd als een bewijs van de nauwe banden tussen Wagner en het Kremlin.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234