Maandag 26/09/2022

Schilderen met portretlens

Nicolas Karakatsanis is vooral bekend als director of photography van Rundskop. Ook als kunstfotograaf liep hij in de kijker met bekruipend werk dat hem de bijnaam 'Master of Darkness' opleverde. Maar voor Chromes, zijn Amerikaans debuut, gooide de 36-jarige Belg het over een heel andere boeg.

Karakatsanis had het veilig kunnen spelen door voor zijn eerste expo in New York een selectie te maken uit vroeger werk, zoals de in 2012 gelauwerde reeks Adjusting Infinity. Maar hij houdt ervan om risico's te nemen, om zichzelf uit te dagen, om de randen van zijn medium af te tasten.

De rand die hij in deze expo exploreert is het grensgebied tussen fotografie en schilderkunst. "In mijn vroeger werk liet ik de beelden tot mij komen", legt hij uit. "Het waren vaak foto's die ik nam tijdens mijn werk als cameraman. Daarna kwam het er op aan om ze te condenseren tot een geheel. Nu werkte ik heel anders. Ik was zelf het vertrekpunt, de beelden kwamen tot stand in mijn studio."

Maar het proces begon in musea. Karakatsanis nam er massa's foto's van schilderijen van meesters als Velázquez en Manet. Niet van hele doeken maar van details die hem troffen. Daarna herschiep hij die beelden in zijn studio met modellen. Concrete details uit de oorspronkelijke beelden zoals kledij en gebruiksvoorwerpen liet hij weg. "Je kunt in geen enkel van deze werken het schilderij herkennen waarop het gebaseerd is", zegt hij. "Mijn opzet was om het beeld tot zijn pure emotionele essentie te herleiden". Om dichter bij het schilderij te blijven, smeerde hij zijn modellen soms in met pigment (vooral blauw).

Buitenbeentje

"Ik ben eigenlijk een grotere fan van de schilderkunst dan van de fotografie", zegt hij. "Zelf heb ik niet de techniek noch het geduld om te schilderen - fotografie is een medium voor impulsieve mensen. Wat ik met dit werk zoek is een kruisbestuiving tussen de twee media." Zoals Gerhard Richter die schilderijen maakte op basis van foto's. Karakatsanis doet het andersom.

Nog een gelijkenis met Richter: de resultaten van de kruisbestuiving zijn flou, soms bijna abstract. "Ik wou absoluut geen fotorealisme", zegt Karakatsanis. "Ik nam de foto's bewust out of focus om dichter bij de schilderkunst te blijven." Daarom ook gaf hij ze een matte glans, als geverniste doeken. "Ze blinken zonder te reflecteren."

Op het eerste gezicht lijken de werken inderdaad schilderijen. Het kleurenpalet herinnert aan Velázquez, Manet en Goya. De beelden zijn on-spectaculair: een hand, voeten, de achterkant van een hoofd...maar ook: een oude vrouw die op haar doodsbed lijkt te liggen, een naakte man die een klein meisje vasthoudt, etc. Zoals Dirk Braeckman, waarmee Karakatsanis veel affiniteit heeft, slaagt hij erin om het mysterieuze in het banale te onthullen. En zoals Braeckman heeft hij een hekel aan titels die de toeschouwer meteen een interpretatie opleggen. Dat ondergraaft volgens hem de meerduidigheid van het werk. Liefst geeft hij er zo weinig mogelijk uitleg bij.

Wel wil hij graag kwijt dat elk werk uniek is: er wordt geen editie van gemaakt. "Ook in dat opzicht zijn ze als schilderijen", zegt hij. Er hangt één werk bij dat niet in de studio is opgenomen: een sneeuwlandschap in Lapland dat er als een grote aquarel uitziet. "Dat is het buitenbeentje in deze expo. Het geeft een richting aan waarin ik wil verder werken."

Een ander plan is om digitale beelden terug naar analoge film te brengen om hen in de donkere kamer een unieke bewerking te geven. Maar ondanks zijn groeiende faam als kunstfotograaf wil hij er niet fulltime mee bezig zijn. "Ik hou ervan om met anderen te werken. Ik wil niet voortdurend zelf creëren. Als director of photography sta ik in dienst van de visie van iemand anders die ik help invullen. Dat zijn voor mij rustmomenten die ik nodig heb om werk te maken als dit, waarin ik volledig vrij ben om mijn eigen visie te volgen."

'De wereld veroveren'

Zijn hoop voor de toekomst? "Werk maken dat nog meer gelaagd is, nog meer puurheid bereikt. En de wereld veroveren."

'First we take Manhattan...' Brooklyn eigenlijk. Als dat hem lukt zal dat mede te danken zijn aan Ingrid Deuss. De expo was oorspronkelijk gepland voor haar Antwerpse galerij maar door haar samenwerking met foto-galerij VII , kreeg ze de kans om de show naar New York te verkassen. Deuss hielp ook de werken selecteren en regisseerde de installatie. Eerder al presenteerde ze het werk van Frieke Janssens in dezelfde New Yorkse galerij, een expo die heel wat weerklank kreeg in de Amerikaanse pers. Ook nu lijkt er belangstelling te zijn. Verscheidene werken waren al verkocht nog voor de expo opende.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234